Sukta 2
Rishi: Traditionally ascribed within the Sūrya-cycle of AV 13; seer attribution varies by anukramaṇī tradition.
Devata: Sūrya (Viśvacakṣas, the All-seeing Sun)
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence)
AV 13.2 ਇੱਕ ਸੂਰਯ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵ-ਦਰਸ਼ੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਮਈ ਜੋਤ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕਦਾ ਹੈ—ਰੋਗ-ਕਾਰਕ, ਚੋਰ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਅਭਿਚਾਰ/ਟੋਣਾ-ਟੋਟਕਾ—ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਹਟਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੂਰਯ/ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੀ “ਮਹਾਨਤਾ” ਦੀ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕੋਸਮਿਕ ਚੱਕਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਮਰਤਬਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਮ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।
Mantras
Mantra 1
अध्यात्मम्। (४४ चतुष्पदा पुरःशाक्वरा भुरिक्; ४५ अतिजागतगर्भा)। उद॑स्य के॒तवो॑ दि॒वि शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । आ॒दि॒त्यस्य॑ नृ॒चक्ष॑सा॒ महि॑व्रतस्य मी॒ढुषः॑
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਦਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇ, ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ ਦੇ।
Mantra 2
दि॒शां प्र॒ज्ञानां॑ स्व॒रय॑न्तम॒र्चिषा॑ सुप॒क्षमा॒शुं प॒तय॑न्तमर्ण॒वे। स्तवा॑म सूर्यं॒ भुव॑नस्य गो॒पां यो र॒श्मिभि॒र्दिश॑ आ॒भाति॒ सर्वाः॑
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ્ઞਾਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਅਰਚਿਸ਼ (ਤੇਜ) ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ; ਸੁਪੱਖ, ਤੇਜ਼, ਅਰਣਵ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦਾ—ਉਸ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਸੀਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ: ਭੁਵਨ ਦਾ ਗੋਪਾ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
यत् प्राङ् प्र॒त्यङ् स्व॒धया॒ यासि॒ शीभं॒ नाना॑रूपे॒ अह॑नी॒ कर्षि॑ मा॒यया॑ । तदा॑दित्य॒ महि॒ तत् ते॒ महि॒ श्रवो॒ यदेको॒ विश्वं॒ परि॒ भूम॒ जाय॑से
ਤੂੰ ਕਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਕਦੇ ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਆਪਣੀ ਸ੍ਵਧਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਮਾਯਾ ਨਾਲ ਨਾਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ—ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਹੈ ਤੇਰਾ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਯਸ਼), ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 4
वि॒प॒श्चितं॑ त॒रणिं॒ भ्राज॑मानं॒ वह॑न्ति॒ यं ह॒रितः॑ स॒प्त ब॒ह्वीः । स्रु॒ताद् यमत्त्रि॒र्दिव॑मुन्नि॒नाय॒ तं त्वा॑ पश्यन्ति परि॒यान्त॑मा॒जिम्
ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ—ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਤਰਣਿ—ਉਧਾਰਕ, ਭ੍ਰਾਜਮਾਨ—ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰ-ਵਰਨ) ਘੋੜੇ—ਸੱਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ—ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ੍ਰੁਤ (ਧਾਰਾ/ਪ੍ਰਵਾਹ) ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਠਾ ਕੇ ਦਿਉਂ ਲੋਕ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਾਇਆ—ਹੇ ਸੂਰਯ, ਤੈਨੂੰ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
Mantra 5
मा त्वा॑ दभन् परि॒यान्त॑मा॒जिं स्व॒स्ति दु॒र्गां अति॑ याहि॒ शीभ॑म्। दिवं॑ च सूर्य पृथि॒वीं च॑ दे॒वी म॑होरा॒त्रे वि॒मिमा॑नो॒ यदेषि॑
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਦਭੇ ਨਾ (ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ)। ਸਵਸਤੀ ਨਾਲ ਦੁৰ্গਮ, ਭਿਆਨਕ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾ—ਛੇਤੀ। ਹੇ ਸੂਰਯ, ਦਿਉਂ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਦਿਵ੍ਯ—ਮਹੋਰਾਤ੍ਰੀ (ਮਹਾਨ ਦਿਨ-ਰਾਤ) ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਚਲਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 6
स्व॒स्ति ते॑ सूर्य च॒रसे॒ रथा॑य॒ येनो॒भावन्तौ॑ परि॒यासि॑ स॒द्यः । यं ते॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ वहि॑ष्ठाः श॒तमश्वा॒ यदि॑ वा स॒प्त ब॒ह्वीः
ਹੇ ਸੂਰਯ, ਤੇਰੀ ਚਾਲ (ਗਤੀ) ਲਈ ਸਵਸਤੀ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੇ ਰਥ ਲਈ ਵੀ ਸਵਸਤੀ ਹੋਵੇ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਛੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਰਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਵਾਹਕ ਘੋੜੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਰਥ ਸੌ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 7
सु॒खं सूर्य॒ रथ॑मंशु॒मन्तं॑ स्यो॒नं सु॒वह्नि॒मधि॑ तिष्ठ वा॒जिन॑म्। यं ते॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ वहि॑ष्ठाः श॒तमश्वा॒ यदि॑ वा स॒प्त ब॒ह्वीः
ਹੇ ਸੂਰਯ, ਕਿਰਣਮਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ—ਸੁਖਦ, ਹਿਤਕਾਰੀ, ਢੋਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਵਾਜਿਨ (ਵਿਜਯ-ਦਾਤਾ) ਰਥ ਉੱਤੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਅਸ਼ਵ—ਢੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸੌ ਘੋੜੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸੱਤ, ਜਾਂ ਬਹੁਤੇ।
Mantra 8
स॒प्त सूर्यो॑ ह॒रितो॑ यात॑वे॒ रथे॒ हिर॑ण्यत्वचसो बृह॒तीर॑युक्त । अमो॑चि शु॒क्रो रज॑सः प॒रस्ता॑द् वि॒धूय॑ दे॒वस्तमो॒ दिव॒मारु॑हत्
ਆਪਣੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸੂਰਜ ਨੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਹਰਿਤ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗ) ਘੋੜੀਆਂ—ਸੁਵਰਨ-ਚਮੜੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਹਾਨ—ਜੁਤੀਆਂ। ਰਜਸ ਦੇ ਪਾਰੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹਨੇਰਾ ਝਾੜ ਕੇ ਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
Mantra 9
उत् के॒तुना॑ बृह॒ता दे॒व आग॒न्नपा॑वृ॒क् तमो॒ऽभि ज्योति॑रश्रैत्। दि॒व्यः सु॑प॒र्णः स वी॒रो व्यऽख्य॒ददि॑तेः पु॒त्रो भुव॑नानि॒ विश्वा॑
ਵੱਡੇ ਕੇਤੁ (ਧੁਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ) ਨਾਲ ਦੇਵ ਅੱਗੇ ਆਇਆ; ਪਰਦਾ ਹਟਾ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜੋਤ ਦਬ ਕੇ ਚਮਕੀ। ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਪਰਨ—ਉਹ ਵੀਰ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
Mantra 10
उ॒द्यन् र॒श्मीना त॑नुषे॒ विश्वा॑ रु॒पाणि॑ पुष्यसि । उ॒भा स॑मु॒द्रौ क्रतु॑ना॒ वि भा॑सि॒ सर्वां॑ल्लो॒कान् प॑रि॒भूर्भ्राज॑मानः
ਉਦਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈਂ; ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਾਲਦਾ-ਪੋਸਦਾ ਹੈਂ। ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ; ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭੂ (ਘੇਰ ਕੇ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 11
पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒ययै॒तौ शिशू॒ क्रीड॑न्तौ॒ परि॑ यातोऽर्ण॒वम्। विश्वा॒न्यो भुव॑ना वि॒चष्टे॑ हैर॒ण्यैर॒न्यं ह॒रितो॑ वहन्ति
ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਖੇਡਦੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਾਜ਼-ਸਮਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਪੀਸ਼ (ਹਰਿਤ) ਘੋੜੀਆਂ ਵਾਹਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 12
दि॒वि त्वात्त्रि॑रधारय॒त् सूर्या॒ मासा॑य॒ कर्त॑वे । स ए॑षि॒ सुधृ॑त॒स्तप॒न् विश्वा॑ भू॒ताव॒चाक॑शत्
ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸੂਰਿਆ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੱਕਾ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ—ਮਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ। ਤੂੰ ਸੁਧ੍ਰਿਤ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ) ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈਂ, ਤਪਦਾ-ਦਹਕਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਗੋਚਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Mantra 13
उ॒भावन्तौ॒ सम॑र्षसि व॒त्सः सं॑मा॒तरा॑विव । न॒न्वे॒३तदि॒तः पु॒रा ब्रह्म॑ दे॒वा अ॒मी वि॑दुः
ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਲ ਇਕੱਠਾ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ—ਜਿਵੇਂ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਵੱਲ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ (ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਜ੍ਞਾਨ) ਉਹੀ ਦੇਵ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਆਏ ਹਨ।
Mantra 14
यत् स॑मु॒द्रमनु॑ श्रि॒तं तत् सि॑षासति॒ सूर्यः॑ । अध्वा॑स्य॒ वित॑तो म॒हान् पूर्व॒श्चाप॑रश्च॒ यः
ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਵੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਵੀ।
Mantra 15
तं समा॑प्नोति जू॒तिभि॒स्ततो॒ नाप॑ चिकित्सति । तेना॒मृत॑स्य भ॒क्षं दे॒वानां॒ नाव॑ रुन्धते
ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਿਯਤ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ—ਭੋਗ ਲਈ—ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ।
Mantra 16
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्
ਉੱਪਰ—ਹਾਂ, ਉਸ ਜਾਤਵੇਦਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਚਮਕਦੀਆਂ ਧੁਜਾ-ਕਿਰਣਾਂ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਸੂਰਜ ਨੂੰ—ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ।
Mantra 17
अप॒ त्ये ता॒यवो॑ यथा॒ नक्ष॑त्रा यन्त्य॒क्तुभिः॑ । सूरा॑य वि॒श्वच॑क्षसे
ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ—ਉਹਨਾਂ ਦੂਰਲੇ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ—ਜਿਵੇਂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁ ਸੂਰਯ ਲਈ (ਰਾਹ ਛੱਡੋ)।
Mantra 18
अदृ॑श्रन्नस्य के॒तवो॒ वि र॒श्मयो॒ जनाँ अनु॑ । भ्राज॑न्तो अ॒ग्नयो॑ यथा
ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿੱਸ ਪਏ ਹਨ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਧਧਕਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ।
Mantra 19
त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोचन
ਹੇ ਸੂਰਜ, ਤੂੰ ਤਾਰਣਹਾਰ, ਸਭ-ਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜੋਤਿ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਰੋਚਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ), ਤੂੰ ਸਭ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 20
प्र॒त्यङ् दे॒वानां॒ विशः॑ प्र॒त्यङ्ङुदे॑षि॒ मानु॑षीः । प्र॒त्यङ् विश्वं॒ स्वर्दृ॒शे
ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ಃ (ਕੁਲਾਂ) ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ಃ ਵੱਲ ਵੀ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਸ੍ਵਰਦ੍ਰਿਸ਼ੇ (ਆਕਾਸ਼-ਦਰਸ਼ੀ), ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ (ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦਾ ਹੈਂ)।
Mantra 21
येना॑ पावक॒ चक्ष॑सा भुर॒ण्यन्तं॒ जनाँ॒ अनु॑ । त्वं व॑रुण॒ पश्य॑सि
ਹੇ ਵਰੁਣ, ਜਿਸ ਪਾਵਕ ਚਕਸ਼ੂ ਨਾਲ—ਭਟਕਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ—ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ (ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ) ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇਰੀ ਹੈ।
Mantra 22
वि द्यामे॑षि॒ रज॑स्पृ॒थ्वह॒र्मिमा॑नो अ॒क्तुभिः॑ । पश्य॒न् जन्मा॑नि सूर्य
ਹੇ ਸੂਰਜ, ਤੂੰ ਦ੍ਯੌ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈਂ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਜਸ (ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼) ਵਿਚੋਂ ਵੀ—ਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੋਇਆ; ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ।
Mantra 23
स॒प्त त्वा॑ ह॒रितो॒ रथे॒ वह॑न्ति देव सूर्य । शो॒चिष्के॑शं विचक्ष॒णम्
ਹੇ ਦੇਵ ਸੂਰਜ! ਸੱਤ ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਘੋੜੇ ਤੈਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵਾਹਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਵਾਲਾ-ਕੇਸ਼, ਤਿੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ (ਵਿਚક્ષણ)।
Mantra 24
अयु॑क्त स॒प्त शु॒न्ध्युवः॒ सूरो॒ रथ॑स्य न॒प्त्यः । ताभि॑र्याति॒ स्वयु॑क्तिभिः
ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੱਤ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋਤਿਆ ਹੈ—ਰਥ ਦੀਆਂ ਕਨਿਆਵਾਂ (ਨਪ્ત੍ਯਃ); ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵਯੰਯੁਕਤਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 25
रोहि॑तो॒ दिव॒मारु॑ह॒त् तप॑सा तप॒स्वी। स योनि॒मैति॒ स उ॑ जायते॒ पुनः॒ स दे॒वाना॒मधि॑पतिर्बभूव
ਰੋਹਿਤ ਤਪਸਵੀ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
Mantra 26
यो वि॒श्वच॑र्षणिरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो॒ यो वि॒श्वत॑स्पाणिरु॒त वि॒श्वत॑स्पृथः । सं बा॒हुभ्यां॒ भर॑ति॒ सं पत॑त्रै॒र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑न् दे॒व एकः॑
ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਕ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ (ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਦੇਵ ਹੈ।
Mantra 27
एक॑पा॒द् द्विप॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ द्विपा॒त् त्रिपा॑दम॒भ्येऽति प॒श्चात्। द्विपा॑द्ध॒ षट्प॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ त एक॑पदस्त॒न्वं॑१ समा॑सते
ਏਕਪਾਦ ਉਹ ਫਿਰ ਦ੍ਵਿਪਾਦ ਬਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਦ੍ਵਿਪਾਦ ਤੋਂ ਉਹ ਪਿੱਛੋਂ ਤ੍ਰਿਪਾਦ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵਿਪਾਦ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਫਿਰ ਛਟਪਾਦ ਬਣ ਕੇ ਫੈਲਿਆ; ਉਹ ਏਕਪਾਦ ਰੂਪ ਇਕੋ ਤਨੁ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 28
अत॑न्द्रो या॒स्यन् ह॒रितो॒ यदास्था॒द् द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । के॒तु॒मानु॒द्यन्त्सह॑मानो॒ रजां॑सि॒ विश्वा॑ आदित्य प्र॒वतो॒ वि भा॑सि
ਅਤੰਦਰ (ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ) ਰਹਿ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਤ (ਬੈ) ਅਸ਼ਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੋ ਰੂਪ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਤੁਮਾਨ (ਧੁੱਜਾਧਾਰੀ), ਉਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਰਜਾਂਸਿ (ਖੇਤਰਾਂ/ਧੂੜ-ਧੁੰਦ) ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਤੂੰ ਹਰ ਢਲਾਣ ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 29
बण्म॒हां अ॑सि सूर्य॒ बडा॑दित्य म॒हां अ॑सि । म॒हांस्ते॑ मह॒तो म॑हि॒मा त्वमा॑दित्य म॒हां अ॑सि
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੂਰਜ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਮਹਾਨ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮਹਿਮਾ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ।
Mantra 30
रोच॑से दि॒वि रोच॑से अ॒न्तरि॑क्षे॒ पत॑ङ्ग पृथि॒व्यां रोच॑से॒ रोच॑से अ॒प्स्व॑१न्तः । उ॒भा स॑मु॒द्रौ रुच्या॒ व्याऽपिथ दे॒वो दे॑वासि महि॒षः स्व॒र्जित्
ਤੂੰ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਪਤੰਗ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਰੁਚਾ (ਕਾਂਤੀ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਾਪ ਕੇ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਦੇਵ ਹੈਂ—ਹਾਂ, ਦੇਵ; ਤੂੰ ਮਹਿਸ਼ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ), ਸਵਰਜਿਤ੍ (ਸਵਰਗ-ਵਿਜੇਤਾ) ਹੈਂ।
Mantra 31
अ॒र्वाङ् प॒रस्ता॒त् प्रय॑तो व्य॒ध्व आ॒शुर्वि॑प॒श्चित् प॒तय॑न् पत॒ङ्गः । विष्णु॒र्विचि॑त्तः॒ शव॑साधि॒तिष्ठ॒न् प्र के॒तुना॑ सहते॒ विश्व॒मेज॑त्
ਪਾਰੋਂ ਇੱਧਰ ਵੱਲ, ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ, ਉੱਡਦਾ ਪਤੰਗ (ਪਤਙਗ) ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁ-ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬਲ ਨਾਲ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੇਤੁ-ਕਿਰਣ-ਧਵਜ ਨਾਲ ਹਿਲਣ-ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 32
चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षः सु॑प॒र्ण आ॑रो॒चय॒न् रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम्। अ॒हो॒रा॒त्रे परि॒ सूर्यं॒ वसा॑ने॒ प्रास्य॒ विश्वा॑ तिरतो वी॒र्याऽणि
ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਵਾਨ ਮਹਿਸ਼-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਸੁਪਰਨ—ਰੋਦਸੀ (ਆਕਾਸ਼-ਧਰਤੀ) ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਂਗ ਘੇਰ ਕੇ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਵੀਰਯ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 33
ति॒ग्मो वि॒भ्राज॑न् त॒न्वं॑१ शिशा॑नोऽरंग॒मासः॑ प्र॒वतो॒ ररा॑णः । ज्योति॑ष्मान् प॒क्षी म॑हि॒षो व॑यो॒धा विश्वा॒ आस्था॑त् प्र॒दिशः॒ कल्प॑मानः
ਤੀਖਾ, ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਤਨੁ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਵਾਹ-ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ ਪੰਛੀ, ਮਹਿਸ਼, ਵਯੋਧਾ (ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ), ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 34
चि॒त्रं दे॒वानां॑ के॒तुरनी॑कं॒ ज्योति॑ष्मान् प्र॒दिशः॒ सूर्य॑ उ॒द्यन्। दि॒वा॒क॒रोऽति॑ द्यु॒म्नैस्तमां॑सि॒ विश्वा॑तारीद् दुरि॒तानि॑ शु॒क्रः
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਕੇਤੁ (ਝੰਡਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ), ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ ਮੁਖ—ਸੂਰਜ ਉਗ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿਵਾਕਰ ਆਪਣੇ ਦਿਉਮਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਹਨੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਉਜਲਾ) ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਦੁਰਿਤਾਂ (ਅਪਸ਼ਕੁਨ-ਪਾਪਾਂ) ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Mantra 35
चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आप्रा॒द् द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਮੁਖ ਉਗ ਆਇਆ ਹੈ—ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਅੱਖ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਸੂਰਜ, ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ।
Mantra 36
उ॒च्चा पत॑न्तमरु॒णं सु॑प॒र्णं मध्ये॑ दि॒वस्त॒रणिं॒ भ्राज॑मानम्। पश्या॑म त्वा सवि॒तारं॒ यमा॒हुरज॑स्रं॒ ज्योति॒र्यदवि॑न्द॒दत्त्रिः॑
ਉੱਚੇ ਉੱਡਦਾ, ਅਰੁਣ (ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ), ਸੁਪਰਨ (ਸੁੰਦਰ ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ), ਮੱਧ ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਤਰਣਿ (ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ)—ਹੇ ਸਵਿਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਜਸ੍ਰ ਜੋਤਿ (ਅਵਿਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੋਤਿ ਦੱਤ੍ਰੀ ਨੇ ਲੱਭੀ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ)।
Mantra 37
दि॒वस्पृ॒ष्ठे धाव॑मानं सुप॒र्णमदि॑त्याः पु॒त्रं ना॒थका॑म॒ उप॑ यामि भी॒तः । स नः॑ सूर्य॒ प्र ति॑र दी॒र्घमायु॒र्मा रि॑षाम सुम॒तौ ते॑ स्याम
ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦਾ ਸੁਪਰਨ—ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਨ ਵਜੋਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੂਰਜ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ; ਸਾਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸੁਮਤਿ ਵਿੱਚ ਰਹੀਏ।
Mantra 38
स॒ह॒स्रा॒ह्ण्यं विय॑तावस्य प॒क्षौ हरे॑र्हं॒सस्य॒ पत॑तः स्व॒र्गम्। स दे॒वान्त्सर्वा॒नुर॑स्युप॒दद्य॑ सं॒पश्य॑न् याति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑
ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖ ਸਹਸ੍ਰ-ਅਹ್ನ੍ਯ (ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਨਾਂ ਜਿਤਨੇ) ਹਨ—ਹਰਿਤ ਰੰਗ ਦਾ ਹੰਸ, ਹਰਿ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਉੱਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਦਾ/ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Mantra 39
रोहि॑तः का॒लो अ॑भव॒द् रोहि॒तोऽग्रे॑ प्र॒जाप॑तिः । रोहि॑तो य॒ज्ञानां॒ मुखं॒ रोहि॑तः॒ स्व॑१राभ॑रत्
ਰੋਹਿਤ ਕਾਲ ਬਣਿਆ; ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ। ਰੋਹਿਤ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਹੈ; ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਸ੍ਵਰ (ਸਵਰਗ) ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ।
Mantra 40
रोहि॑तो लो॒को अ॑भव॒द् रोहि॒तोऽत्य॑तप॒द् दिव॑म्। रोहि॑तो र॒श्मिभि॒र्भूमिं॑ समु॒द्रमनु॒ सं च॑रत्
ਰੋਹਿਤ ਲੋਕ ਬਣਿਆ; ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਦਿਆਉ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ—ਅਤਿ ਤਪਾਇਆ। ਰੋਹਿਤ ਆਪਣੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸੰਚਰਿਆ।
Mantra 41
सर्वा॒ दिशः॒ सम॑चर॒द् रोहि॒तोऽधि॑पतिर्दि॒वः । दिवं॑ समु॒द्रमाद् भूमिं॒ सर्वं॑ भू॒तं वि र॑क्षति
ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਤ ਸੰਚਰਿਆ; ਉਹ ਦਿਆਉ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ। ਦਿਆਉ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ—ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 42
आ॒रोह॑न्छु॒क्रो बृ॑ह॒तीरत॑न्द्रो॒ द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षो वात॑माया॒ याव॑तो लो॒कान॒भि यद् वि॒भाति॑
ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾ, ਅਥੱਕ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਦਭੁਤ, ਵਿਵੇਕੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਹੈ—ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 43
अ॒भ्य॑१न्यदे॑ति॒ पर्य॒न्यद॑स्यतेऽहोरा॒त्राभ्यां॑ महि॒षः कल्प॑मानः । सूर्यं॑ व॒यं रज॑सि क्षि॒यन्तं॑ गातु॒विदं॑ हवामहे॒ नाध॑मानाः
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਚੌਫੇਰੇ ਸੁੱਟਿਆ ਜਿਹਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਦਾ ਮਹਾਵ੍ਰਿਸ਼ਭ। ਰਜਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਰਜ—ਅਸੀਂ ਲੋੜਵੰਦ ਬੇਨਤੀਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 44
पृ॒थि॒वी॒प्रो म॑हि॒षो नाध॑मानस्य गा॒तुरद॑ब्धचक्षुः॒ परि॒ विश्वं॑ ब॒भूव॑ । विश्वं॑ सं॒पश्य॑न्त्सुवि॒दत्रो॒ यज॑त्र इ॒दं शृ॑णोतु॒ यद॒हं ब्रवी॑मि
ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਲੋੜਵੰਦ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਅਦੱਬਧ-ਚੱਖੂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਵਿਦਾਤ੍ਰ (ਚੰਗਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ), ਯਜਤ੍ਰ (ਪੂਜਣਯੋਗ)—ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਹ ਸੁਣੇ।
Mantra 45
पर्य॑स्य महि॒मा पृ॑थि॒वीं स॑मु॒द्रं ज्योति॑षा वि॒भ्राज॒न् परि॒ द्याम॒न्तरि॑क्षम्। सर्वं॑ सं॒पश्य॑न्त्सुवि॒दत्रो॒ यज॑त्र इ॒दं शृ॑णोतु॒ यद॒हं ब्रवी॑मि
ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਜੋਤ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ, ਦਿਆਉ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਵਿਦਾਤ੍ਰ, ਯਜਤ੍ਰ—ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਹ ਸੁਣੇ।
Mantra 46
अबो॑ध्य॒ग्निः स॒मिधा॒ जना॑नां॒ प्रति॑ धे॒नुमि॑वाय॒तीमु॒षास॑म्। य॒ह्वा इ॑व॒ प्र व॒यामु॒ज्जिहा॑नाः॒ प्र भा॒नवः॑ सिस्रते॒ नाक॒मच्छ॑
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮਿਧ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੈ; ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੀ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਉਤਸੁਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੀਭਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਹਿ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
It is used to protect and heal by driving away harms that move in secrecy—night-linked illness, hostile influence, fear, and even theft—through Sūrya’s all-seeing light.
Because the hymn treats sunlight as a cosmic surveillance power: what is hidden in darkness is exposed, so threats cannot remain concealed or effective.
Dawn or sunrise is ideal, because the hymn’s imagery and force depend on the transition from night to light—symbolically and ritually matching the expulsion of nocturnal harms.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.