Sukta 61
Sukta 3.61
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.61, an Uṣas hymn in the Viśvāmitra corpus)
Uṣas (Dawn)
Triṣṭubh (likely for RV 3.61)
এই সাত-পদীয়া ত্ৰিষ্টুভ্ স্তোত্ৰত উষা (প্ৰভাত)ক প্ৰাচীন অথচ সদা-নৱীন দেৱী হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি ঋত (বিশ্ব-নিয়ম) অনুসৰি আহি জীৱন, ধন-সম্পদ আৰু সঠিক কৰ্মপ্ৰবৃত্তিক জাগ্ৰত কৰে। তেওঁক দূৰ আকাশৰ সীমাৰ পৰা পৃথিৱীলৈকে বিস্তাৰিত দীপ্তিময়, কুশলী শক্তি হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে; আৰু তেওঁৰ জ্যোতিক মিত্ৰ–বৰুণে ধৰি ৰখা বৃহত্তৰ ঋত-ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে, যাৰ জৰিয়তে পোহৰ বিতৰণ হয় আৰু জগতসমূহ গতি লাভ কৰে।
Mantras
Mantra 1
उषो वाजेन वाजिनि प्रचेताः स्तोमं जुषस्व गृणतो मघोनि । पुराणी देवि युवतिः पुरंधिरनु व्रतं चरसि विश्ववारे ॥
হে উষা, বল-সমৃদ্ধিৰে, হে বলবতী আৰু বিস্তৃত-চেতন! গায়কৰ স্তোত্ৰ গ্ৰহণ কৰা, হে ধনদায়িনী। প্ৰাচীন হয়ো সদা-যুৱতী দেৱী, প্ৰজ্ঞাময়ী পুরংধি, তুমি বিশ্ব-বৰদায়িনী, বিধান (ব্ৰত) অনুসাৰে গতি কৰা।
Mantra 2
उषो देव्यमर्त्या वि भाहि चन्द्ररथा सूनृता ईरयन्ती । आ त्वा वहन्तु सुयमासो अश्वा हिरण्यवर्णां पृथुपाजसो ये ॥
হে উষা, দেৱী আৰু অমৰ, চন্দ্ৰ-ৰথেৰে বিস্তৃতভাৱে দীপ্ত হওঁক, সত্য-বাণী (সূনৃতা) জাগ্ৰত কৰি। সু-যমা (সু-জোঁটা) অশ্বসমূহে তোমাক আনক—সুৱৰ্ণবৰ্ণা, প্ৰশস্ত দীপ্তিসম্পন্না—যিসকলে তোমাৰ মহান আলো বহন কৰে।
Mantra 3
उषः प्रतीची भुवनानि विश्वोर्ध्वा तिष्ठस्यमृतस्य केतुः । समानमर्थं चरणीयमाना चक्रमिव नव्यस्या ववृत्स्व ॥
হে উষা, আমাৰ দিশে মুখ কৰি তুমি সকলো ভুৱনৰ ওপৰত ঊৰ্ধ্বে স্থিৰ হৈ আছা—অমৃতৰ কেতু, এক দীপ্যমান ধ্বজা। একে লক্ষ্যলৈ গমন কৰি তুমি চক্ৰৰ দৰে পুনঃপুনঃ নিজকে নবীন কৰি ঘূৰি আহা—প্ৰতি আগমনে অধিক নতুন।
Mantra 4
अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥
ধন যেন সংগ্ৰহ কৰা হয়, তেনেকৈ ধন-সমৃদ্ধ উষা সঞ্চয় কৰি আগবাঢ়ে—নিজ ভগ্নীৰ পত্নী। স্বৰ (জ্যোতি-লোক) জনাই, শুভাগা, সুদংসা (সু-কর্মে সু-শোভিতা), সি দ্যৌৰ অন্তিম প্ৰান্তৰ পৰা পৃথিৱীলৈকে বিস্তাৰিত হয়।
Mantra 5
अच्छा वो देवीमुषसं विभातीं प्र वो भरध्वं नमसा सुवृक्तिम् । ऊर्ध्वं मधुधा दिवि पाजो अश्रेत्प्र रोचना रुरुचे रण्वसंदृक् ॥
উজ্জ্বল দেৱী উষাৰ প্ৰতি, নমস্কাৰে সৈতে তোমালোকৰ সু-গঠিত স্তোত্ৰ আগবঢ়োৱা। মধুধাৰী তেজ আকাশত ঊৰ্ধ্বলৈ উঠিল; দীপ্ত ৰোচনাসমূহ প্ৰকাশিত হ’ল—আনন্দদায়িনী দৃষ্টিযুক্তা উষাই জগতসমূহ উজ্জ্বল কৰিলে।
Mantra 6
ऋतावरी दिवो अर्कैरबोध्या रेवती रोदसी चित्रमस्थात् । आयतीमग्न उषसं विभातीं वाममेषि द्रविणं भिक्षमाणः ॥
ঋতত চলা দুয়ো—দ্যৌৰ বিস্তৃত যুগল—অগ্নিময় স্তোত্ৰে জাগ্ৰত হয়; দুয়ো লোকৰ ঐশ্বৰ্যশালিনী শক্তিসমূহ আশ্চৰ্য ৰূপে স্থিত হয়। হে অগ্নি, উষা দীপ্ত হৈ আহোঁতে, তুমি কাম্য ধনলৈ গৈ বিচাৰা—সত্তা পূৰ্ণ কৰা দ্ৰৱিণ ভিক্ষা কৰোঁতা।
Mantra 7
ऋतस्य बुध्न उषसामिषण्यन्वृषा मही रोदसी आ विवेश । मही मित्रस्य वरुणस्य माया चन्द्रेव भानुं वि दधे पुरुत्रा ॥
ঋতৰ বুধ্নৰ পৰা, উষাসমূহক প্ৰেৰণা দিয়া, মহাবৃষভে বিস্তৃত দ্যৌ-পৃথিৱীত প্ৰৱেশ কৰে। মিত্ৰ-বৰুণৰ মহিমাময় মায়া মহান; চন্দ্ৰৰ দৰে বহু ঠাইত পোহৰ স্থাপন কৰি, কিৰণ বহুদূৰলৈ বিতৰণ কৰে।
Frequently Asked Questions
Uṣas is the Vedic goddess of Dawn, praised as radiant and generous. She arrives every day in harmony with ṛta (cosmic order) and awakens the world into light and activity.
The hymn celebrates dawn as a daily renewal that brings clarity, prosperity, and right movement. It also points to a deeper order—ṛta—by which light and life are reliably restored.
It is best recited at dawn, especially at the start of daily worship or work. The recitation is meant to invite auspicious beginnings, inner wakefulness, and alignment with truthful, orderly living.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.