Sukta 62
Sukta 3.62
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.62 traditionally Viśvāmitra)
Indra–Varuṇa (dual)
Triṣṭubh (common in 3.62; confirm by scan)
ఋగ్వేదం 3.62 ఒక స్తుతి-సూక్తం; ఇందులో ప్రధానంగా ఇంద్ర–వరుణుల యుగల సార్వభౌమత్వం మరియు శక్తిని ఆహ్వానిస్తుంది—విజయ-బలాన్ని నైతిక-విశ్వ ఋత-వ్యవస్థతో కలిపి—మిత్రులను రక్షించడానికి, శత్రుత్వ ఒత్తిళ్లను అధిగమించడానికి, మరియు సమాజానికి సంపూర్ణతను అందించే దేవతల ప్రసిద్ధ “మహిమ”ను పునఃస్థాపించడానికి. ఈ సూక్తంలోనే సవితృ దేవునికి అంకితమైన ప్రసిద్ధ గాయత్రీ మంత్రం (3.62.10) ఉంది; అది స్తోత్రాన్ని అంతర్ముఖంగా మళ్లించి బుద్ధి ప్రకాశాన్ని కోరుతుంది. ఇలా బాహ్య విజయం మరియు అంతర్గత సన్మార్గ-మార్గదర్శనం రెండూ ఋత (సత్య-క్రమం) ఆధీనంలో కలిసి యోగమవుతాయి.
Mantras
Mantra 1
इमा उ वां भृमयो मन्यमाना युवावते न तुज्या अभूवन् । क्व त्यदिन्द्रावरुणा यशो वां येन स्मा सिनं भरथः सखिभ्यः ॥
ఈ చంచల శక్తులు తమనే బలవంతులమని భావించినా, సదా యౌవన-పరాక్రమముగల మీ ఇద్దరిని నిజంగా దాడి చేయలేకపోయాయి. హే ఇంద్ర–వరుణా! మా సఖుల కొరకు విజయసంపన్నమైన పరిపూర్ణత (సిన్) ను మీరు తెచ్చి పెట్టిన ఆ యశస్సు ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది?
Mantra 2
अयमु वां पुरुतमो रयीयञ्छश्वत्तममवसे जोहवीति । सजोषाविन्द्रावरुणा मरुद्भिर्दिवा पृथिव्या शृणुतं हवं मे ॥
ఈ (ఋషి) నిలకడైన ధనసంపదకై, దీర్ఘకాల సహాయంకై, మీ ఇద్దరినీ అత్యంత ప్రాచుర్యంగా ఆహ్వానిస్తున్నాడు. హే ఇంద్ర–వరుణా! మరుతులతో కలిసి, ద్యౌ మరియు పృథివి నుండి, నా హవం/పిలుపును వినండి.
Mantra 3
अस्मे तदिन्द्रावरुणा वसु ष्यादस्मे रयिर्मरुतः सर्ववीरः । अस्मान्वरूत्रीः शरणैरवन्त्वस्मान्होत्रा भारती दक्षिणाभिः ॥
హే ఇంద్ర–వరుణా! ఆ శుభం మా లో స్థిరపడుగాక; హే మరుతులారా! సమస్త వీరశక్తులతో సమృద్ధమైన రయి (సంపద) మా లో ఉండుగాక. రక్షకీదేవతలు ఆశ్రయాలతో మమ్మల్ని కాపాడుగాక; హోత్రీ భారతి తన దక్షిణాలు (యజ్ఞ-దానాలు) ద్వారా మమ్మల్ని ధారించుగాక.
Mantra 4
बृहस्पते जुषस्व नो हव्यानि विश्वदेव्य । रास्व रत्नानि दाशुषे ॥
ఓ బృహస్పతే, ఓ విశ్వదేవ్య (సర్వదేవతలకు చెందిన శక్తీ), మా హవ్య-నైవేద్యాలను ఆనందంతో స్వీకరించుము. దానం చేసే యజమానునికి రత్న-ధనాలను ప్రసాదించుము—అవి తేజోమయమైన సంపదలు; సత్త్వాన్ని పరిపూర్ణం చేయునవి.
Mantra 5
शुचिमर्कैर्बृहस्पतिमध्वरेषु नमस्यत । अनाम्योज आ चके ॥
ప్రకాశవంతమైన ఋక్-స్తుతులతో అధ్వరాలలో (యజ్ఞాలలో) బృహస్పతికి నమస్కరించండి. ఎందుకంటే ఆయన ‘అనామ్య ఓజస్’—వంగని, క్షీణించని బలాన్ని—సిద్ధం చేసి/ప్రకటించాడు.
Mantra 6
वृषभं चर्षणीनां विश्वरूपमदाभ्यम् । बृहस्पतिं वरेण्यम् ॥
ప్రజల వృషభుడు, విశ్వరూపుడు, అదాభ్య (అజేయుడు/మోసపోనివాడు) అయిన బృహస్పతి—ఆయననే మేము వరేణ్యుడు, పరమ వాంఛనీయ శక్తిగా వరిస్తాము.
Mantra 7
इयं ते पूषन्नाघृणे सुष्टुतिर्देव नव्यसी । अस्माभिस्तुभ्यं शस्यते ॥
ఓ పూషన్, ఓ ఆఘృణే (దీప్తిమాన్)! నీకోసం ఈ నూతనమైన, సుసంఘటితమైన స్తుతి; మా చేత నీకే అర్పించి పలుకబడుతోంది.
Mantra 8
तां जुषस्व गिरं मम वाजयन्तीमवा धियम् । वधूयुरिव योषणाम् ॥
నా ఆ వాణిని స్వీకరించు; అది బల-సమృద్ధి (వాజ)ని పెంపొందించేది. అలాగే మా ధియా (అంతర్దృష్టి)-లోనూ అవతరించు—వరుడు కన్య వైపు ఆకర్షితుడయ్యేలా.
Mantra 9
यो विश्वाभि विपश्यति भुवना सं च पश्यति । स नः पूषाविता भुवत् ॥
సర్వ భువనాలను జాగ్రత్త దృష్టితో దర్శించి, లోకాలను ఒకే సమ్యక్ దర్శనంలో సమీకరించి చూసేవాడు—ఆ పూషా మా కోసం అవితా (రక్షకుడు) కావాలి.
Mantra 10
तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
మేము సవితా దేవుని ఆ పరమ వరణీయ ‘భర్గ’ (దివ్య తేజస్సు)ను ధ్యానిస్తాము; ఆయన మా ‘ధీ’ (బుద్ధి-ప్రేరణ)లను ప్రేరేపించి ముందుకు నడిపించుగాక.
Mantra 11
देवस्य सवितुर्वयं वाजयन्तः पुरंध्या । भगस्य रातिमीमहे ॥
మేము, బలసంపదలను ముందుకు నెడుతూ, అంతఃపురం (లోపలి నగరం) నిర్మించే ‘పురంధీ’ ధీతో, దేవ సవితా నుండి ‘భగ’ (భాగా) యొక్క ‘రతి’—దానాన్ని—వేడుకుంటాము.
Mantra 12
देवं नरः सवितारं विप्रा यज्ञैः सुवृक्तिभिः । नमस्यन्ति धियेषिताः ॥
యజ్ఞములతోను సుగఠిత స్తుతివాక్యములతోను, ప్రేరిత ‘ధీ’ కల విప్రులు సవితా దేవుని ఉపాసిస్తారు; వారు నమస్కరించి భక్తితో వంగుతారు.
Mantra 13
सोमो जिगाति गातुविद्देवानामेति निष्कृतम् । ऋतस्य योनिमासदम् ॥
సోముడు మార్గాలను తెలిసినవాడై ముందుకు సాగుతాడు; దేవుల నియత ద్వారం/తెరచుకకు చేరుతాడు. ‘ఋత’స్య యోనిలో—సత్య-వ్యవస్థ యొక్క తన స్వస్థ ఆధారంలో—ఆసనం గ్రహిస్తాడు.
Mantra 14
सोमो अस्मभ्यं द्विपदे चतुष्पदे च पशवे । अनमीवा इषस्करत् ॥
మా కొరకు—ద్విపదులకు, చతుష్పదులకు, సమస్త పశు-ప్రాణశక్తుల కొరకు—సోముడు పోషణ ప్రవాహాలను ‘అనామీవ’ (రోగరహిత), హానిరహిత, విభజనలేనివిగా చేయుగాక.
Mantra 15
अस्माकमायुर्वर्धयन्नभिमातीः सहमानः । सोमः सधस्थमासदत् ॥
మా ఆయుష్షు/జీవబలాన్ని పెంపొందిస్తూ, శత్రుత్వ ఒత్తిళ్లను సహించి జయిస్తూ, సోముడు ‘సధస్థ’—సామాన్య ఆధారం—లో ఆసనం గ్రహించాడు; మా అంతరంలో స్థిర ఆధారంగా ప్రతిష్ఠితుడగుగాక.
Mantra 16
आ नो मित्रावरुणा घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् । मध्वा रजांसि सुक्रतू ॥
మిత్ర-వరుణులారా! ఘృత-దీప్తితో మా వద్దకు రండి; కిరణాల వైపు నడిపించే ‘గవ్యూతి’ మార్గాన్ని మా కోసం విప్పండి. సుక్రతువులారా! మధురసంతో ‘రజాంసి’—సర్వ అంతరిక్ష-లోకాలను—పూర్ణం చేయండి.
Mantra 17
उरुशंसा नमोवृधा मह्ना दक्षस्य राजथः । द्राघिष्ठाभिः शुचिव्रता ॥
ఉరుశంసులారా! నమోవృధా—నమస్కారాన్ని పెంపొందించువారలారా—మహిమచే ‘దక్ష’ ద్వారా రాజ్యము చేస్తారు. శుచివ్రతులారా! దూరవ్యాప్త శక్తులతో (మీరు) అధిపత్యం వహిస్తారు.
Mantra 18
गृणाना जमदग्निना योनावृतस्य सीदतम् । पातं सोममृतावृधा ॥
జమదగ్ని చేత స్తుతింపబడి, హే (దేవులారా)! ‘ఋత’ యొక్క యోని—ఆధార-గర్భంలో—ఆసీనులవండి. ఋతావృధులారా—ఋతాన్ని వృద్ధి చేయువారలారా—సోమాన్ని పానంచేయండి.
Frequently Asked Questions
Because the hymn seeks both kinds of divine help at once: Indra’s power to overcome obstacles and Varuṇa’s guardianship of Ṛta (truth, right order). Together they represent strength guided by law and conscience.
Vedic sūktas can include a key verse to another deity when it serves the hymn’s purpose. Here Savitṛ’s light is invoked to purify and propel the intellect, so outer success and inner right-guidance remain aligned with Ṛta.
Recite a short selection: begin with 3.62.1 as a prayer for protection and renewed strength, then chant 3.62.10 for clarity of mind, and end with a closing verse like 3.62.18 as an offering of gratitude and commitment to truth.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.