
Sukta 1.55
Indra
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని అపరిమిత మహిమను మహిమాపరుస్తుంది—అంత విస్తారమైనది; ఆకాశమూ భూమీ కూడా ఆయనను దాచలేవు లేదా కొలవలేవు—మరియు యుద్ధంలో ఆయన భయంకరమైన, కాంతిమయమైన శక్తిని స్తుతిస్తుంది. అడ్డంకులను నాశనం చేసే నిర్ణాయక బలంగా వజ్రం (ఇంద్రాయుధం) మలచబడటం, పదును పెట్టబడటం పదేపదే ప్రస్తావించబడుతుంది; అది ప్రజలకు బలం, రక్షణ, మరియు క్షీణించని సంపదను ప్రసాదిస్తుంది.
Mantra 1
दिवश्चिदस्य वरिमा वि पप्रथ इन्द्रं न मह्ना पृथिवी चन प्रति । भीमस्तुविष्माञ्चर्षणिभ्य आतपः शिशीते वज्रं तेजसे न वंसगः ॥
అతని విస్తారత వల్ల ఆకాశ విస్తీర్ణమూ విస్తరిస్తుంది; భూమి కూడా మహిమతో అతన్ని కొలవలేను. అతడు భయంకరుడు, అపారబలవంతుడు; మానవ లోకాలపై తాపంలా మండుతాడు; చైతన్య-తేజస్సు కొరకు వజ్రాన్ని పదును పెడతాడు—మెరిసే అంచుకోసం లోహాన్ని పదును పెట్టే కమ్మరి వలె.
Mantra 2
सो अर्णवो न नद्यः समुद्रियः प्रति गृभ्णाति विश्रिता वरीमभिः । इन्द्रः सोमस्य पीतये वृषायते सनात्स युध्म ओजसा पनस्यते ॥
సముద్రం నదులను స్వీకరించినట్లే, అతడు తన విశాలతచేత విస్తరించిన ప్రవాహాలను తనలోనే సంగ్రహించుకుంటాడు. ఇంద్రుడు సోమపానార్థం వృషభంలా బలవంతుడవుతాడు; ఆదినుండి అతడు యుధ్మ (యోధుడు) ఓజస్సులో ఆనందిస్తాడు—ఆనందాన్ని గెలిపించే ఆ శక్తిచేత అతడు మరింత వృద్ధి చెందుతాడు.
Mantra 3
त्वं तमिन्द्र पर्वतं न भोजसे महो नृम्णस्य धर्मणामिरज्यसि । प्र वीर्येण देवताति चेकिते विश्वस्मा उग्रः कर्मणे पुरोहितः ॥
ఓ ఇంద్రా! తినబడుతూ క్షీణించే పర్వతంలా నీవు తగ్గిపోవు; వీరబలపు మహా ధర్మాలలో నీవు దీప్తిగా ప్రకాశిస్తావు. నీ పరాక్రమంతో దేవకార్యం స్పష్టమవుతుంది; ప్రతి కర్మకు నీవు ముందుండే—ఉగ్ర పురోహితుడు, శ్రమను విజయానికి నడిపించే నాయకుడు।
Mantra 4
स इद्वने नमस्युभिर्वचस्यते चारु जनेषु प्रब्रुवाण इन्द्रियम् । वृषा छन्दुर्भवति हर्यतो वृषा क्षेमेण धेनां मघवा यदिन्वति ॥
ఆయన అరణ్యప్రదేశంలో నమస్యులు చేసే స్తుతివాక్యంలో ప్రకటితుడవుతాడు; మనుష్యుల మధ్య తన ఇంద్రియ-శక్తిని మనోహరంగా ప్రకటిస్తాడు. వృషభంలా, ఆశించేవారికి హర్షదాయకమైన ఛందస్/ఆనందంగా అవుతాడు; మరల వృషభంలానే, మఘవా, ఆయన ప్రేరేపించినప్పుడు, క్షేమం (శాంతి-సౌఖ్యం) ద్వారా సమృద్ధి ధేనువును నడిపిస్తాడు—పోషక రసాన్ని పిండిపొందిస్తాడు।
Mantra 5
स इन्महानि समिथानि मज्मना कृणोति युध्म ओजसा जनेभ्यः । अधा चन श्रद्दधति त्विषीमत इन्द्राय वज्रं निघनिघ्नते वधम् ॥
ఆయన యోధుడు; తన మహిమ/పూర్ణతతో, తన ఓజస్సుతో, ప్రజల కోసం మహా యుద్ధాలను సాధిస్తాడు. అప్పుడు వారు తేజోమయునిపై శ్రద్ధను నిలుపుతారు; ఇంద్రునికోసం వారు వజ్రాన్ని కొట్టి-కొట్టి మలుస్తారు—దెబ్బపై దెబ్బ కొడుతూ, అడ్డంకిని వధించేందుకు వధ-శక్తిని రూపుదిద్దుతారు।
Mantra 6
स हि श्रवस्युः सदनानि कृत्रिमा क्ष्मया वृधान ओजसा विनाशयन् । ज्योतींषि कृण्वन्नवृकाणि यज्यवेऽव सुक्रतुः सर्तवा अपः सृजत् ॥
ఆయనే శ్రవస్యు—కీర్తిని కోరువాడు; భూమి-క్షేత్రంలో బలంలో వృద్ధి చెందుతూ తన ఓజస్సుతో అంధకారపు కృత్రిమ ఆసనాలను నాశనం చేస్తాడు. యజమానునికి జ్యోతులను అజేయముగా చేసి, సుక్రతు (శ్రేష్ఠ సంకల్పముగలవాడు) జలాలను ప్రవహింపజేస్తాడు—ధారలను వాటి మార్గంలో సాగనివ్వడు.
Mantra 7
दानाय मनः सोमपावन्नस्तु तेऽर्वाञ्चा हरी वन्दनश्रुदा कृधि । यमिष्ठासः सारथयो य इन्द्र ते न त्वा केता आ दभ्नुवन्ति भूर्णयः ॥
హే సోమపావన్! దానమునకు నీ మనస్సు ప్రవృత్తమగుగాక; మా వందనాన్ని వినే నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) సమీపముగా రప్పించు. హే ఇంద్రా! నీ సారథులు అత్యంత నియంత్రణగలవారు, నిశ్చయముగలవారు; ఈ చక్రవాతములాంటి ఉద్దీపనలు వారిని మోసగించలేవు; ఏ కేతు (మిథ్యా బోధ) నిన్ను మభ్యపెట్టదు.
Mantra 8
अप्रक्षितं वसु बिभर्षि हस्तयोरषाळ्हं सहस्तन्वि श्रुतो दधे । आवृतासोऽवतासो न कर्तृभिस्तनूषु ते क्रतव इन्द्र भूरयः ॥
నీవు నీ రెండు చేతులలో అక్షయ వసువును ధరించుచున్నావు; నీ దేహములో అజేయ సహస్ (బలం) —శ్రుత (ప్రసిద్ధ)ముగా—నిలుపుకొనియున్నావు. హే ఇంద్రా! నీలో అనేక క్రతు (సంకల్ప-కర్మశక్తులు) ఉన్నాయి—స్వయంగా ఆవృతమైనవి, స్వయంగా అవతమైనవి; మానవ కర్తలచే నిర్మితమైనవి కావు.
It praises Indra as immeasurably great and overwhelmingly powerful, focusing on his vajra (thunderbolt) as the force that destroys obstacles and brings victory and strength.
The imagery presents Indra’s power as something concentrated into a decisive weapon—like a smith honing metal—symbolizing focused strength and radiant clarity that can break resistance.
It seeks protection, success in great struggles, and “undiminishing wealth,” along with unconquerable strength and inner resolve safeguarded within Indra’s own powers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.