
Sukta 1.55
Indra
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
এই সূক্তত ইন্দ্ৰৰ অপৰিমেয় মহিমা বঢ়াই কোৱা হৈছে—ইমান বিশাল যে স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱীয়েও তেওঁক ধাৰণ বা মাপিব নোৱাৰে—আৰু যুদ্ধত তেওঁৰ ভয়ংকৰ, দীপ্তিমান শক্তিক স্তুতি কৰা হৈছে। বজ্ৰ (বজ্ৰায়ুধ) গঢ়া আৰু ধাৰ দিয়া কথাটো বাৰে বাৰে উত্থাপন কৰা হৈছে—এই নিৰ্ণায়ক শক্তিয়ে বাধা-অৱৰোধ ধ্বংস কৰি জনসাধাৰণৰ বাবে বল, সুৰক্ষা আৰু অক্ষয় ধন-সম্পদ নিশ্চিত কৰে।
Mantra 1
दिवश्चिदस्य वरिमा वि पप्रथ इन्द्रं न मह्ना पृथिवी चन प्रति । भीमस्तुविष्माञ्चर्षणिभ्य आतपः शिशीते वज्रं तेजसे न वंसगः ॥
তাঁৰ বিস্তাৰে স্বৰ্গৰো পৰিসৰ বিস্তৃত হয়; মহত্ত্বে পৃথিৱীয়ো তেওঁক মাপিব নোৱাৰে। ভয়ংকৰ, অতি-প্ৰবল শক্তিসম্পন্ন, তেওঁ মানৱ-লোকসমূহত দাহ কৰে; যেন লোহাৰ কামাৰ ধাতুক দীপ্ত ধাৰলৈ ঘঁহি তীক্ষ্ণ কৰে, তেনেকৈ তেওঁ বজ্ৰক তেজসৰ বাবে শাণ দিয়ে।
Mantra 2
सो अर्णवो न नद्यः समुद्रियः प्रति गृभ्णाति विश्रिता वरीमभिः । इन्द्रः सोमस्य पीतये वृषायते सनात्स युध्म ओजसा पनस्यते ॥
যেন সাগৰে নদীসমূহ গ্ৰহণ কৰে, তেনেকৈ তেওঁ বিস্তৃত ধাৰাসমূহক তেওঁলোকৰ বিশালতাৰে নিজৰ ফালে সংগ্ৰহ কৰে। ইন্দ্ৰ সোম পান কৰিবলৈ বৃষভ-সদৃশ বলৱান হয়; সনাতন কালৰ পৰা সেই যোদ্ধা শক্তিত আনন্দ পায়—আনন্দ জয় কৰা ওজসাৰে তেওঁ বৃদ্ধি পায়।
Mantra 3
त्वं तमिन्द्र पर्वतं न भोजसे महो नृम्णस्य धर्मणामिरज्यसि । प्र वीर्येण देवताति चेकिते विश्वस्मा उग्रः कर्मणे पुरोहितः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি সেই পৰ্বতৰ দৰে ক্ষয় নহওঁ, যাক ভক্ষণে খাই পেলায়; বীৰ্যৰ মহৎ বিধানসমূহত তুমি দীপ্তি ছটিয়াই উঠা। তোমাৰ পৰাক্ৰমে দেৱকাৰ্য প্ৰকাশ পায়; প্ৰতিটো কৰ্মত তুমি আগত থিয় দিয়া—উগ্ৰ, অগ্ৰণী, বিজয়লৈ শ্ৰমক আগবঢ়োৱা।
Mantra 4
स इद्वने नमस्युभिर्वचस्यते चारु जनेषु प्रब्रुवाण इन्द्रियम् । वृषा छन्दुर्भवति हर्यतो वृषा क्षेमेण धेनां मघवा यदिन्वति ॥
সেইজনকেই বন-অৰণ্যত নমস্যুজনাই স্তৱ কৰে; মানুহৰ মাজত ইন্দ্ৰিয় শক্তিক সুমধুৰ ৰূপে ঘোষণা কৰে। বৃষভ-সদৃশ বলৱান, আকাঙ্ক্ষীৰ বাবে আনন্দময় ছন্দ হয়; আৰু বৃষভই, মঘৱা, ক্ষেমেৰে ধেনু—সমৃদ্ধিৰ গাই—ক আগবঢ়ায়, পুষ্টিধাৰা নিঃসৃত কৰায়।
Mantra 5
स इन्महानि समिथानि मज्मना कृणोति युध्म ओजसा जनेभ्यः । अधा चन श्रद्दधति त्विषीमत इन्द्राय वज्रं निघनिघ्नते वधम् ॥
সেই যোদ্ধা, মহিমাৰে, জনসমূহৰ বাবে বলৰ দ্বাৰা মহৎ সমৰসমূহ সম্পন্ন কৰে। তেতিয়া লোকসকলে দীপ্তিমানজনত শ্ৰদ্ধা স্থাপন কৰে; ইন্দ্ৰৰ বাবে বজ্ৰ গঢ়ি তোলে—আঘাতৰ ওপৰত আঘাত কৰি, বাধাক বধ কৰিবলৈ বধশক্তি নির্মাণ কৰে।
Mantra 6
स हि श्रवस्युः सदनानि कृत्रिमा क्ष्मया वृधान ओजसा विनाशयन् । ज्योतींषि कृण्वन्नवृकाणि यज्यवेऽव सुक्रतुः सर्तवा अपः सृजत् ॥
সেইজনাই শ্ৰৱস্যু—খ্যাতিৰ অন্বেষক; শক্তিত বৃদ্ধি পাই পৃথিৱীৰ ক্ষেত্ৰত অন্ধকাৰৰ কৃত্ৰিম আসনসমূহ ধ্বংস কৰে। যজমানৰ বাবে জ্যোতিসমূহ অদম্য কৰি, সু-ক্রতু (সু-সংকল্পবান) জনে জলধাৰাসমূহ মুক্ত কৰে—স্ৰোতসমূহক নিজৰ পথত বোৱাই দিয়ে।
Mantra 7
दानाय मनः सोमपावन्नस्तु तेऽर्वाञ्चा हरी वन्दनश्रुदा कृधि । यमिष्ठासः सारथयो य इन्द्र ते न त्वा केता आ दभ्नुवन्ति भूर्णयः ॥
হে সোমপায়ী, দানৰ বাবে তোমাৰ মন হওক; আমাৰ স্তৱ শুনা, তোমাৰ দুটা হৰি (তাম্ৰবৰ্ণ অশ্ব) কাষলৈ আন। হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ সেই সাৰথিসকল—অতি সংযমী আৰু দৃঢ়—তেওঁলোকক ঘূৰ্ণমান প্ৰবৃত্তিসমূহ ঠগিব নোৱাৰে; মিছা কেতাসমূহে তোমাক আৱৰি নধৰে।
Mantra 8
अप्रक्षितं वसु बिभर्षि हस्तयोरषाळ्हं सहस्तन्वि श्रुतो दधे । आवृतासोऽवतासो न कर्तृभिस्तनूषु ते क्रतव इन्द्र भूरयः ॥
তোমাৰ দুহাতে তুমি অপক্ষয় ধন বহন কৰ; তোমাৰ দেহত তুমি অজেয় বল ধৰি ৰাখিছা—শ্ৰুত (শুনা-খ্যাত) ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত। হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ তনুত বহু ক্রতু (ইচ্ছা-কাৰ্য) আছে—স্বয়ং-আবৃত, স্বয়ং-রক্ষিত; মানৱ কৰ্তৃসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত নহয়।
It praises Indra as immeasurably great and overwhelmingly powerful, focusing on his vajra (thunderbolt) as the force that destroys obstacles and brings victory and strength.
The imagery presents Indra’s power as something concentrated into a decisive weapon—like a smith honing metal—symbolizing focused strength and radiant clarity that can break resistance.
It seeks protection, success in great struggles, and “undiminishing wealth,” along with unconquerable strength and inner resolve safeguarded within Indra’s own powers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.