Rig Veda 3.1.8: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 8

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

बभ्राणः सूनो सहसो व्यद्यौद्दधानः शुक्रा रभसा वपूंषि । श्चोतन्ति धारा मधुनो घृतस्य वृषा यत्र वावृधे काव्येन ॥

Transliteration

babhrāṇáḥ sū́no sahaso vy àdyaut dádhānaḥ śukrā́ rabhasā́ vapū́ṃṣi | ścótanti dhā́rā mádhuno ghṛtásya vṛ́ṣā yátra vāvṛdhé kā́vyena ||

Translation

ఓ సహసుని సూను, అతడు ప్రకాశిస్తూ విస్తారంగా మెరుస్తాడు; శుక్లమైన, ఉగ్రవేగమైన రూపాలను ధరించుచున్నాడు. మధువు, ఘృతము ధారలు చుక్కలుగా జారుతాయి; అక్కడ కవియైన (ఋషి) ప్రేరిత కళచేత ఆ వృషభుడు వృద్ధి చెందుతాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बभ्राणः: being tawny/brown(-hued)
• बभ्राणः: कर्तृ (अग्निः) विशेषणम्
• Type: Adjective/Participle
• Root: बभ्र (प्रातिपदिक; ‘भूरा/ताम्रवर्ण’) + क्त (कृदन्त) → बभ्राण

• सूनो: O son
• सूनो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• सहसः: of might/strength
• सहसः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘सहसः सूनो’
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• अद्यौत्: shone forth
• अद्यौत्: क्रिया (अग्निः कर्ता)
• Type: Verb
• Root: द्युत् (धातु)

• दधानः: bearing, holding
• दधानः: कर्तृ (अग्निः) विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → शतृ (वर्तमान कृदन्त) दधान

• शुक्रा: bright, shining
• शुक्रा: कर्म (वपूंषि) विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• रभसा: impetuous, vigorous
• रभसा: कर्म (वपूंषि) विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: रभस (प्रातिपदिक)

• वपूंषि: forms, bodies, appearances
• वपूंषि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• श्चोतन्ति: they drip, they trickle
• श्चोतन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्चुत्/च्युत् (धातु; ‘टपकना/स्रवणे’)

• धाराः: streams
• धाराः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)

• मधुनः: of honey/sweetness
• मधुनः: सम्बन्ध (षष्ठी) — धाराः कस्य?
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• घृतस्य: of ghee (clarified butter)
• घृतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — मधुनः घृतस्य
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)

• वृषा: the bull (virile one)
• वृषा: कर्तृ (अग्निः) / विशेषणरूपेण
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक) / वृषा (निपातित-प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• वावृधे: has grown, has become strong
• वावृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• काव्येन: by poetic skill / by the seer’s art
• काव्येन: करण
• Type: Noun
• Root: काव्य (प्रातिपदिक)