Sukta 2
Rishi: Traditionally ascribed within the Sūrya-cycle of AV 13; seer attribution varies by anukramaṇī tradition.
Devata: Sūrya (Viśvacakṣas, the All-seeing Sun)
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence)
AV 13.2 এটা সূৰ্য-সূক্ত; ইয়াত সৰ্বদৰ্শী সূৰ্যৰ দীপ্তিক আৰোগ্য আৰু ৰক্ষাকাৰী শক্তি হিচাপে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। ৰাতিত লুকাই থকা ৰোগ-কাৰক, চোৰ আৰু বৈৰী অভিচাৰ/জাদু অন্ধকাৰ আঁতৰি যোৱাৰ লগে লগে খেদি পঠোৱা হয়। এই সূক্তই সূৰ্য/আদিত্যৰ ‘মহিমা’কো প্ৰশংসা কৰি, দিন-ৰাতিৰ নিয়মিত বিশ্বচক্ৰৰ জৰিয়তে প্ৰাণশক্তি, সামাজিক মৰ্যাদা আৰু মঙ্গলময় ঋত-ব্যৱস্থাক স্থিৰ কৰে।
Mantras
Mantra 1
अध्यात्मम्। (४४ चतुष्पदा पुरःशाक्वरा भुरिक्; ४५ अतिजागतगर्भा)। उद॑स्य के॒तवो॑ दि॒वि शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । आ॒दि॒त्यस्य॑ नृ॒चक्ष॑सा॒ महि॑व्रतस्य मी॒ढुषः॑
তেওঁৰ দীপ্ত কেতৱ (চিহ্ন/কিৰণ) আকাশত উঠি যায়; উজ্জ্বল হৈ জ্বলে আৰু গতি পায়—আদিত্যৰ, নৰ-দৰ্শী (মানৱ-দৰ্শক) জনৰ; মহাব্ৰতধাৰী, দানশীল পোষক জনৰ।
Mantra 2
दि॒शां प्र॒ज्ञानां॑ स्व॒रय॑न्तम॒र्चिषा॑ सुप॒क्षमा॒शुं प॒तय॑न्तमर्ण॒वे। स्तवा॑म सूर्यं॒ भुव॑नस्य गो॒पां यो र॒श्मिभि॒र्दिश॑ आ॒भाति॒ सर्वाः॑
দিশাসকলৰ জ্ঞানী-প্ৰজ্ঞাসকলৰ মাজত দীপ্তি-ধ্বনি তুলি অর্চিষাৰে ঝলমল কৰা, সুপক্ষ, দ্ৰুত, অৰ্ণৱৰ মাজে উৰি ফুৰা—সেই সূৰ্যক আমি স্তৱ কৰোঁ; তেওঁ ভুবনৰ গোপা, যি নিজৰ ৰশ্মিৰে সকলো দিশ আলোকিত কৰে।
Mantra 3
यत् प्राङ् प्र॒त्यङ् स्व॒धया॒ यासि॒ शीभं॒ नाना॑रूपे॒ अह॑नी॒ कर्षि॑ मा॒यया॑ । तदा॑दित्य॒ महि॒ तत् ते॒ महि॒ श्रवो॒ यदेको॒ विश्वं॒ परि॒ भूम॒ जाय॑से
যেতিয়া তুমি নিজৰ শক্তিৰে কেতিয়াবা পূবলৈ, কেতিয়াবা পুনৰ পশ্চিমলৈ দ্ৰুত গমন কৰাঁ, আৰু মায়াৰূপ আশ্চৰ্য শক্তিৰে নানা ৰূপৰ দিন-ৰাতি টানি আনাঁ—হে আদিত্য, সেয়া মহৎ; মহৎ তোমাৰ যশ, যিহেতু তুমি একাই সমগ্ৰ পৃথিৱীক পৰি বেষ্টন কৰি জন্ম লোৱা।
Mantra 4
वि॒प॒श्चितं॑ त॒रणिं॒ भ्राज॑मानं॒ वह॑न्ति॒ यं ह॒रितः॑ स॒प्त ब॒ह्वीः । स्रु॒ताद् यमत्त्रि॒र्दिव॑मुन्नि॒नाय॒ तं त्वा॑ पश्यन्ति परि॒यान्त॑मा॒जिम्
বিপশ্চিত্—সৰ্বজ্ঞ, তৰণি—উদ্ধাৰক, ভ্ৰাজমান—দীপ্তিমান—তেওঁক হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্বসকল, সাত আৰু বহু, বহন কৰি লৈ যায়। যাক স্ৰোত (নদীৰ ধাৰা)ৰ পৰা অত্ৰিয়ে ত্ৰিবাৰ দিৱলৈ উঠাই আনিছিল, সেই তোমাক মানুহে তোমাৰ পথত পৰিভ্ৰমণ কৰি যোৱা অৱস্থাত দেখিছে।
Mantra 5
मा त्वा॑ दभन् परि॒यान्त॑मा॒जिं स्व॒स्ति दु॒र्गां अति॑ याहि॒ शीभ॑म्। दिवं॑ च सूर्य पृथि॒वीं च॑ दे॒वी म॑होरा॒त्रे वि॒मिमा॑नो॒ यदेषि॑
তুমি তোমাৰ পথত পৰিভ্ৰমণ কৰি যাঁওতে কোনেও যেন তোমাক আঘাত নকৰে। কল্যাণসহ দুৰ্গম বিপদ-সংকীৰ্ণ পথ অতিক্ৰম কৰি শীঘ্ৰে আগবাঢ়া। হে সূৰ্য, দেৱ! তুমি যেতিয়া গমন কৰ, তেতিয়া দ্যৌ (আকাশ) আৰু পৃথিৱী—দেৱী—মহোৰাত্ৰি (মহান দিন-ৰাতি) মাপি দিয়া।
Mantra 6
स्व॒स्ति ते॑ सूर्य च॒रसे॒ रथा॑य॒ येनो॒भावन्तौ॑ परि॒यासि॑ स॒द्यः । यं ते॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ वहि॑ष्ठाः श॒तमश्वा॒ यदि॑ वा स॒प्त ब॒ह्वीः
হে সূৰ্য, তোমাৰ গমনলৈ, তোমাৰ ৰথলৈ কল্যাণ হওক—যাৰ দ্বাৰা তুমি তৎক্ষণাৎ দুয়ো প্ৰান্ত পৰ্যন্ত পৰিভ্ৰমণ কৰ। তোমাৰ বাবে যি হৰিত, সৰ্বোত্তম বাহক অশ্বসকলে বহন কৰে—সেয়া শত-অশ্বযুক্ত হওক, বা সাত, বা বহু।
Mantra 7
सु॒खं सूर्य॒ रथ॑मंशु॒मन्तं॑ स्यो॒नं सु॒वह्नि॒मधि॑ तिष्ठ वा॒जिन॑म्। यं ते॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ वहि॑ष्ठाः श॒तमश्वा॒ यदि॑ वा स॒प्त ब॒ह्वीः
হে সূৰ্য, কিৰণময় ৰথখনত আৰোহণ কৰ—সুখদ, স্নিগ্ধ-কল্যাণময়, বহন কৰিবলৈ সহজ, বেগী বিজয়-আনয়ক। যি ৰথ তোমাৰ হৰিত (তামাটে) অশ্বসমূহে—সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাহক—তোমাৰ বাবে বহন কৰে, সেয়া শত অশ্বে হওক, বা সাত, বা বহু।
Mantra 8
स॒प्त सूर्यो॑ ह॒रितो॑ यात॑वे॒ रथे॒ हिर॑ण्यत्वचसो बृह॒तीर॑युक्त । अमो॑चि शु॒क्रो रज॑सः प॒रस्ता॑द् वि॒धूय॑ दे॒वस्तमो॒ दिव॒मारु॑हत्
যাবলৈ যাত্ৰা কৰে, সূৰ্যই ৰথত সাতটা হৰিত (তামাটে-হলদীয়া) অশ্বী—সোনালী-চামৰীয়া, মহান—যুগাই ল’লে। ৰজসৰ (ধূসৰ অন্ধকাৰ অঞ্চলৰ) পাৰৰ পৰা উন্মুক্ত হৈ উজ্জ্বল দেৱতা শ্যাম তমসা কঁপাই-ঝাৰি, দ্যুলোকলৈ আৰোহণ কৰিলে।
Mantra 9
उत् के॒तुना॑ बृह॒ता दे॒व आग॒न्नपा॑वृ॒क् तमो॒ऽभि ज्योति॑रश्रैत्। दि॒व्यः सु॑प॒र्णः स वी॒रो व्यऽख्य॒ददि॑तेः पु॒त्रो भुव॑नानि॒ विश्वा॑
মহান কেতু (চিহ্ন/ধ্বজা)-সহ দেৱতা আগমন কৰিলে; আৱৰণ আঁতৰাই, তমসৰ ওপৰত জ্যোতি চাপি উঠিল। দিৱ্য সুপৰ্ণ—সেই বীৰ—প্ৰকাশ কৰিলে: অদিতিৰ পুত্ৰ, বিশ্বৰ সকলো ভুবন।
Mantra 10
उ॒द्यन् र॒श्मीना त॑नुषे॒ विश्वा॑ रु॒पाणि॑ पुष्यसि । उ॒भा स॑मु॒द्रौ क्रतु॑ना॒ वि भा॑सि॒ सर्वां॑ल्लो॒कान् प॑रि॒भूर्भ्राज॑मानः
উদিত হৈ, তোমাৰ ৰশ্মিৰে তুমি বিস্তাৰ কৰাঁ; সকলো ৰূপক তুমি পোষণ কৰাঁ। ক্ৰতু (সংকল্প/উদ্দেশ্য) ৰে দুয়োটা সমুদ্ৰৰ ওপৰত তুমি দীপ্তি ছটিয়াই জ্বলি উঠাঁ, সকলো লোকক পৰিভূ (আবৰি) কৰি।
Mantra 11
पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒ययै॒तौ शिशू॒ क्रीड॑न्तौ॒ परि॑ यातोऽर्ण॒वम्। विश्वा॒न्यो भुव॑ना वि॒चष्टे॑ हैर॒ण्यैर॒न्यं ह॒रितो॑ वहन्ति
পূৰ্ব-পশ্চিমে মায়াৰ বলত এই দুয়োটি চলি ফুৰে—দুটা শিশু যেন খেলি-ধূলি কৰি সাগৰ-অৰ্ণৱৰ চাৰিওফালে ঘূৰি যায়। এজনেই সকলো ভুবন দৃষ্টি কৰি চায়; আনজনক সোনালী সাজেৰে সজ্জিত হৰিত (তামাটে/পীত) অশ্বমাৰীয়ে বহন কৰে।
Mantra 12
दि॒वि त्वात्त्रि॑रधारय॒त् सूर्या॒ मासा॑य॒ कर्त॑वे । स ए॑षि॒ सुधृ॑त॒स्तप॒न् विश्वा॑ भू॒ताव॒चाक॑शत्
দ্যুলোকত তোমাক, হে সূৰ্য, ত্ৰিবাৰ দৃঢ়কৈ স্থাপন কৰিলে—মাহৰ গতি সম্পন্ন কৰিবলৈ। তুমি সুদৃঢ়ভাৱে স্থিত হৈ আগবাঢ়া, দগ্ধ কৰি; তলত সকলো ভূত-প্ৰাণীক প্ৰকাশমান কৰি তুলিলা।
Mantra 13
उ॒भावन्तौ॒ सम॑र्षसि व॒त्सः सं॑मा॒तरा॑विव । न॒न्वे॒३तदि॒तः पु॒रा ब्रह्म॑ दे॒वा अ॒मी वि॑दुः
সহায়কাৰী দুয়োটা শক্তিৰ ফালে তুমি একেলগে ধাৱা, যেন বাছুৰে দুয়ো মাতৃৰ কাষলৈ যায়। নিশ্চয়, এই ব্ৰহ্ম-বিদ্যা আদিৰ পৰা পুৰণিকালৰে—এই দেৱতাসকলেই জানি আহিছে।
Mantra 14
यत् स॑मु॒द्रमनु॑ श्रि॒तं तत् सि॑षासति॒ सूर्यः॑ । अध्वा॑स्य॒ वित॑तो म॒हान् पूर्व॒श्चाप॑रश्च॒ यः
যি সমুদ্ৰৰ অনুগামী হৈ আশ্ৰিত, তাকেই সূৰ্য্য লাভ কৰিব বিচাৰে। তেওঁৰ পথ মহৎ, বহলকৈ বিস্তৃত—পূৰ্ব দিশতো আৰু পুনৰ পশ্চিম দিশতো।
Mantra 15
तं समा॑प्नोति जू॒तिभि॒स्ततो॒ नाप॑ चिकित्सति । तेना॒मृत॑स्य भ॒क्षं दे॒वानां॒ नाव॑ रुन्धते
তেওঁক সূৰ্য্য তীব্ৰ গতি-প্ৰেৰণাৰে লাভ কৰে; তাৰ পিছত একেবাৰে দ্বিধা নকৰে। সেইদ্বাৰা দেৱতাসকলৰ অমৃতৰ নিৰ্ধাৰিত ভাগ—ভোগৰ বাবে—বাধা নেদিয়ে।
Mantra 16
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्
উপৰলৈ—সেই জাতবেদস্ দেৱক কেতৱসকল (উজ্জ্বল পতাকা সদৃশ কিৰণ) বহন কৰি তোলে—সকলো জগতৰ দৰ্শনৰ বাবে সূৰ্য্যক।
Mantra 17
अप॒ त्ये ता॒यवो॑ यथा॒ नक्ष॑त्रा यन्त्य॒क्तुभिः॑ । सूरा॑य वि॒श्वच॑क्षसे
দূৰ হওক—সেই দূৰৰ চোৰবোৰৰ দৰে—যেনেকৈ নক্ষত্ৰবোৰ ৰাতিৰ সৈতে আঁতৰি যায়; সৰ্বদৰ্শী সূৰ্যৰ বাবে (দূৰ হওক)।
Mantra 18
अदृ॑श्रन्नस्य के॒तवो॒ वि र॒श्मयो॒ जनाँ अनु॑ । भ्राज॑न्तो अ॒ग्नयो॑ यथा
তেওঁৰ উজ্জ্বল চিহ্নসমূহ দেখা যায়; তেওঁৰ ৰশ্মিসমূহ মানুহসমূহৰ মাজেৰে বিস্তাৰিত হয়—জ্বলি উঠা অগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান।
Mantra 19
त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोचन
হে সূৰ্য, তুমি তৰণি—পাৰ কৰোৱা; তুমি বিশ্বদৰ্শী; তুমি জ্যোতি সৃষ্টিকৰ্তা। হে ৰোচন, তুমি সমগ্ৰ বিশ্বত দীপ্তি বিস্তাৰ কৰা।
Mantra 20
प्र॒त्यङ् दे॒वानां॒ विशः॑ प्र॒त्यङ्ङुदे॑षि॒ मानु॑षीः । प्र॒त्यङ् विश्वं॒ स्वर्दृ॒शे
দেৱলোকৰ বিশসমূহৰ ফালে মুখ কৰি, মানুহৰ বিশসমূহৰ ফালেও মুখ কৰি তুমি উদয় হওঁ। হে স্বৰ্দৃশে, সমগ্ৰ বিশ্বৰ ফালেও মুখ কৰি (তুমি প্ৰকাশিত হওঁ)।
Mantra 21
येना॑ पावक॒ चक्ष॑सा भुर॒ण्यन्तं॒ जनाँ॒ अनु॑ । त्वं व॑रुण॒ पश्य॑सि
যে পাৱক চক্ৰুষা (শুদ্ধিকৰ দৃষ্টিয়ে) ঘূৰি-ফুৰা জনসমূহৰ পিছে পিছে গৈ, হে বৰুণ, তুমি চাওঁ।
Mantra 22
वि द्यामे॑षि॒ रज॑स्पृ॒थ्वह॒र्मिमा॑नो अ॒क्तुभिः॑ । पश्य॒न् जन्मा॑नि सूर्य
হে সূৰ্য্য, তুমি দ্যৌৰ মাজেৰে, বিস্তৃত ৰজস (মধ্যাকাশ)ৰ মাজেৰে আগবাঢ়া; ৰাত্ৰিসকলৰ দ্বাৰা দিন মেপি তোলে; জন্মসমূহ চাক্ষুষ কৰি চোৱা।
Mantra 23
स॒प्त त्वा॑ ह॒रितो॒ रथे॒ वह॑न्ति देव सूर्य । शो॒चिष्के॑शं विचक्ष॒णम्
হে দেৱ সূৰ্য, সাতটা হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্ব তোমাক ৰথত বহন কৰে—জ্যোতি-কেশ, তীক্ষ্ণ-দৃষ্টিসম্পন্ন।
Mantra 24
अयु॑क्त स॒प्त शु॒न्ध्युवः॒ सूरो॒ रथ॑स्य न॒प्त्यः । ताभि॑र्याति॒ स्वयु॑क्तिभिः
সূৰ্যই সাতটা শোধনকাৰী শক্তিক, ৰথৰ কন্যাসকলক, যুঁজিলে; সেই স্বয়ং-যোজিত শক্তিসকলৰ সৈতে তেওঁ গমন কৰে।
Mantra 25
रोहि॑तो॒ दिव॒मारु॑ह॒त् तप॑सा तप॒स्वी। स योनि॒मैति॒ स उ॑ जायते॒ पुनः॒ स दे॒वाना॒मधि॑पतिर्बभूव
ৰোহিত তপস্যাৰ তাপে তপস্বী হৈ স্বৰ্গলৈ আৰোহণ কৰিলে। সি যোনিলৈ যায়; নিশ্চয় সি পুনৰ জন্ম লয়; সি দেৱসকলৰ অধিপতি হৈ উঠিল।
Mantra 26
यो वि॒श्वच॑र्षणिरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो॒ यो वि॒श्वत॑स्पाणिरु॒त वि॒श्वत॑स्पृथः । सं बा॒हुभ्यां॒ भर॑ति॒ सं पत॑त्रै॒र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑न् दे॒व एकः॑
যি সকলো জনৰ মাজত ব্যাপ্ত, আৰু সকলো দিশে মুখযুক্ত; যাৰ সকলো দিশে হাত, আৰু সকলো দিশে বিস্তৃত—সেই এক দেৱতাই নিজৰ বাহুৰে সকলো একেলগে ধৰি ৰাখে, নিজৰ পাখিৰে সকলো একেলগে বহন কৰে; দ্যাৱা-পৃথিৱী (স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী) জনাই তোলে।
Mantra 27
एक॑पा॒द् द्विप॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ द्विपा॒त् त्रिपा॑दम॒भ्येऽति प॒श्चात्। द्विपा॑द्ध॒ षट्प॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ त एक॑पदस्त॒न्वं॑१ समा॑सते
একপদ হৈ তেওঁ পুনৰ দ্বিপদ ৰূপে আগবাঢ়িল; দ্বিপদৰ পৰা পাছত ত্ৰিপদক অতিক্ৰম কৰি ধৰিলে। দ্বিপদৰ পৰাই তেওঁ পুনৰ ষট্পদ ৰূপে বিস্তাৰিত হ’ল; সেই একপদ ৰূপসমূহ এক দেহত একেলগে মিলি স্থিত হয়।
Mantra 28
अत॑न्द्रो या॒स्यन् ह॒रितो॒ यदास्था॒द् द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । के॒तु॒मानु॒द्यन्त्सह॑मानो॒ रजां॑सि॒ विश्वा॑ आदित्य प्र॒वतो॒ वि भा॑सि
অতন্দ্ৰ হৈ যেতিয়া তুমি গমন কৰোঁতে হৰিত অশ্বদ্বয়ত আৰূঢ় হওঁ, দীপ্তিমান হৈ তুমি নিজৰ বাবে দুটা ৰূপ গঢ়ি লওঁ। কেতুমান্ (ধ্বজধাৰী) হৈ উদয়মান, সকলো ৰজাংসি—সকলো দিশ-অঞ্চল—দমন কৰি, হে আদিত্য, তুমি প্ৰতিটো ঢাল আৰু পথত প্ৰভাতৰ দৰে বিস্তাৰিত হৈ দীপ্তি ছটিয়াইছা।
Mantra 29
बण्म॒हां अ॑सि सूर्य॒ बडा॑दित्य म॒हां अ॑सि । म॒हांस्ते॑ मह॒तो म॑हि॒मा त्वमा॑दित्य म॒हां अ॑सि
সত্যই তুমি মহান, হে সূৰ্য; সত্যই, হে আদিত্য, তুমি মহান। মহানজনৰ মহান মহিমা তোমাৰ; হে আদিত্য, তুমি মহান।
Mantra 30
रोच॑से दि॒वि रोच॑से अ॒न्तरि॑क्षे॒ पत॑ङ्ग पृथि॒व्यां रोच॑से॒ रोच॑से अ॒प्स्व॑१न्तः । उ॒भा स॑मु॒द्रौ रुच्या॒ व्याऽपिथ दे॒वो दे॑वासि महि॒षः स्व॒र्जित्
তুমি দ্যুলোকত দীপ্তি দিয়া জ্বলি উঠা; তুমি অন্তৰিক্ষত দীপ্তি দিয়া জ্বলি উঠা। হে পতঙ্গ, পৃথিৱীত তুমি দীপ্তি দিয়া জ্বলি উঠা; তুমি জলসমূহৰ ভিতৰত জ্বলি উঠা। ৰুচা (কান্তি)ৰে তুমি উভয় সমুদ্ৰ পূৰ্ণ কৰি দিছা; তুমি দেৱ—দেৱই; মহিষ (বলবান) স্বর্জিত্ (স্বৰ্গ-বিজয়ী)।
Mantra 31
अ॒र्वाङ् प॒रस्ता॒त् प्रय॑तो व्य॒ध्व आ॒शुर्वि॑प॒श्चित् प॒तय॑न् पत॒ङ्गः । विष्णु॒र्विचि॑त्तः॒ शव॑साधि॒तिष्ठ॒न् प्र के॒तुना॑ सहते॒ विश्व॒मेज॑त्
পৰপাৰৰ পৰা এইফালে মুখ কৰি, পথবোৰেৰে প্ৰেৰিত হৈ, দ্ৰুত আৰু জ্ঞানী—উৰি ফুৰা পতঙ্গ। বহুৰূপী বিষ্ণু, বলত অধিষ্ঠিত হৈ, কেতু-ৰশ্মিৰ ধ্বজাৰে সকলো কঁপা-চলা জগতক জয় কৰে।
Mantra 32
चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षः सु॑प॒र्ण आ॑रो॒चय॒न् रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम्। अ॒हो॒रा॒त्रे परि॒ सूर्यं॒ वसा॑ने॒ प्रास्य॒ विश्वा॑ तिरतो वी॒र्याऽणि
চিত্ৰ, জ্ঞানী, মহিষ-সদৃশ মহাবল—সুপৰ্ণ; তেওঁ দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, আৰু অন্তৰিক্ষক উজ্জ্বল কৰে। সূৰ্যৰ চাৰিওফালে বস্ত্ৰৰ দৰে অহোৰাত্ৰি পৰিধান কৰি, সকলো বীৰ্য-কর্ম প্ৰকাশ কৰি, তেওঁ সকলো ওপৰে পাৰ হৈ যায়।
Mantra 33
ति॒ग्मो वि॒भ्राज॑न् त॒न्वं॑१ शिशा॑नोऽरंग॒मासः॑ प्र॒वतो॒ ररा॑णः । ज्योति॑ष्मान् प॒क्षी म॑हि॒षो व॑यो॒धा विश्वा॒ आस्था॑त् प्र॒दिशः॒ कल्प॑मानः
তীক্ষ্ণ, বিস্তৃতভাৱে দীপ্তিমান, নিজৰ দেহ-ৰূপ শাণ দি; দ্ৰুতগামী, গতি-পথত আনন্দিত। জ্যোতিষ্মান পাখী—মহিষ-সদৃশ মহাবল, প্ৰাণদাতা—সকলো দিশত স্থিত হৈ, দিশবোৰক বিধানমতে সজাই তোলে।
Mantra 34
चि॒त्रं दे॒वानां॑ के॒तुरनी॑कं॒ ज्योति॑ष्मान् प्र॒दिशः॒ सूर्य॑ उ॒द्यन्। दि॒वा॒क॒रोऽति॑ द्यु॒म्नैस्तमां॑सि॒ विश्वा॑तारीद् दुरि॒तानि॑ शु॒क्रः
দেৱতাসকলৰ আশ্চৰ্য চিহ্ন, দীপ্ত মুখমণ্ডল—উদিত সূৰ্যই দিশসমূহ আলোকিত কৰে। দিবাকৰজনে নিজৰ জ্যোতিময় মহিমাৰে সকলো অন্ধকাৰ অতিক্ৰম কৰিলে; শুদ্ধ-উজ্জ্বলজনেই আমাক সকলো দুঃকৃত্য আৰু অমঙ্গলৰ পৰা পাৰ কৰালে।
Mantra 35
चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आप्रा॒द् द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च
দেৱতাসকলৰ আশ্চৰ্য মুখমণ্ডল উদিত হ’ল—মিত্ৰ, বৰুণ আৰু অগ্নিৰ চকু। সূৰ্যই দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, আৰু অন্তৰীক্ষ পূৰ্ণ কৰিলে; চলমান আৰু স্থিৰ সকলো জগতৰ আত্মাই সূৰ্য।
Mantra 36
उ॒च्चा पत॑न्तमरु॒णं सु॑प॒र्णं मध्ये॑ दि॒वस्त॒रणिं॒ भ्राज॑मानम्। पश्या॑म त्वा सवि॒तारं॒ यमा॒हुरज॑स्रं॒ ज्योति॒र्यदवि॑न्द॒दत्त्रिः॑
উচ্চত উৰি যোৱা ৰক্তাভ, সুপৰ্ণ—দ্যৌৰ মাজত দীপ্তিমান তৰণি। হে সৱিতৃ, তোমাক মই দেখা পাওঁ; যাক লোকে ‘অজস্ৰ জ্যোতি’ বুলি কয়—সেই জ্যোতি দত্ত্ৰিয়ে লাভ কৰিছিল।
Mantra 37
दि॒वस्पृ॒ष्ठे धाव॑मानं सुप॒र्णमदि॑त्याः पु॒त्रं ना॒थका॑म॒ उप॑ यामि भी॒तः । स नः॑ सूर्य॒ प्र ति॑र दी॒र्घमायु॒र्मा रि॑षाम सुम॒तौ ते॑ स्याम
দিব্যলোকৰ পিঠিত ধাৱমান সুপৰ্ণ—অদিতিৰ পুত্ৰ—ৰক্ষক বিচাৰি, ভীতচিত্তে মই ওচৰলৈ যাওঁ। হে সূৰ্য, আমাৰ বাবে দীঘল আয়ু আগবঢ়াই দিয়া; আমি যেন ক্ষতি নাপাওঁ; তোমাৰ সুমতিতেই যেন থাকোঁ।
Mantra 38
स॒ह॒स्रा॒ह्ण्यं विय॑तावस्य प॒क्षौ हरे॑र्हं॒सस्य॒ पत॑तः स्व॒र्गम्। स दे॒वान्त्सर्वा॒नुर॑स्युप॒दद्य॑ सं॒पश्य॑न् याति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑
বিস্তৃত আকাশত তাৰ দুটা পাখি সহস্ৰ-আহ্ন্য; হৰিতবৰ্ণ হংস স্বৰ্গলৈ উৰি যায়। সি ক্ৰমে সকলো দেৱতাৰ ওচৰলৈ গৈ, সকলো ভুবন চক্ষুৰে চায় চায় আগবঢ়ে।
Mantra 39
रोहि॑तः का॒लो अ॑भव॒द् रोहि॒तोऽग्रे॑ प्र॒जाप॑तिः । रोहि॑तो य॒ज्ञानां॒ मुखं॒ रोहि॑तः॒ स्व॑१राभ॑रत्
ৰোহিতেই কাল হ’ল; আদিতে ৰোহিতেই প্ৰজাপতি আছিল। ৰোহিত যজ্ঞসমূহৰ মুখ; ৰোহিতেই স্বৰ্গক ইয়ালৈ আনিলে।
Mantra 40
रोहि॑तो लो॒को अ॑भव॒द् रोहि॒तोऽत्य॑तप॒द् दिव॑म्। रोहि॑तो र॒श्मिभि॒र्भूमिं॑ समु॒द्रमनु॒ सं च॑रत्
ৰোহিতেই লোক (জগত) হ’ল; ৰোহিতেই আকাশক তপালে—অতি তপালে। ৰোহিত নিজৰ ৰশ্মিসমূহেৰে পৃথিৱী পাৰ হৈ, সমুদ্ৰৰ কাষে কাষে সম্পূৰ্ণ গতিত বিচৰণ কৰিলে।
Mantra 41
सर्वा॒ दिशः॒ सम॑चर॒द् रोहि॒तोऽधि॑पतिर्दि॒वः । दिवं॑ समु॒द्रमाद् भूमिं॒ सर्वं॑ भू॒तं वि र॑क्षति
সকলো দিশাত ৰোহিত বিচৰণ কৰিলে—দ্যৌ (স্বৰ্গ)ৰ অধিপতি। দ্যৌ, সমুদ্ৰ, আৰু ভূমি—অর্থাৎ যি কিছুমান ভূত (সত্তা) আছে সকলোকে—সৰ্বদিশে বিস্তৃতভাৱে তেওঁ ৰক্ষা কৰে।
Mantra 42
आ॒रोह॑न्छु॒क्रो बृ॑ह॒तीरत॑न्द्रो॒ द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षो वात॑माया॒ याव॑तो लो॒कान॒भि यद् वि॒भाति॑
উৰ্ধ্বলৈ উঠি, উজ্জ্বল, অক্লান্ত, সি মহান অঞ্চলসমূহ অতিক্ৰম কৰে; দীপ্ত হৈ সি দুটা ৰূপ ধাৰণ কৰে। বিচিত্ৰ, বোধসম্পন্ন, বায়ুৰ দৰে মায়াযুক্ত সেই মহাবৃষভ—যিমান জগত আছে, সিহঁতৰ ওপৰত সি দীপ্তি বিস্তাৰ কৰি সকলো প্ৰকাশ কৰে।
Mantra 43
अ॒भ्य॑१न्यदे॑ति॒ पर्य॒न्यद॑स्यतेऽहोरा॒त्राभ्यां॑ महि॒षः कल्प॑मानः । सूर्यं॑ व॒यं रज॑सि क्षि॒यन्तं॑ गातु॒विदं॑ हवामहे॒ नाध॑मानाः
এফালে সি আগবাঢ়ে; আনফালে সি চাৰিওফালে নিক্ষিপ্ত হয়; দিন-ৰাতিৰ দ্বাৰা নিজকে বিন্যাস কৰা সেই মহাবৃষভ। ৰজসত অৱস্থিত, পথ-জ্ঞানী সূৰ্যক আমি অভাৱগ্ৰস্ত প্ৰাৰ্থীসকলে আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 44
पृ॒थि॒वी॒प्रो म॑हि॒षो नाध॑मानस्य गा॒तुरद॑ब्धचक्षुः॒ परि॒ विश्वं॑ ब॒भूव॑ । विश्वं॑ सं॒पश्य॑न्त्सुवि॒दत्रो॒ यज॑त्र इ॒दं शृ॑णोतु॒ यद॒हं ब्रवी॑मि
পৃথিৱীজুৰি ব্যাপি থকা সেই মহাশক্তিমান বৃষ (মহিষ) দুখীয়া-আশ্ৰয়হীন মানুহৰ গতি-পথ; অবিভ্ৰান্ত দৃষ্টিৰে তেওঁ সকলোকে পৰিবেষ্টন কৰিছে। সকলোকে সম্যক দেখা, শুভ দাতা, যজ্ঞযোগ্য—মই যি কওঁ, সেই কথা তেওঁ শুনক।
Mantra 45
पर्य॑स्य महि॒मा पृ॑थि॒वीं स॑मु॒द्रं ज्योति॑षा वि॒भ्राज॒न् परि॒ द्याम॒न्तरि॑क्षम्। सर्वं॑ सं॒पश्य॑न्त्सुवि॒दत्रो॒ यज॑त्र इ॒दं शृ॑णोतु॒ यद॒हं ब्रवी॑मि
তেওঁক ঘিৰি আছে মহিমা; জ্যোতিৰে তেওঁ পৃথিৱী আৰু সমুদ্ৰৰ ওপৰত, দ্যৌ আৰু অন্তৰিক্ষৰ ওপৰত দীপ্তি বিস্তাৰ কৰে। সকলোকে সম্যক দেখা, শুভ দাতা, যজ্ঞযোগ্য—মই যি কওঁ, সেই কথা তেওঁ শুনক।
Mantra 46
अबो॑ध्य॒ग्निः स॒मिधा॒ जना॑नां॒ प्रति॑ धे॒नुमि॑वाय॒तीमु॒षास॑म्। य॒ह्वा इ॑व॒ प्र व॒यामु॒ज्जिहा॑नाः॒ प्र भा॒नवः॑ सिस्रते॒ नाक॒मच्छ॑
মানুহৰ সমিধা-প্ৰজ্বালনে অগ্নি জাগ্ৰত হয়, দুধাল গাইৰ দৰে আগবাঢ়ি অহা উষাক সন্মুখীন হ’বলৈ। উৎসুক পক্ষীৰ দৰে, জিহ্বা উঁচু কৰি, তেওঁৰ কিৰণসমূহ সৰি যায়—আকাশলৈ আগবাঢ়ি।
Frequently Asked Questions
It is used to protect and heal by driving away harms that move in secrecy—night-linked illness, hostile influence, fear, and even theft—through Sūrya’s all-seeing light.
Because the hymn treats sunlight as a cosmic surveillance power: what is hidden in darkness is exposed, so threats cannot remain concealed or effective.
Dawn or sunrise is ideal, because the hymn’s imagery and force depend on the transition from night to light—symbolically and ritually matching the expulsion of nocturnal harms.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.