Sukta 126
Sukta 1.126
Kakṣīvān Dairghatamasa (traditionally associated with RV 1.126)
Dānastuti to a royal patron (human king as vehicle of divine plenitude); praised power expressed through the ‘unconquered king’ who measures out Soma-pressings
Triṣṭubh (probable for RV 1.126.1)
ఋగ్వేదం 1.126 ఒక దానస్తుతి. ఇందులో కక్షీవాన్ దైర్ఘతమసుడు సింధు తీరంలో నివసించే రాజపోషకుని ఉదారతను, కీర్తి-ఆకాంక్షతో చేసే మహాదానాన్ని స్తుతిస్తాడు—అతడు విస్తారంగా సోమ-పీడనాలను, ధనాన్ని ‘కొలిచి పంచేవాడు’. ఈ సూక్తం ప్రజాసమక్షంలో ప్రశంసను (శ్రవస్—దీర్ఘకాల ఖ్యాతి—సాధించి వ్యాప్తి చేయుటకు) స్పష్టమైన బహుమతి-జాబితా దృశ్యాలతో—గుర్రాలు, వరుసలు/దళాలు, సమృద్ధి—మేళవిస్తుంది; చివరికి కవి తనకు లభించిన ప్రతిఫలం చిన్నది కాదని ఆటపట్టించే, స్వయంసూచక గర్వోక్తితో ముగుస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
अमन्दान्त्स्तोमान्प्र भरे मनीषा सिन्धावधि क्षियतो भाव्यस्य । यो मे सहस्रममिमीत सवानतूर्तो राजा श्रव इच्छमानः ॥
ఆనందిత మనస్సుతో నేను స్తోత్రాలను ముందుకు తెస్తున్నాను—సింధు తీరమున నివసించువానికై, రాబోయే భవిష్యత్తుకు అధిపతియైనవానికై. నా కొరకు సోమసవనముల సహస్రాన్ని కొలిచి ఇచ్చినవాడు—అజేయ రాజు; నిలిచే, ప్రకాశించే ‘శ్రవస్’ (యశస్సు) కోరువాడు.
Mantra 2
शतं राज्ञो नाधमानस्य निष्काञ्छतमश्वान्प्रयतान्त्सद्य आदम् । शतं कक्षीवाँ असुरस्य गोनां दिवि श्रवोऽजरमा ततान ॥
నాధమాన రాజుని నుండి శత నిష్కములు (సువర్ణాభరణములు); శత సుయోజిత అశ్వములను అతడు తక్షణమే దానమిచ్చెను. అసురుడు (ప్రభువు) యొక్క ప్రకాశమయ గోధనముల ద్వారా కక్షీవాన్ దివిలో అజర ‘శ్రవస్’ (అక్షయ యశస్సు) విస్తరింపజేసెను.
Mantra 3
उप मा श्यावाः स्वनयेन दत्ता वधूमन्तो दश रथासो अस्थुः । षष्टिः सहस्रमनु गव्यमागात्सनत्कक्षीवाँ अभिपित्वे अह्नाम् ॥
నా సమీపమునకు శ్యామవర్ణ దానములు వచ్చెను—తమ స్వంత నాదముతో దత్తములై; వధువులాంటి సంపూర్ణతతో దశ రథములు నిలిచెను. షష్టి సహస్రం వాటి వెనుక గవ్యముగా—ప్రకాశమయ గోధనంలా—అనుసరించెను; మరియు కక్షీవాన్ దినముల సాంగత్యాన్ని—అహ్నాం యొక్క స్థిర సహచర్యాన్ని—సనత్గా పొందెను.
Mantra 4
चत्वारिंशद्दशरथस्य शोणाः सहस्रस्याग्रे श्रेणिं नयन्ति । मदच्युतः कृशनावतो अत्यान्कक्षीवन्त उदमृक्षन्त पज्राः ॥
దశరథుని నలభై ఎర్రని (అశ్వాలు) సహస్రంలోని అగ్రశ్రేణిని ముందుకు నడిపిస్తాయి. మదం చిందించే, వేగంగా పరుగెత్తే ఈ అశ్వాలను—కక్షీవానుతో కూడిన పజ్రులు పైకి తుడిచి, ప్రకాశించే సిద్ధస్థితిలో నిలిపారు.
Mantra 5
पूर्वामनु प्रयतिमा ददे वस्त्रीन्युक्ताँ अष्टावरिधायसो गाः । सुबन्धवो ये विश्या इव व्रा अनस्वन्तः श्रव ऐषन्त पज्राः ॥
పూర్వదానాన్ని అనుసరించి ఆయన మీకు కొత్త ప్రస్థానాన్ని ఇచ్చాడు—మూడు యుక్త (దళం/రథం) మరియు అచ్యుత ఫలదాయకమైన ఎనిమిది గోవులు. సుబంధువులై, సంఘబద్ధులై—వ్రజంలో ఉన్న విశ్-జనుల వలె—ఆ పజ్రులు, రథాలు లేకున్నా, శ్రవస్ (యశస్సు/కీర్తి) కోసం అన్వేషించారు.
Mantra 6
आगधिता परिगधिता या कशीकेव जङ्गहे । ददाति मह्यं यादुरी याशूनां भोज्या शता ॥
దృఢంగా బంధింపబడి, చుట్టూరా బంధింపబడి—నర్తకి వేగమైన అడుగుల వలె కదిలేది—ఆ యాదురీ నాకు ఇస్తుంది: యాశువుల మధ్య వంద భోగ్య భాగాలు, వంద పోషక భాగాలు.
Mantra 7
उपोप मे परा मृश मा मे दभ्राणि मन्यथाः । सर्वाहमस्मि रोमशा गन्धारीणामिवाविका ॥
మళ్లీ మళ్లీ నా దగ్గరకు వచ్చి, నన్ను పూర్తిగా తడిమి సాంత్వనపరచు—నా దానాలను చిన్నవిగా అనుకోకు. నేను సంపూర్ణంగా సమృద్ధిని, ఉన్ని-సంపదను కలిగినదానిని; గాంధారీ గొర్రె (అవికా) వలె—ద్రవ్యములో సంపూర్ణం, ఫలములో సంపూర్ణం.
Frequently Asked Questions
It is a praise-hymn where the poet Kakṣīvān thanks and celebrates a generous king/patron, highlighting extraordinary gifts—especially abundant Soma-pressings—and the lasting fame such giving creates.
Because the scale of the Soma offering signals royal power and generosity. By publicly naming the number, the poet turns the gift into enduring reputation (śravas) for the patron.
It is a witty way of saying: “Do not think the gift is small.” Like a well-fleeced ewe that is full and productive, the recompense is portrayed as complete, substantial, and richly yielding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.