Rig Veda 10.91.2: Mandala 10, Sukta 91, Mantra 2

Sukta 10.91

Rishi: Rishi attribution varies by Anukramaṇī for RV 10.91; requires recension-specific confirmation

Devata: Agni

Chandas: Jagatī (likely; confirm by syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.91.2

Transliteration

sá darśatá-śrī́r átithir gṛhé-gṛhe váne-vane śiśriye takvavī́r-iva | jánaṃ-janaṃ janyó nā́ti manyate víśa ā́ kṣeti viśyò víśaṃ-viśam ||

Translation

కనిపించే తేజస్సుతో ఉన్న అతిథి (అగ్ని) ఇంటింటా, అడవిఅడవిగా, వేగవంతమైన పక్షిలా వచ్చి ఆసీనుడయ్యాడు. జనజనుల కోసం జన్మించిన వాడు; ఏ కులం/జనసమూహం నుండీ తన్ను వేరుగా భావించడు. అందరికీ చెందిన అగ్ని నివాసనివాసాల్లో నివసిస్తూ, సమాజం సమాజంగా ప్రవేశిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दर्शतश्रीः: of lovely/visible splendour
• दर्शतश्रीः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: दर्शत- (adj.) + श्री- (स्त्री. प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• अतिथिः: guest
• अतिथिः: कर्तृ (सः … अतिथिः)
• Type: Noun
• Root: अतिथि- (प्रातिपदिक)

• गृहे: in (a) house
• गृहे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गृह- (प्रातिपदिक)

• गृहे: in (each) house
• गृहे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गृह-

• वने: in (a) wood/forest
• वने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन- (प्रातिपदिक)

• वने: in (each) wood/forest
• वने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन-

• शिश्रिये: has taken refuge/has settled
• शिश्रिये: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु)

• तक्ववीरिव: like a swift hero
• तक्ववीरिव: कर्तृ (उपमान-विशेषणम्)
• Type: Adjective + Indeclinable
• Root: तक्वन्- (प्रातिपदिक) + वीर- (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)

• जनम्: a people/tribe
• जनम्: कर्म (मन्यते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: जन- (प्रातिपदिक)

• जनम्: (each) people
• जनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन-

• जन्यः: a kinsman/one of the folk
• जन्यः: कर्तृ (उपमान/विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: जन्य- (adj. from जन) / जन्य- (प्रातिपदिक)

• न: not / like (in comparison with …)
• न: सम्बन्ध (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अति: beyond/too much
• अति: सम्बन्ध (अतिक्रम-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• मन्यते: thinks/esteems
• मन्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) (मन्यते)

• विशः: clans/settlements
• विशः: कर्म (आ-क्षेति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: विश्- (प्रातिपदिक) (स्त्री.)

• आ: unto, into (towards)
• आ: सम्बन्ध (उपसर्गः)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / आ (अव्यय)

• क्षेति: dwells/settles
• क्षेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु) (क्षेति)

• विश्यः: belonging to the clan; clansman
• विश्यः: कर्तृ (सः … विश्यः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: विश्य- (adj. from विश्) / विश्य- (प्रातिपदिक)

• विशम्: a clan/settlement
• विशम्: कर्म (आ-क्षेति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: विश्- (प्रातिपदिक) (स्त्री.)

• विशम्: (each) clan
• विशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विश्-