Atharva Veda 13.2.2: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 2

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

दि॒शां प्र॒ज्ञानां॑ स्व॒रय॑न्तम॒र्चिषा॑ सुप॒क्षमा॒शुं प॒तय॑न्तमर्ण॒वे। स्तवा॑म सूर्यं॒ भुव॑नस्य गो॒पां यो र॒श्मिभि॒र्दिश॑ आ॒भाति॒ सर्वाः॑

Recitation with translationAtharva Veda 13.2.2

IAST Transliteration

diśā́m prajñā́nāṁ svárayantaṁ arcíṣā supakṣám āśúṁ patáyantam arṇavé | stávāma sū́ryaṁ bhúvanasya gopā́ṁ yó raśmíbhir díśa ābhā́ti sárvāḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Him of the quarters, of the wise discerners, resounding with his splendour—well-winged, swift, flying in the flood—Sūrya we laud, the guardian of the world, who with his rays illumineth all the directions.

Translation

దిశల జ్ఞాత, ప్రాజ్ఞులలో ప్రసిద్ధుడు, తన అర్చిషా (దీప్తి)తో నినదించువాడు—సుపక్షుడు, శీఘ్రుడు, అర్ణవంలో ఎగిరిపోవువాడు—ఆ సూర్యుని మేము స్తుతిస్తాము; అతడు భువనస్య గోపా (లోకరక్షకుడు), తన రశ్ములతో అన్ని దిశలను ప్రకాశింపజేస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दिशाम्: of the directions
• दिशाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक: दिश्/दिशा)

• प्रज्ञानाम्: of the knowledges / insights
• प्रज्ञानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्रज्ञा (प्रातिपदिक)

• स्वरयन्तम्: sounding/resounding
• स्वरयन्तम्: कर्म (of स्तवाम)
• Type: Verb-derived Adjective (Participle)
• Root: स्वरय् (धातु) → स्वरयन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• अर्चिषा: with (his) flame/radiance
• अर्चिषा: करण
• Type: Noun
• Root: अर्चिस् (प्रातिपदिक)

• सुपक्षम्: having good wings
• सुपक्षम्: कर्म (of स्तवाम)
• Type: Adjective
• Root: सु- + पक्ष (प्रातिपदिक)

• आशुम्: swift
• आशुम्: कर्म (of स्तवाम)
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• पतयन्तम्: flying
• पतयन्तम्: कर्म (of स्तवाम)
• Type: Verb-derived Adjective (Participle)
• Root: पत् (धातु) → पतयन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• अर्णवे: in the flood/ocean
• अर्णवे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अर्णव (प्रातिपदिक)

• स्तवाम: we praise
• स्तवाम: क्रिया (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world
• भुवनस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• गोपाम्: the protector/guardian
• गोपाम्: कर्म (apposition to सूर्यम्)
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (of आभाति)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रश्मिभिः: with (his) rays
• रश्मिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक)

• दिशः: the directions
• दिशः: कर्म (of आभाति)
• Type: Noun
• Root: दिश्/दिशा (प्रातिपदिक)

• आभाति: shines upon / illuminates
• आभाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-भा (धातु)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally attributed within Sūrya-stuti cycles to Atharvanic seers (often Angiras/Atharvan lineages in AV tradition).

Devata: Sūrya (Āditya) as bhūvana-gopā (guardian of the world).

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed/irregular triṣṭubh tendencies in this section).

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: vira