
Sukta 3.14
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.14)
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ఈ సూక్తం అగ్నిని ఆనందమయ హోతృగా సింహాసనారూఢుడిగా చేస్తుంది; ఆయన విదథాలలో (యజ్ఞ సమాహారాలలో) దృఢంగా నిలిచి, తన కాంతిని మరియు రక్షణశక్తిని భూమి అంతటా వ్యాపింపజేస్తాడు. ఆయన సహస్ (బలం) యొక్క కుమారుడు; విద్యుత్-రథారూఢుడు, జ్వాలా-కేశుడు అని చిత్రించబడతాడు; మిత్రుడు, వరుణుడు, మరుతులు కూడా ఆయనను స్తుతిస్తారు. చివరికి కవి సమస్త కర్మను అగ్నికే అంకితం చేసి, ఆహుతిని దాని సంపూర్ణతతోను మాధుర్యంతోను ఆయన తెలుసుకొని “రుచి చూసి” స్వీకరించుగాక అని ప్రార్థిస్తాడు.
Mantra 1
आ होता मन्द्रो विदथान्यस्थात्सत्यो यज्वा कवितमः स वेधाः । विद्युद्रथः सहसस्पुत्रो अग्निः शोचिष्केशः पृथिव्यां पाजो अश्रेत् ॥
ఆనందమయ హోతా (హోతృ) విదథముల/సభలలో వచ్చి నిలిచెను—సత్యుడు, యజ్వా, కవితమః (అత్యంత ఋషిజ్ఞాని), అతడే వేదాః (ఋతకర్మల జ్ఞాత). విద్యుద్రథ, సహసః-పుత్ర అగ్ని—య whose కేశం శోచిష్ (జ్వాల)—భూమిపై తన పాజః (తేజస్సు/పరాక్రమం) విస్తరింపజేసెను.
Mantra 2
अयामि ते नमउक्तिं जुषस्व ऋतावस्तुभ्यं चेतते सहस्वः । विद्वाँ आ वक्षि विदुषो नि षत्सि मध्य आ बर्हिरूतये यजत्र ॥
నేను నీకు నమః-ఉక్తిని తీసుకొచ్చాను; దానిని స్వీకరించు, హే ఋత-శక్తిమంతుడా! నీ వైపే చిత్తాకాంక్ష ఎగసి వస్తుంది, హే సహస్వన్. నీవు జ్ఞాని—జ్ఞానులను ఇక్కడికి తీసుకురా; యజనీయుడా, మా సహాయార్థం మధ్యలో బర్హి (కుశాసనం) మీద కూర్చో.
Mantra 3
द्रवतां त उषसा वाजयन्ती अग्ने वातस्य पथ्याभिरच्छ । यत्सीमञ्जन्ति पूर्व्यं हविर्भिरा वन्धुरेव तस्थतुर्दुरोणे ॥
ఉషస్సు మరియు ‘వాజయంతీ’ అనే ఉత్సాహశక్తి, హే అగ్నీ, వాయువు మార్గాల వెంట నీ వైపు వేగంగా రానివ్వు. వారు నిన్ను—ప్రాచీనుడిని—హవులతో అభ్యంజనం (అంజనం) చేసినప్పుడు, గృహంలో వారు నిలిచిపోతారు; అది రథానికి జూదిన గుర్రాలు నూగుపై స్థిరపడినట్లుగా.
Mantra 4
मित्रश्च तुभ्यं वरुणः सहस्वोऽग्ने विश्वे मरुतः सुम्नमर्चन् । यच्छोचिषा सहसस्पुत्र तिष्ठा अभि क्षितीः प्रथयन्त्सूर्यो नॄन् ॥
మిత్రుడు, వరుణుడు, అలాగే సమస్త మరుతులు, హే సహస్వన్ అగ్నీ, నీ సుమ్నం (అనుగ్రహం)ను స్తుతిస్తారు. నీవు నీ శోచిషా (జ్వాల)తో, హే సహసస్-పుత్రా, నిలిచి, సూర్యుని వలె మా నివాసలోకాలను విస్తరింపజేసి, మనుష్యులను విస్తరింపజేస్తావు.
Mantra 5
वयं ते अद्य ररिमा हि काममुत्तानहस्ता नमसोपसद्य । यजिष्ठेन मनसा यक्षि देवानस्रेधता मन्मना विप्रो अग्ने ॥
ఈ రోజు మేము నీకు మా ఆకాంక్ష/కామనను తీసుకొచ్చాము; చేతులు చాచి నమస్కారంతో నీ సమీపంలో ఉపసద్యం (సమీపాసనం) చేస్తున్నాము. హే అగ్నీ, అత్యంత యజిష్ఠమైన మనస్సుతో దేవులను యజనం చేయి; హే విప్రా, నీ మనస్సులో అచ్యుతుడై (అస్రేధతా) ఉండు.
Mantra 6
त्वद्धि पुत्र सहसो वि पूर्वीर्देवस्य यन्त्यूतयो वि वाजाः । त्वं देहि सहस्रिणं रयिं नोऽद्रोघेण वचसा सत्यमग्ने ॥
హే సహస పుత్రా, నీ నుంచే దేవుని అనేక ప్రాచీన సహాయాలు, అలాగే శక్తిని పెంపొందించే ‘వాజ’ (బలం/సంపద) విభిన్నంగా బయలుదేరుతాయి. హే అగ్నీ, మాకు సహస్రగుణ ‘రయి’ని దయచేయి; అద్రోఘ (కపటరహిత) వచనంతో—సత్య వచనంతో.
Mantra 7
तुभ्यं दक्ष कविक्रतो यानीमा देव मर्तासो अध्वरे अकर्म । त्वं विश्वस्य सुरथस्य बोधि सर्वं तदग्ने अमृत स्वदेह ॥
హే దక్షా, హే కవిక్రతు దేవా, అధ్వరే (యజ్ఞంలో) ఈ కర్మలను మేము మర్త్యులు నీకోసం చేశాము. నీవు సమస్త విశ్వంలోని ‘సురథ’ (శుభ రథమార్గం/శుభ గతి) అన్నిటినీ బోధించు/తెలుసుకొని ఉండు; హే అమృత అగ్నీ, ఇక్కడ దీని సమస్త మాధుర్యాన్ని నీవే ఆస్వాదించు.
Agni is स्थापित (made to stand) as the joyful Hotṛ in the gatherings—true, sacrificial, and supremely wise in rite.
His cosmic form is unfolded: son of Force, lightning-charioted, flame-haired, spreading might upon earth; then his praise is echoed by Mitra, Varuṇa, and the Maruts.
Agni’s flame stands and ‘widens’ the human worlds like the Sun—an image of expansion, order, and life-giving radiance.
The sacrificers dedicate their works to him and ask him to know all rightly and to taste the offering’s sweetness in full, sealing reciprocity between human rite and divine acceptance.
vidyudrathaḥ sahasas putro agniḥ
abhi kṣitīḥ prathayan sūryo
sarvaṃ tad agne amṛta svadeha
It establishes Agni as the central priestly fire (Hotṛ) who makes the sacrifice effective and spreads protective, life-giving power across the human world.
These epithets stress Agni’s dynamic energy: he is born of power (sahas) and moves with swift, striking brilliance like lightning, carrying offerings upward.
At the start of a small fire offering or lamp-lighting, recite select verses to invite Agni, offer a little ghee (or symbolic offering), and conclude by dedicating your actions to clarity and right order (ṛta).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.