Rig Veda Sukta 14
Mandala 3Sukta 147 Mantras

Sukta 14

Sukta 3.14

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.14)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦମୟ ହୋତୃ ଭାବେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞ-ସଭା) ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି ପୃଥିବୀ ସାରା ନିଜ ରଶ୍ମି ଓ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ସହସ (ବଳ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିଦ୍ୟୁତ୍-ରଥାରୂଢ଼ ଓ ଶିଖା-କେଶୀ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଶେଷରେ କବି ସମଗ୍ର କ୍ରିୟାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ନିବେଦନ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ଆହୁତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ମାଧୁର୍ୟ ସହିତ ଜାଣନ୍ତୁ ଏବଂ ‘ଆସ୍ୱାଦ’ କରନ୍ତୁ।

Mantras

Mantra 1

आ होता मन्द्रो विदथान्यस्थात्सत्यो यज्वा कवितमः स वेधाः । विद्युद्रथः सहसस्पुत्रो अग्निः शोचिष्केशः पृथिव्यां पाजो अश्रेत् ॥

ଆନନ୍ଦମୟ ଜ୍ୱାଳା—ହୋତୃ—ବିଦଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ: ସତ୍ୟ, ଯଜ୍ୱା, କବିତମ, ଏବଂ ସ ବେଧାଃ (ଯଥାବିଧି କର୍ମର ଜ୍ଞାତା)। ବିଦ୍ୟୁଦ୍ରଥ, ସହସସ୍ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି—ଯାହାର କେଶ ଶୋଚି (ଜ୍ୱାଳା)—ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ପାଜସ୍ (ପ୍ରଭାବ-ବଳ)କୁ ବିସ୍ତାର କରିଛି।

Mantra 2

अयामि ते नमउक्तिं जुषस्व ऋतावस्तुभ्यं चेतते सहस्वः । विद्वाँ आ वक्षि विदुषो नि षत्सि मध्य आ बर्हिरूतये यजत्र ॥

ହେ ସହସ୍ୱଃ, ଋତାବାନ୍ (ଋତର ଶକ୍ତିଧାରୀ), ମୁଁ ତୋ ପାଖକୁ ନମଉକ୍ତି—ନମସ୍କାର-ବାଣୀ ଆଣୁଛି; ତାହାକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର। ତୋ ଦିଗକୁ ଚେତନା/ଇଚ୍ଛା ଉଦ୍ଧତ ହୁଏ, ହେ ମହାବଳବାନ୍। ଜ୍ଞାନୀ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ହି (ପବିତ୍ର କୁଶାସନ) ଉପରେ ଆମ ଊତି (ସହାୟ) ପାଇଁ ବସ, ହେ ଯଜତ୍ର (ପୂଜ୍ୟ)।

Mantra 3

द्रवतां त उषसा वाजयन्ती अग्ने वातस्य पथ्याभिरच्छ । यत्सीमञ्जन्ति पूर्व्यं हविर्भिरा वन्धुरेव तस्थतुर्दुरोणे ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଉଷା ଓ ବାଜୟନ୍ତୀ (ବଳ/ବାଜ ଦେଇଥିବା ଶକ୍ତି) ବାତର ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୋ ପାଖକୁ ଦ୍ରୁତେ ଆସୁନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ହବିଷ୍‌ଦ୍ୱାରା ତୋତେ—ପୁରାତନକୁ—ଅଞ୍ଜନ/ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଗୃହରେ ରଥର ବନ୍ଧୁରେ ଯୋତା ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 4

मित्रश्च तुभ्यं वरुणः सहस्वोऽग्ने विश्वे मरुतः सुम्नमर्चन् । यच्छोचिषा सहसस्पुत्र तिष्ठा अभि क्षितीः प्रथयन्त्सूर्यो नॄन् ॥

ହେ ସହସ୍ୱୋ ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମରୁତଗଣ ତୋ ପାଇଁ ସୁମ୍ନ (କୃପା/ମଙ୍ଗଳ) ଗାନ କରନ୍ତି। ହେ ସହସସ୍ପୁତ୍ର (ବଳର ପୁତ୍ର), ଯେତେବେଳେ ତୁ ନିଜ ଶୋଚିଷା (ଜ୍ୱାଳା) ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ବାସସ୍ଥାନର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାର କରୁଛୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରେ, ସେପରି ତୁ ନରମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାରେ ବିସ୍ତାର କରୁଛୁ।

Mantra 5

वयं ते अद्य ररिमा हि काममुत्तानहस्ता नमसोपसद्य । यजिष्ठेन मनसा यक्षि देवानस्रेधता मन्मना विप्रो अग्ने ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ଆମ କାମନା ଅର୍ପିଛୁ; ହାତ ପସାରି ନମସ୍କାର ସହ ଉପସଦ୍ୟ (ଉପାସନାରେ) ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛୁ। ଯଜିଷ୍ଠ ମନରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପଣ କର; ଅଶ୍ରେଧ—ଅଡ଼ିଗ ଚିନ୍ତାର—ହେ ବିପ୍ର, ନିଜ ମନରେ ଅଚଳ ରୁହ।

Mantra 6

त्वद्धि पुत्र सहसो वि पूर्वीर्देवस्य यन्त्यूतयो वि वाजाः । त्वं देहि सहस्रिणं रयिं नोऽद्रोघेण वचसा सत्यमग्ने ॥

ହେ ସହସର ପୁତ୍ର, ତୁମଠାରୁ ହିଁ ଦେବଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ଊତୟଃ (ସହାୟତା) ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ, ଏବଂ ବାଜ—ଉର୍ଜାଶକ୍ତିର ସମୃଦ୍ଧି—ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ସହସ୍ରିଣ ରୟି (ହଜାରଗୁଣ ସମ୍ପଦ) ଦିଅ; ଅଦ୍ରୋଘ ବଚନରେ—କପଟହୀନ—ସତ୍ୟ ବାଣୀରେ।

Mantra 7

तुभ्यं दक्ष कविक्रतो यानीमा देव मर्तासो अध्वरे अकर्म । त्वं विश्वस्य सुरथस्य बोधि सर्वं तदग्ने अमृत स्वदेह ॥

ହେ ଦକ୍ଷ, ହେ କବିକ୍ରତୁ ଦେବ, ଅଧ୍ୱରରେ ଆମେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ କରିଛୁ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱର ସୁରଥ—ସୁରଥମାର୍ଗରେ ଗତିଶୀଳ ସମସ୍ତଙ୍କର—ବୋଧ ରଖ; ଏବଂ ହେ ଅମୃତ ଅଗ୍ନି, ଏଠାରେ ତାହାର ସମସ୍ତକୁ ତାହାର ମାଧୁର୍ୟରେ ସ୍ୱଦେହ (ସ୍ୱାଦ କରି) ଗ୍ରହଣ କର।

Frequently Asked Questions

It establishes Agni as the central priestly fire (Hotṛ) who makes the sacrifice effective and spreads protective, life-giving power across the human world.

These epithets stress Agni’s dynamic energy: he is born of power (sahas) and moves with swift, striking brilliance like lightning, carrying offerings upward.

At the start of a small fire offering or lamp-lighting, recite select verses to invite Agni, offer a little ghee (or symbolic offering), and conclude by dedicating your actions to clarity and right order (ṛta).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App