
Rishi: Traditionally ascribed within the Sūrya-cycle of AV 13; seer attribution varies by anukramaṇī tradition.
Devata: Sūrya (Viśvacakṣas, the All-seeing Sun)
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence)
AV 13.2 సూర్య-సూక్తం. సర్వదర్శి సూర్యుని కాంతిని ఔషధమయమైన, రక్షక శక్తిగా మలచి చూపుతుంది: రాత్రిలో దాగి ఉండే రోగకారకాలు, దొంగలు, శత్రు-అభిచారాలు—చీకటి తొలగినట్లే తరిమివేయబడతాయి. అలాగే సూర్య/ఆదిత్యుని “మహిమ”ను స్తుతిస్తూ, పగలు–రాత్రి అనే నియత బ్రహ్మాండ పరిభ్రమణం ద్వారా ప్రాణశక్తి, సామాజిక ప్రతిష్ఠ, శుభక్రమం స్థిరపడాలని కోరుతుంది.
Mantra 1
अध्यात्मम्। (४४ चतुष्पदा पुरःशाक्वरा भुरिक्; ४५ अतिजागतगर्भा)। उद॑स्य के॒तवो॑ दि॒वि शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । आ॒दि॒त्यस्य॑ नृ॒चक्ष॑सा॒ महि॑व्रतस्य मी॒ढुषः॑
అతని ప్రకాశించే కేతువులు (చిహ్నాలు) దివిలో పైకి లేస్తాయి; వెలుగుతో అవి మెరుస్తూ చలనం పొందుతాయి—మనుష్యులను దర్శించే ఆదిత్యునివి; మహావ్రతం (మహా నియమం) గలవివి; ఉదార దాతవైన అతనివి.
Mantra 2
दि॒शां प्र॒ज्ञानां॑ स्व॒रय॑न्तम॒र्चिषा॑ सुप॒क्षमा॒शुं प॒तय॑न्तमर्ण॒वे। स्तवा॑म सूर्यं॒ भुव॑नस्य गो॒पां यो र॒श्मिभि॒र्दिश॑ आ॒भाति॒ सर्वाः॑
దిశల జ్ఞాత, ప్రాజ్ఞులలో ప్రసిద్ధుడు, తన అర్చిషా (దీప్తి)తో నినదించువాడు—సుపక్షుడు, శీఘ్రుడు, అర్ణవంలో ఎగిరిపోవువాడు—ఆ సూర్యుని మేము స్తుతిస్తాము; అతడు భువనస్య గోపా (లోకరక్షకుడు), తన రశ్ములతో అన్ని దిశలను ప్రకాశింపజేస్తాడు.
Mantra 3
यत् प्राङ् प्र॒त्यङ् स्व॒धया॒ यासि॒ शीभं॒ नाना॑रूपे॒ अह॑नी॒ कर्षि॑ मा॒यया॑ । तदा॑दित्य॒ महि॒ तत् ते॒ महि॒ श्रवो॒ यदेको॒ विश्वं॒ परि॒ भूम॒ जाय॑से
నీవు ఒకసారి తూర్పు వైపు, మరొకసారి మళ్లీ పడమర వైపు, నీ స్వధయా (స్వశక్తి)తో వేగంగా సాగుతావు; మాయయా నానారూపాలైన అహనీ (పగలు-రాత్రి)లను లాగి నడిపిస్తావు—హే ఆదిత్యా, ఇది నీ మహిమ మహత్తరము; నీ శ్రవః (యశస్సు) మహత్తరము; ఎందుకంటే నీవొక్కడివే సమస్త భూమిని పరివ్యాప్తం చేసి జన్మించుచున్నావు.
Mantra 4
वि॒प॒श्चितं॑ त॒रणिं॒ भ्राज॑मानं॒ वह॑न्ति॒ यं ह॒रितः॑ स॒प्त ब॒ह्वीः । स्रु॒ताद् यमत्त्रि॒र्दिव॑मुन्नि॒नाय॒ तं त्वा॑ पश्यन्ति परि॒यान्त॑मा॒जिम्
విపశ్చిత్ (సర్వజ్ఞుడు), తరిణ్ (ఉద్ధారకుడు), భ్రాజమానుడు (దీప్తిమంతుడు) అయిన అతనిని—హరిత (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలు, ఏడు మరియు అనేక, మోసుకుంటూ తీసుకెళ్తాయి. అత్రి అతనిని స్రుతాత్ (ధార నుండి) ఎత్తి మూడుసార్లు దివం (స్వర్గం) వరకు ఉన్నతం చేశాడు—హే సూర్యా, నీవు నీ పరిభ్రమణ మార్గంలో సాగుతుండగా జనులు నిన్ను దర్శిస్తారు.
Mantra 5
मा त्वा॑ दभन् परि॒यान्त॑मा॒जिं स्व॒स्ति दु॒र्गां अति॑ याहि॒ शीभ॑म्। दिवं॑ च सूर्य पृथि॒वीं च॑ दे॒वी म॑होरा॒त्रे वि॒मिमा॑नो॒ यदेषि॑
హే సూర్యా, నీవు నీ పరిభ్రమణ మార్గంలో సాగుతున్నప్పుడు ఎవరూ నిన్ను దెబ్బతీయకూడదు. స్వస్తితో ఆ దుర్గం (కఠినమైన), ప్రమాదకరమైన సంకుచిత మార్గాన్ని శీఘ్రంగా దాటి పో. దివ్యుడవైన సూర్యా, నీవు మహోరాత్రి (మహత్తర దిన-రాత్రి)ని కొలుస్తూ సాగినప్పుడు, దివం (ఆకాశం) మరియు దేవీ పృథివీ (భూమి)—రెండింటినీ కొలిచి స్థాపిస్తావు.
Mantra 6
स्व॒स्ति ते॑ सूर्य च॒रसे॒ रथा॑य॒ येनो॒भावन्तौ॑ परि॒यासि॑ स॒द्यः । यं ते॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ वहि॑ष्ठाः श॒तमश्वा॒ यदि॑ वा स॒प्त ब॒ह्वीः
హే సూర్యా, నీ గమనానికి, నీ రథానికి స్వస్తి కలుగుగాక—దాని ద్వారా నీవు రెండు అంచులను వెంటనే పరిభ్రమిస్తావు. నీ కోసం హరిత, ఉత్తమ-వాహక అశ్వాలు మోసే ఆ రథం—శతాశ్వమై ఉన్నా, లేదా ఏడు (అశ్వమై) ఉన్నా, లేదా అనేకమై ఉన్నా (స్వస్తియే).
Mantra 7
सु॒खं सूर्य॒ रथ॑मंशु॒मन्तं॑ स्यो॒नं सु॒वह्नि॒मधि॑ तिष्ठ वा॒जिन॑म्। यं ते॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ वहि॑ष्ठाः श॒तमश्वा॒ यदि॑ वा स॒प्त ब॒ह्वीः
హే సూర్యా! కిరణమయమైన, సుఖదమైన, శుభప్రదమైన, సులభంగా మోయదగిన, వేగవంతమైన విజయం తెచ్చే రథాన్ని అధిరోహించు. నీ కోసం శ్రేష్ఠ వాహకులైన నీ హరిత (పసుపు/తామ్రవర్ణ) అశ్వాలు మోసే ఆ రథం—వంద అశ్వాలైనా, లేదా ఏడు అయినా, లేదా అనేకమైనా.
Mantra 8
स॒प्त सूर्यो॑ ह॒रितो॑ यात॑वे॒ रथे॒ हिर॑ण्यत्वचसो बृह॒तीर॑युक्त । अमो॑चि शु॒क्रो रज॑सः प॒रस्ता॑द् वि॒धूय॑ दे॒वस्तमो॒ दिव॒मारु॑हत्
ఏడు హరితవర్ణ అశ్వినులు—సువర్ణ-చర్మములు గల, మహత్తరులు—సూర్యుడు తన గమన రథానికి యోగించాడు. రజస్సు అవతల ఉన్న మసక ప్రాంతం నుండి ఆ ప్రకాశవంతుడైన దేవుడు విముక్తుడై, తమస్సును విదిలించి, స్వర్గలోకమునకు आरोహించాడు.
Mantra 9
उत् के॒तुना॑ बृह॒ता दे॒व आग॒न्नपा॑वृ॒क् तमो॒ऽभि ज्योति॑रश्रैत्। दि॒व्यः सु॑प॒र्णः स वी॒रो व्यऽख्य॒ददि॑तेः पु॒त्रो भुव॑नानि॒ विश्वा॑
మహా కేతు (ధ్వజం/సంకేతం) తో దేవుడు ముందుకు వచ్చాడు; ఆవరణాన్ని తొలగించి—తమస్సుపై జ్యోతి ఒత్తిడి చేసి విస్తరించింది. దివ్య సుపర్ణుడు (సుందర పక్షివలె పంక్తులు గలవాడు) ఆ వీరుడు ప్రకటితుడయ్యాడు—అదితి పుత్రుడు—సర్వ భువనాలను వెల్లడించాడు.
Mantra 10
उ॒द्यन् र॒श्मीना त॑नुषे॒ विश्वा॑ रु॒पाणि॑ पुष्यसि । उ॒भा स॑मु॒द्रौ क्रतु॑ना॒ वि भा॑सि॒ सर्वां॑ल्लो॒कान् प॑रि॒भूर्भ्राज॑मानः
ఉదయించి, నీ రశ్ములతో నీవు విస్తరిస్తావు; సమస్త రూపాలను నీవు పుష్టిపరుస్తావు. నీ క్రతు (సంకల్పం/శక్తి) చేత రెండు సముద్రాలపై నీవు విస్తృతంగా ప్రకాశిస్తావు; ద్యుతిమంతుడై, సమస్త లోకాలను పరిభూ (ఆవరించి) నిలుస్తావు.
Mantra 11
पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒ययै॒तौ शिशू॒ क्रीड॑न्तौ॒ परि॑ यातोऽर्ण॒वम्। विश्वा॒न्यो भुव॑ना वि॒चष्टे॑ हैर॒ण्यैर॒न्यं ह॒रितो॑ वहन्ति
పూర్వం పశ్చిమం వైపు ఈ ఇద్దరూ తమ మాయాశక్తితో సంచరిస్తారు—ఆడుకుంటున్న రెండు శిశువులవలె, సముద్రాన్ని చుట్టి తిరుగుతారు. ఒకడు సమస్త భువనాలను పరిశీలిస్తాడు; మరొకడిని స్వర్ణ-సజ్జిత హరిత (తామ్రవర్ణ) అశ్వినీలు/గుర్రపు మాదలు మోసుకుపోతాయి.
Mantra 12
दि॒वि त्वात्त्रि॑रधारय॒त् सूर्या॒ मासा॑य॒ कर्त॑वे । स ए॑षि॒ सुधृ॑त॒स्तप॒न् विश्वा॑ भू॒ताव॒चाक॑शत्
దివిలో, ఓ సూర్యా, నిన్ను మూడుసార్లు దృఢంగా స్థాపించారు—మాసము (నెల) యొక్క గమనాన్ని నిర్వహించుటకు. నీవు సుదృఢంగా నిలిచి, దహించుచూ ప్రకాశించుచూ సాగుచున్నావు; క్రింద (భూమిపై) ఉన్న సమస్త భూతాలను నీవు దర్శనీయముగా చేసితివి.
Mantra 13
उ॒भावन्तौ॒ सम॑र्षसि व॒त्सः सं॑मा॒तरा॑विव । न॒न्वे॒३तदि॒तः पु॒रा ब्रह्म॑ दे॒वा अ॒मी वि॑दुः
నీవు ఆ రెండు సహాయక శక్తుల వైపు ఒకేసారి పరుగెత్తుచున్నావు—రెండు తల్లుల వద్దకు పరుగెత్తే దూడవలె. నిశ్చయంగా, ఈ ప్రాచీన బ్రహ్మ (పవిత్ర విద్య/మంత్రజ్ఞానం) ను ఆ దేవులే పూర్వమే తెలిసికొనియున్నారు.
Mantra 14
यत् स॑मु॒द्रमनु॑ श्रि॒तं तत् सि॑षासति॒ सूर्यः॑ । अध्वा॑स्य॒ वित॑तो म॒हान् पूर्व॒श्चाप॑रश्च॒ यः
సముద్రాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచిన దానిని—అదే చేరాలని సూర్యుడు కోరుకుంటాడు. అతని మార్గం మహత్తరమైనది; విస్తరించినది—తూర్పున కూడా, మళ్లీ పడమరన కూడా.
Mantra 15
तं समा॑प्नोति जू॒तिभि॒स्ततो॒ नाप॑ चिकित्सति । तेना॒मृत॑स्य भ॒क्षं दे॒वानां॒ नाव॑ रुन्धते
అతనిని అతడు వేగమైన ఉత్సాహాలతో చేరుకుంటాడు; ఆ తరువాత ఏమాత్రం తడబడడు. దీనివల్ల దేవుల భోగార్థం నియమితమైన అమృత-భాగాన్ని (భక్షం) అతడు అడ్డుకోడు.
Mantra 16
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्
లేచెదము—జాతవేదస్ అనే ఆ దేవుని కేతువులు (దీప్త ధ్వజ-కిరణాలు) పైకి మోస్తాయి—ఆ సూర్యుని, దర్శనార్థం, సమస్త లోకం చూడుటకు.
Mantra 17
अप॒ त्ये ता॒यवो॑ यथा॒ नक्ष॑त्रा यन्त्य॒क्तुभिः॑ । सूरा॑य वि॒श्वच॑क्षसे
దూరంగా తొలగిపో—ఆ దొంగలవలె—రాత్రులతో నక్షత్రాలు వెళ్లిపోవునట్లు; (దూరంగా తొలగిపో) విశ్వచక్షువు (సర్వదర్శి) అయిన సూర్యునికై.
Mantra 18
अदृ॑श्रन्नस्य के॒तवो॒ वि र॒श्मयो॒ जनाँ अनु॑ । भ्राज॑न्तो अ॒ग्नयो॑ यथा
అతని ప్రకాశమయ కేతువులు (చిహ్నాలు) కనబడుతున్నాయి; అతని రశ్ములు జనుల మధ్య వ్యాపిస్తున్నాయి—దహించే అగ్నులవలె ప్రకాశిస్తూ.
Mantra 19
त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोचन
ఓ సూర్యా! నీవు తారణి (దాటించువాడు), సర్వదర్శి; నీవు జ్యోతిని కలిగించువాడు. ఓ రోచన (దీప్తిమంతుడా)! నీవు సమస్త జగత్తుపై ప్రకాశిస్తావు.
Mantra 20
प्र॒त्यङ् दे॒वानां॒ विशः॑ प्र॒त्यङ्ङुदे॑षि॒ मानु॑षीः । प्र॒त्यङ् विश्वं॒ स्वर्दृ॒शे
దేవుల విశాల వైపుకు ముఖం చేసి, మనుష్యుల విశాల వైపుకూడా ముఖం చేసి నీవు ఉదయిస్తావు; ఓ స్వర్దృశే (స్వర్గదర్శీ)! నీవు సమస్తాన్ని ఎదుర్కొని ఉంటావు.
Mantra 21
येना॑ पावक॒ चक्ष॑सा भुर॒ण्यन्तं॒ जनाँ॒ अनु॑ । त्वं व॑रुण॒ पश्य॑सि
ఓ వరుణా! పావక (శుద్ధికర) చక్షువుతో, భురణ్యంత (భ్రమణశీల) జనులను అనుసరించి, నీవు చూస్తావు—ఆ చక్షువుతోనే నీవు చూస్తావు.
Mantra 22
वि द्यामे॑षि॒ रज॑स्पृ॒थ्वह॒र्मिमा॑नो अ॒क्तुभिः॑ । पश्य॒न् जन्मा॑नि सूर्य
ఓ సూర్యా! నీవు ద్యౌలో, విశాలమైన రజస్ (అంతరిక్షం)లో ముందుకు సాగుతావు; రాత్రుల ద్వారా దినాన్ని కొలిచి నిర్ణయిస్తావు; జన్మాలను దర్శిస్తావు.
Mantra 23
स॒प्त त्वा॑ ह॒रितो॒ रथे॒ वह॑न्ति देव सूर्य । शो॒चिष्के॑शं विचक्ष॒णम्
హే దేవ సూర్యా! ఏడు హరిత (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలు నీ రథంపై నిన్ను మోసుకొనిపోతున్నాయి—అగ్ని-కేశుడు, తీక్ష్ణదృష్టి, వివేచనాశీలుడు.
Mantra 24
अयु॑क्त स॒प्त शु॒न्ध्युवः॒ सूरो॒ रथ॑स्य न॒प्त्यः । ताभि॑र्याति॒ स्वयु॑क्तिभिः
సూర్యుడు ఏడు శుద్ధి చేయువారిని (శుంధ్యు), రథ-కన్యలను, యోగంలో కట్టాడు; ఆ స్వయంసంయుక్త శక్తులతోనే అతడు గమనం చేస్తాడు.
Mantra 25
रोहि॑तो॒ दिव॒मारु॑ह॒त् तप॑सा तप॒स्वी। स योनि॒मैति॒ स उ॑ जायते॒ पुनः॒ स दे॒वाना॒मधि॑पतिर्बभूव
రోహితుడు తపస్సుతో తపస్విగా 되어 దివ్యలోకానికి आरोహించాడు. అతడు యోనిలో ప్రవేశిస్తాడు; నిజంగా అతడు మళ్లీ జన్మిస్తాడు—దేవుల అధిపతిగా అయ్యాడు.
Mantra 26
यो वि॒श्वच॑र्षणिरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो॒ यो वि॒श्वत॑स्पाणिरु॒त वि॒श्वत॑स्पृथः । सं बा॒हुभ्यां॒ भर॑ति॒ सं पत॑त्रै॒र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑न् दे॒व एकः॑
సర్వ జనులలో వ్యాపించి, అన్ని దిశలలో ముఖములు కలవాడు; అన్ని దిశలలో చేతులు కలవాడు; అన్ని దిశలలో విస్తరించినవాడు—ఆ ఏక దేవుడు తన బాహువులతో సమస్తాన్ని ఒకటిగా ధరించుచున్నాడు; తన పక్షములతో (రెక్కలతో) సమస్తాన్ని ఒకటిగా ఆవరించి కాపాడుచున్నాడు; మరియు ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం-భూమి) ను జనింపజేయుచున్నాడు.
Mantra 27
एक॑पा॒द् द्विप॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ द्विपा॒त् त्रिपा॑दम॒भ्येऽति प॒श्चात्। द्विपा॑द्ध॒ षट्प॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ त एक॑पदस्त॒न्वं॑१ समा॑सते
ఏకపాదుడిగా ఉండి అతడు మళ్లీ ద్విపాద రూపంలో ముందుకు సాగాడు; ద్విపాదం నుండి తరువాత వెనుకవైపు త్రిపాదాన్ని కూడా అధిగమిస్తాడు. ద్విపాదం నుంచే అతడు మళ్లీ షట్పాద రూపంలో విస్తరించాడు; ఆ ఏకపాద రూపాలు తమ తనువు (దేహం)లో కలిసి ఒకే శరీరంగా సమాసమవుతాయి.
Mantra 28
अत॑न्द्रो या॒स्यन् ह॒रितो॒ यदास्था॒द् द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । के॒तु॒मानु॒द्यन्त्सह॑मानो॒ रजां॑सि॒ विश्वा॑ आदित्य प्र॒वतो॒ वि भा॑सि
అలసటలేక, అతడు సాగుతూ హరిత (బయ) అశ్వాలపై అధిరోహించినప్పుడు, ప్రకాశిస్తూ తనకోసం రెండు రూపాలను నిర్మించుకుంటాడు. కేతుమాన్ (ధ్వజధారి), ఉదయిస్తూ, సమస్త ప్రాంతాలు/రజస్సులను జయిస్తూ—ఓ ఆదిత్యా, నీవు ప్రతి వాలుదారిలోను మార్గంలోను వెలుగును విస్తరింపజేస్తావు.
Mantra 29
बण्म॒हां अ॑सि सूर्य॒ बडा॑दित्य म॒हां अ॑सि । म॒हांस्ते॑ मह॒तो म॑हि॒मा त्वमा॑दित्य म॒हां अ॑सि
నిజంగా నీవు మహానవు, ఓ సూర్యా; నిజంగా, ఓ ఆదిత్యా, నీవు మహానవు. మహానైనవాని మహత్త్వమైన నీ మహిమ మహత్తరమైనది; ఓ ఆదిత్యా, నీవు మహానవు.
Mantra 30
रोच॑से दि॒वि रोच॑से अ॒न्तरि॑क्षे॒ पत॑ङ्ग पृथि॒व्यां रोच॑से॒ रोच॑से अ॒प्स्व॑१न्तः । उ॒भा स॑मु॒द्रौ रुच्या॒ व्याऽपिथ दे॒वो दे॑वासि महि॒षः स्व॒र्जित्
నీవు దివిలో ప్రకాశిస్తావు; నీవు అంతరిక్షంలో ప్రకాశిస్తావు; ఓ పతంగ, భూమిపై కూడా నీవు ప్రకాశిస్తావు; జలాల అంతరంలోనూ నీవు ప్రకాశిస్తావు. నీ రుచి (దీప్తి)తో రెండు సముద్రాలనూ నీవు వ్యాపింపజేశావు; నీవు దేవుడు—దేవుడే; నీవు మహిష (పరాక్రమి), స్వర్జిత్ (స్వర్గజేత).
Mantra 31
अ॒र्वाङ् प॒रस्ता॒त् प्रय॑तो व्य॒ध्व आ॒शुर्वि॑प॒श्चित् प॒तय॑न् पत॒ङ्गः । विष्णु॒र्विचि॑त्तः॒ शव॑साधि॒तिष्ठ॒न् प्र के॒तुना॑ सहते॒ विश्व॒मेज॑त्
అవతల నుండి ఇటువైపు, మార్గాలపై ప్రేరితుడై, వేగవంతుడూ జ్ఞానవంతుడూ అయి ఎగిరివచ్చే—పతంగుడు (సూర్యపక్షి). అనేకరూపాలైన విష్ణువు, శక్తితో అధిష్ఠించి, తన కేతు-కిరణ-ధ్వజంతో కదిలే చలించే సమస్తాన్ని జయించి అధిగమిస్తాడు.
Mantra 32
चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षः सु॑प॒र्ण आ॑रो॒चय॒न् रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम्। अ॒हो॒रा॒त्रे परि॒ सूर्यं॒ वसा॑ने॒ प्रास्य॒ विश्वा॑ तिरतो वी॒र्याऽणि
ప్రకాశవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, మహాబలవంతుడైన వృషభుడు, సుపర్ణుడు (సుందర రెక్కలవాడు), ద్యావా-పృథివి మరియు అంతరిక్షాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాడు. సూర్యుని చుట్టూ వస్త్రములాగా అహోరాత్రులను ధరించి, తన వీర్య-శక్తులన్నిటిని ప్రసరింపజేస్తూ, సమస్తాన్ని దాటి పోతాడు.
Mantra 33
ति॒ग्मो वि॒भ्राज॑न् त॒न्वं॑१ शिशा॑नोऽरंग॒मासः॑ प्र॒वतो॒ ररा॑णः । ज्योति॑ष्मान् प॒क्षी म॑हि॒षो व॑यो॒धा विश्वा॒ आस्था॑त् प्र॒दिशः॒ कल्प॑मानः
తీక్ష్ణుడు, విస్తారంగా ప్రకాశించేవాడు, తన స్వరూపాన్ని తానే పదును పెట్టి తేజస్సు పెంచుకుంటూ, వేగంగా సాగేవాడు, ప్రవాహాలు/మార్గాలలో ఆనందించేవాడు. జ్యోతిమంతమైన రెక్కలుగల ఆ మహిషుడు, ప్రాణదాత, అన్ని దిక్కులలో నిలిచాడు—వాటిని క్రమబద్ధంగా స్థాపిస్తూ.
Mantra 34
चि॒त्रं दे॒वानां॑ के॒तुरनी॑कं॒ ज्योति॑ष्मान् प्र॒दिशः॒ सूर्य॑ उ॒द्यन्। दि॒वा॒क॒रोऽति॑ द्यु॒म्नैस्तमां॑सि॒ विश्वा॑तारीद् दुरि॒तानि॑ शु॒क्रः
దేవుల అద్భుతమైన చిత్రకేతువు—దీప్తిమంతమైన ముఖం—ఉదయించే సూర్యుడు దిశలన్నిటినీ ప్రకాశింపజేస్తాడు. దివాకరుడు తన ద్యుమ్నాలతో సమస్త అంధకారాలను అతిక్రమించాడు; ఆ శుక్రుడు (ప్రకాశవంతుడు) మమ్మల్ని అన్ని దురితాల (అపశకునాల) పారం చేర్చాడు.
Mantra 35
चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आप्रा॒द् द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च
దేవుల అద్భుతమైన ముఖం ఉదయించింది—మిత్ర, వరుణ, అగ్ని యొక్క కన్ను. అది ద్యావా-పృథివీ మరియు అంతరిక్షాన్ని నింపింది; సూర్యుడు—చలించేవాటికీ నిలిచేవాటికీ అయిన సమస్త జగత్తుకు ఆత్మ.
Mantra 36
उ॒च्चा पत॑न्तमरु॒णं सु॑प॒र्णं मध्ये॑ दि॒वस्त॒रणिं॒ भ्राज॑मानम्। पश्या॑म त्वा सवि॒तारं॒ यमा॒हुरज॑स्रं॒ ज्योति॒र्यदवि॑न्द॒दत्त्रिः॑
ఎత్తుగా ఎగిరే అరుణుడు (ఎర్రని కాంతి గలవాడు), సుపర్ణుడు (సుందర పక్షములవాడు), దివి మధ్యలో ప్రకాశించే తారిణ్ (పారచేయువాడు)—హే సవితా, నిన్ను నేను దర్శించుగాక; జనులు ‘అజస్ర జ్యోతి’ అని పిలిచే ఆ జ్యోతిని దత్త్రి కనుగొన్నాడు.
Mantra 37
दि॒वस्पृ॒ष्ठे धाव॑मानं सुप॒र्णमदि॑त्याः पु॒त्रं ना॒थका॑म॒ उप॑ यामि भी॒तः । स नः॑ सूर्य॒ प्र ति॑र दी॒र्घमायु॒र्मा रि॑षाम सुम॒तौ ते॑ स्याम
దివ్యపు పృష్ఠంపై వేగంగా దూసుకుపోయే, సుందరపక్షాలుగల సుపర్ణుడు—అదితి పుత్రుడు—అతనిని నేను, రక్షకుని కోరి, భయంతో శరణు కోరుతూ సమీపిస్తాను. ఓ సూర్యా, మా కోసం దీర్ఘాయువును ముందుకు నడిపించు; మాకు హాని కలగనీయకు; నీ సుమతిలో (కృపలో) మేము నిలిచియుండుగాక.
Mantra 38
स॒ह॒स्रा॒ह्ण्यं विय॑तावस्य प॒क्षौ हरे॑र्हं॒सस्य॒ पत॑तः स्व॒र्गम्। स दे॒वान्त्सर्वा॒नुर॑स्युप॒दद्य॑ सं॒पश्य॑न् याति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑
విస్తారమైన వ్యోమంలో అతని రెండు రెక్కలు ‘సహస్ర-అహ్న్య’ (వెయ్యి దినాలపాటు) — స్వర్గం వైపు ఎగిరే హరి-వర్ణ హంసవైనవి. అతడు క్రమంగా సమస్త దేవతల సమీపానికి చేరి, అన్ని భువనాలను దర్శిస్తూ ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 39
रोहि॑तः का॒लो अ॑भव॒द् रोहि॒तोऽग्रे॑ प्र॒जाप॑तिः । रोहि॑तो य॒ज्ञानां॒ मुखं॒ रोहि॑तः॒ स्व॑१राभ॑रत्
రోహితుడు కాలమయ్యాడు; ఆదిలో రోహితుడే ప్రజాపతి. రోహితుడు యజ్ఞాల ముఖము; రోహితుడు స్వః (స్వర్గం) ను ఇక్కడికి తెచ్చాడు.
Mantra 40
रोहि॑तो लो॒को अ॑भव॒द् रोहि॒तोऽत्य॑तप॒द् दिव॑म्। रोहि॑तो र॒श्मिभि॒र्भूमिं॑ समु॒द्रमनु॒ सं च॑रत्
రోహితుడు లోకమై అయ్యాడు; రోహితుడు దివ్యాన్ని తపింపజేశాడు—అతిగా తపింపజేశాడు. రోహితుడు తన రశ్ములతో భూమిని సంచరిస్తూ, సముద్రాన్ని అనుసరించి సంపూర్ణ వేగంతో సాగాడు.
Mantra 41
सर्वा॒ दिशः॒ सम॑चर॒द् रोहि॒तोऽधि॑पतिर्दि॒वः । दिवं॑ समु॒द्रमाद् भूमिं॒ सर्वं॑ भू॒तं वि र॑क्षति
అన్ని దిశలలో రోహితుడు సంచరించాడు—దివ్యాధిపతి. దివ్యం, సముద్రం, భూమి—అవును, ఉన్న సమస్త భూతాన్ని—అతడు అన్ని వైపులా కాపాడుతాడు.
Mantra 42
आ॒रोह॑न्छु॒क्रो बृ॑ह॒तीरत॑न्द्रो॒ द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षो वात॑माया॒ याव॑तो लो॒कान॒भि यद् वि॒भाति॑
ఆరోహణమై, ప్రకాశవంతుడై, అలసటలేని వాడై, అతడు మహత్తర ప్రాంతాలను దాటుతాడు; వెలుగుతూ రెండు రూపాలను ధరిస్తాడు. విచిత్రుడు, వివేకవంతుడు, మహాబలమైన వృషభుడు—వాయువులాంటి మాయ కలవాడు—ఎన్ని లోకాలు ఉన్నాయో వాటన్నిటిపై ప్రకాశించి వాటిని స్పష్టంగా చేస్తాడు.
Mantra 43
अ॒भ्य॑१न्यदे॑ति॒ पर्य॒न्यद॑स्यतेऽहोरा॒त्राभ्यां॑ महि॒षः कल्प॑मानः । सूर्यं॑ व॒यं रज॑सि क्षि॒यन्तं॑ गातु॒विदं॑ हवामहे॒ नाध॑मानाः
ఒక వైపు అతడు వెళ్తాడు; మరో వైపు చుట్టూ విసిరివేయబడినట్లుగా విస్తరిస్తాడు—పగలు, రాత్రి ద్వారా తనను తాను అమర్చుకుంటూ ఉన్న మహావృషభుడు. రజస్సు (ఆకాశీయ ప్రాంతం) లో నివసించే, మార్గాల జ్ఞాత అయిన సూర్యుణ్ని మేము అవసరగ్రస్త ప్రార్థకులమై ఆహ్వానిస్తున్నాము.
Mantra 44
पृ॒थि॒वी॒प्रो म॑हि॒षो नाध॑मानस्य गा॒तुरद॑ब्धचक्षुः॒ परि॒ विश्वं॑ ब॒भूव॑ । विश्वं॑ सं॒पश्य॑न्त्सुवि॒दत्रो॒ यज॑त्र इ॒दं शृ॑णोतु॒ यद॒हं ब्रवी॑मि
పృథివి అంతటా వ్యాపించిన ఆ మహా వృషభుడు (మహిషుడు) అవసరంలో ఉన్న మనిషికి మార్గమై ఉన్నాడు; మోసపోని దృష్టితో అతడు సమస్త విశ్వాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచాడు. అన్నిటినీ సమ్యక్గా దర్శించే వాడు, సు-విదాత (శుభప్రదాత), యజ్య (పూజనీయుడు)—నేను చెప్పేది ఇతడు వినుగాక.
Mantra 45
पर्य॑स्य महि॒मा पृ॑थि॒वीं स॑मु॒द्रं ज्योति॑षा वि॒भ्राज॒न् परि॒ द्याम॒न्तरि॑क्षम्। सर्वं॑ सं॒पश्य॑न्त्सुवि॒दत्रो॒ यज॑त्र इ॒दं शृ॑णोतु॒ यद॒हं ब्रवी॑मि
అతని చుట్టూ మహిమ ఉంది; జ్యోతితో అతడు పృథివి, సముద్రం మీద, ద్యౌలోకం మరియు అంతరిక్షం మీద కూడా ప్రకాశిస్తూ వ్యాపిస్తాడు. అన్నిటినీ సమ్యక్గా దర్శించే వాడు, సు-విదాత (శుభప్రదాత), యజ్య (పూజనీయుడు)—నేను చెప్పేది ఇతడు వినుగాక.
Mantra 46
अबो॑ध्य॒ग्निः स॒मिधा॒ जना॑नां॒ प्रति॑ धे॒नुमि॑वाय॒तीमु॒षास॑म्। य॒ह्वा इ॑व॒ प्र व॒यामु॒ज्जिहा॑नाः॒ प्र भा॒नवः॑ सिस्रते॒ नाक॒मच्छ॑
మనుషుల సమిధల వల్ల అగ్ని మేల్కొన్నాడు; పాలు ఇచ్చే ఆవులా ముందుకు వచ్చే ఉషస్సును ఎదుర్కొనడానికి. ఉత్సుక పక్షుల్లా, జిహ్వలను పైకి ఎత్తి, అతని కిరణాలు ప్రవహిస్తాయి—ఆకాశాన్ని చేరేలా ముందుకు సాగుతూ.
It is used to protect and heal by driving away harms that move in secrecy—night-linked illness, hostile influence, fear, and even theft—through Sūrya’s all-seeing light.
Because the hymn treats sunlight as a cosmic surveillance power: what is hidden in darkness is exposed, so threats cannot remain concealed or effective.
Dawn or sunrise is ideal, because the hymn’s imagery and force depend on the transition from night to light—symbolically and ritually matching the expulsion of nocturnal harms.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.