Rig Veda 3.1.11: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 11

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni (with āpaḥ as supporting powers)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उरौ महाँ अनिबाधे ववर्धापो अग्निं यशसः सं हि पूर्वीः । ऋतस्य योनावशयद्दमूना जामीनामग्निरपसि स्वसॄणाम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.1.11

Transliteration

uráu mahā́n anibādhé vavardhā́po agníṃ yaśásaḥ sáṃ hí pūrvī́ḥ | ṛtásya yónāv aśayad damū́nā jāmī́nām agnír apási svasṝ́ṇām ||

Translation

విస్తారమైన, మహత్తరమైన, నిరోధరహితమైన స్థలమందు అతడు వృద్ధి చెందెను; ప్రాచీన ఆపః (జలములు) తమ యశస్సును అగ్నిలో సమీకరించెను. ఋతస్య యోనిలో అతడు విశ్రమించుచున్నాడు—గృహనివాసి; జామీనాంల, స్వసృ-శక్తుల కర్మమందు అగ్ని.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उरौ: in the wide (place)
• उरौ: अधिकारण
• Type: Adjective
• Root: उरु- (प्रातिपदिक)

• महान्: great
• महान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत्- (प्रातिपदिक)

• अनिबाधे: in the unobstructed (space)
• अनिबाधे: अधिकारण
• Type: Adjective
• Root: नि-बाध् (धातु) → अनिबाध- (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘unhindered’)

• ववर्ध: grew / waxed
• ववर्ध: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• यशसः: glorious
• यशसः: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्- (प्रातिपदिक)

• सम्: together / fully
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• हि: indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• पूर्वीः: former / earlier
• पूर्वीः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व- (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of Ṛta (cosmic order)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• योनौ: in the womb / seat
• योनौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: योनि- (प्रातिपदिक)

• अशयत्: lay / rested
• अशयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शी (धातु ‘to lie, rest’)

• दमूना: house-lord / domestic (Agni)
• दमूना: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दमूनस्/दमूना- (प्रातिपदिक; ‘of the house’, ‘domestic’)

• जामीनाम्: of the sisters / kin-women
• जामीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जामि- (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• अपसि: in the work / activity
• अपसि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अपस्- (प्रातिपदिक)

• स्वसॄणाम्: of the sisters
• स्वसॄणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: स्वसृ- (प्रातिपदिक)