Rig Veda 3.6.9: Mandala 3, Sukta 6, Mantra 9

Sukta 3.6

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.6)

Devata: Agni; and by extension the Viśve Devāḥ (the 33 gods)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

ऐभिरग्ने सरथं याह्यर्वाङ्नानारथं वा विभवो ह्यश्वाः । पत्नीवतस्त्रिंशतं त्रीँश्च देवाननुष्वधमा वह मादयस्व ॥

Transliteration

áibhir agne sa-rátham yāhy arvā́ṅ nā́nā-ratham vā vibhávo hy áśvāḥ | pátnīvatās triṃśátam trī́ṃś ca devā́n anúsvadham ā́ vaha mā́dayasva ||

Translation

హే అగ్నీ, వీటితో కలిసి ఒకే రథంలో—లేదా అనేక రథాల్లో—మా వైపు ఇక్కడికి రా; ఎందుకంటే నీ అశ్వాలకు బహువిధ శక్తులు ఉన్నాయి. తమ తమ స్వధా/రుచికి అనుగుణంగా, పత్నీలు (శక్తులు) సహితంగా ముప్పై మరియు మూడు—మొత్తం ముప్పైమూడు దేవులను—ఇక్కడికి మోసుకొచ్చి; సంపూర్ణమైన హవిలో ఆనందించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एभिः: with these
• एभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सरथम्: with a chariot; chariot-borne
• सरथम्: कर्म (गत्यर्थे लक्ष्य/प्रकार) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: स-रथ (प्रातिपदिक; स उपसर्गार्थे ‘सह’)

• याहि: come; drive
• याहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• अर्वाङ्: hither; toward us
• अर्वाङ्: अधिकारण (दिशा) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Adverb
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक/विशेषण)

• नानारथम्: with various chariots; of many chariots
• नानारथम्: कर्म (प्रकार) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय) + रथ (प्रातिपदिक) → समास (कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• विभवः: mighty; powerful
• विभवः: कर्तृ (विशेषणरूपेण) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: वि-भव (प्रातिपदिक; ‘विशेषेण भवति’ इति)

• हि: for; indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• पत्नीवतस्: having wives (consorts)
• पत्नीवतस्: कर्म (विशेषण) / कर्मणि विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पत्नीवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• त्रिंशतम्: thirty
• त्रिंशतम्: कर्म (परिमाण) / कर्मणि विशेषण
• Type: Numeral
• Root: त्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)

• त्रीन्: three
• त्रीन्: कर्म (परिमाण) / कर्मणि विशेषण
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अनुष्वधम्: according to their svadhā; in due (ancestral/ritual) manner
• अनुष्वधम्: अधिकारण (रीति) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (adverbial) / Adverb
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय) + स्वधा (अव्यय/प्रातिपदिक) → अव्ययीभाव

• आ: hither; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वह: carry; convey
• वह: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदयस्व: rejoice; be exhilarated
• आदयस्व: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-मद्