Rig Veda 10.91.6: Mandala 10, Sukta 91, Mantra 6

Sukta 10.91

Rishi: Aruṇa Vaitahavya (aruṇavaitahavya)

Devata: Agni

Chandas: Nicṛj Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

Transliteration

tám oṣádhīr dadhire gárbham ṛtviyáṃ tám ā́po agníṃ janayanta mātáraḥ | tám ít samānám vanínaś ca vīrúdho ’ntárvatīś ca súvate ca viśváhā ||

Translation

ఔషధులు ఆ ఋత్వియ (ఋతువుకు తగిన) గర్భాన్ని ధరించాయి; ఆపః—మాతృలు—ఆ అగ్నినే జన్మింపజేశాయి. అదే ఒకడు—ఎల్లప్పుడూ అదే—వృక్షాలు, లతలు, గర్భవతీ వృక్షజాతులు, నిరంతరం అతనిని ప్రసవించి ప్రవర్తింపజేస్తుంటాయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him / that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओषधीः: plants, herbs
• ओषधीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ओषधि- (प्रातिपदिक)

• दधिरे: they placed / they set
• दधिरे: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) → दधि- (परस्मै/आत्मनेपद परिपूर्ण-रूप)

• गर्भम्: embryo, seed, womb-child
• गर्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गर्भ- (प्रातिपदिक)

• ऋत्वियम्: ritual/seasonal, fit for the rite
• ऋत्वियम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: ऋत्विय- (प्रातिपदिक; ‘ऋतु’ सम्बन्धी)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप्/आप्- (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni, fire
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• जनयन्त: they generated, produced
• जनयन्त: —
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + णिच् (caus.) → जनयति

• मातरः: mothers
• मातरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मातृ- (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• समानम्: the same, identical
• समानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: समान- (प्रातिपदिक)

• वनिनः: trees/wood-plants (forest-growth)
• वनिनः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वनिन्- (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)

• वीरुधः: creepers, herbs
• वीरुधः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वीरुध्- (प्रातिपदिक)

• अन्तर्वतीः: having an interior (i.e., with inner sap/strength)
• अन्तर्वतीः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्वत्- (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)

• सुवते: gives birth / brings forth
• सुवते: —
• Type: Verb
• Root: सू (धातु) → सुवते

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)

• विश्वहा: always, day by day
• विश्वहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वहा (अव्यय; विश्व + हा)