Prakarana 17

Verse 327 (चौपाई)

तात बात मैं सकल सँवारी। भै मंथरा सहाय बिचारी।। कछुक काज बिधि बीच बिगारेउ। भूपति सुरपति पुर पगु धारेउ।। सुनत भरतु भए बिबस बिषादा। जनु सहमेउ करि केहरि नादा।। तात तात हा तात पुकारी। परे भूमितल ब्याकुल भारी।। चलत न देखन पायउँ तोही। तात न रामहि सौंपेहु मोही।। बहुरि धीर धरि उठे सँभारी। कहु पितु मरन हेतु महतारी।। सुनि सुत बचन कहति कैकेई। मरमु पाँछि जनु माहुर देई।। आदिहु तें सब आपनि करनी। कुटिल कठोर मुदित मन बरनी।।

தந்தையே, நான் அனைத்து விஷயங்களையும் சரிசெய்துள்ளேன்; மந்தரை இதில் எனக்கு உதவியாளராக இருந்தாள், நான் நினைத்தேன். ஆனால் விதி சற்றே திட்டத்தைக் கெடுத்துவிட்டது; மன்னர் தேவர்களின் அரசனின் நகரில் தன் பாதத்தை வைத்துள்ளார். இதைக் கேட்டு, பரதன் துக்கத்தால் பீடிக்கப்பட்டான், ஒரு சிங்கம் கர்ஜித்து அவன் பயந்துபோனது போல. தந்தையே, தந்தையே, ஐயோ தந்தையே என்று அவன் கதறினான், பெரும் துயரத்துடன் தரையில் விழுந்தான். நீங்கள் புறப்படும்போது என்னை உங்களைப் பார்க்க விடவில்லை; தந்தையே, என்னை இராமரிடம் ஒப்படைக்கவில்லை. பிறகு அவன் தன்னைச் சுதாரித்துக்கொண்டு எழுந்து, தாயே, என் தந்தையின் மரணத்திற்குக் காரணத்தைச் சொல் என்றான். தன் மகனின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, கைகேயி பேசினாள், அவனுக்குப் பிறகு விஷம் கொடுப்பது போல. ஆரம்பத்திலிருந்தே, இவை அனைத்தும் என் சொந்தச் செயலே; நான் சூழ்ச்சியும் கொடுரமுமாக இருந்தேன், என் இதயம் அதில் மகிழ்ந்தது.

Verse 328 (दोहा/सोरठा)

भरतहि बिसरेउ पितु मरन सुनत राम बन गौनु। हेतु अपनपउ जानि जियँ थकित रहे धरि मौनु।।160।।

இராமர் காட்டிற்குச் சென்றதைக் கேட்டபோது, பரதன் தன் தந்தையின் மரணத்தை மறந்தான். தானே அதற்குக் காரணம் என்று அறிந்து, அவன் மௌனமாகவும் இதயத்தில் சோர்வுடனும் இருந்தான்.

Verse 329 (चौपाई)

बिकल बिलोकि सुतहि समुझावति। मनहुँ जरे पर लोनु लगावति।। तात राउ नहिं सोचे जोगू। बिढ़इ सुकृत जसु कीन्हेउ भोगू।। जीवत सकल जनम फल पाए। अंत अमरपति सदन सिधाए।। अस अनुमानि सोच परिहरहू। सहित समाज राज पुर करहू।। सुनि सुठि सहमेउ राजकुमारू। पाकें छत जनु लाग अँगारू।। धीरज धरि भरि लेहिं उसासा। पापनि सबहि भाँति कुल नासा।। जौं पै कुरुचि रही अति तोही। जनमत काहे न मारे मोही।। पेड़ काटि तैं पालउ सींचा। मीन जिअन निति बारि उलीचा।।

துக்கத்துடன், அவள் தன் மகனைப் பார்த்து ஆறுதல் கூற முயன்றாள், எரிந்த இடத்தில் உப்பு தெளிப்பது போல. தந்தையே, மன்னர் உங்கள் துக்கத்திற்குத் தகுதியானவர் அல்ல; அவர் தன் நல்ல செயல்களின் பயனை அனுபவித்து புகழைப் பெற்றார். வாழும்போதே பிறவியின் பயனை அடைந்தார், இறுதியில் அமரர்களின் அரசனின் இல்லத்திற்குச் சென்றார். இதை அறிந்து, உங்கள் துக்கத்தைக் கைவிடுங்கள்; தலைநகருக்குத் திரும்பி உங்கள் சபையுடன் ஆட்சி செய்யுங்கள். இதைக் கேட்டு, இளவரசன் பயத்தால் திடுக்கிட்டான், உயிருள்ள நெருப்பு அவனைத் தீண்டியது போல. அவன் தன்னைக் கட்டுப்படுத்தி ஆழமாக மூச்சிழுத்தான்; அந்தப் பாவி குடும்பத்தை முழுமையாக அழித்துவிட்டாள். உனக்கு இவ்வளவு தீய எண்ணம் இருந்தால், நான் பிறந்தபோதே என்னைக் கொல்லாதது ஏன்? நீ மரத்தை வெட்டிவிட்டு அதன் வேருக்குத் தண்ணீர் ஊற்றுகிறாய்; நீ கொன்ற மீனுக்குத் தினமும் தண்ணீர் இழுக்கிறாய்.

Verse 330 (दोहा/सोरठा)

हंसबंसु दसरथु जनकु राम लखन से भाइ। जननी तूँ जननी भई बिधि सन कछु न बसाइ।।161।।

தசரதர் அம்ச வம்சத்தைச் சேர்ந்தவர், ஜனகர் அம்ச வம்சத்தைச் சேர்ந்தவர், இராமரும் இலக்குவனும் சகோதரர்கள். நீ எனக்குத் தாயாக ஆனாய்; பிரம்மாவிடம் எதுவும் தடுப்பதில்லை.

Verse 331 (चौपाई)

जब तैं कुमति कुमत जियँ ठयऊ। खंड खंड होइ ह्रदउ न गयऊ।। बर मागत मन भइ नहिं पीरा। गरि न जीह मुहँ परेउ न कीरा।। भूपँ प्रतीत तोरि किमि कीन्ही। मरन काल बिधि मति हरि लीन्ही।। बिधिहुँ न नारि हृदय गति जानी। सकल कपट अघ अवगुन खानी।। सरल सुसील धरम रत राऊ। सो किमि जानै तीय सुभाऊ।। अस को जीव जंतु जग माहीं। जेहि रघुनाथ प्रानप्रिय नाहीं।। भे अति अहित रामु तेउ तोही। को तू अहसि सत्य कहु मोही।। जो हसि सो हसि मुहँ मसि लाई। आँखि ओट उठि बैठहिं जाई।।

நீ தீய ஆலோசனையில் மனதைச் செலுத்திய நொடியிலிருந்து, என் இதயம் துண்டு துண்டாக உடைந்தது, ஆனால் அது உன்னிடமிருந்து நீங்கவில்லை. நான் வரம் கேட்டபோது, என் மனதிற்குத் துக்கம் இருக்கவில்லை; நான் விஷத்தை விழுங்கவில்லை, என் வாயில் முள் குத்தவுமில்லை. மன்னரிடம் இவ்வளவு நம்பிக்கையை நீ எப்படிப் பெற்றாய்? மரண நேரத்தில், பிரம்மா உன் ஞானத்தைத் திருடினார். பிரம்மா கூட ஒரு பெண்ணின் இதயத்தின் வழிகளை அறியமாட்டார்; அவள் அனைத்து சூழ்ச்சி, பாவம் மற்றும் குற்றங்களின் சுரங்கம். மன்னர் எளிமையானவர், நல்லொழுக்கமுள்ளவர், நீதிக்கு அர்ப்பணிப்புள்ளவர்; அவர் எப்படி ஒரு பெண்ணின் இயல்பை அறிவார்? இந்த உலகில் ரகுநாதர் பிராணனைப் போல அன்புக்குரியவர் அல்லாத எந்த உயிரினம் உள்ளதா? அவர் இராமருக்கு மிகவும் விரோதமாக மாறினார், நீயும் அப்படியே; நீ யார்? எனக்கு உண்மையைச் சொல். யார் சிரிக்கிறார்களோ, அவர்கள் சிரித்து முகத்தில் மை பூசட்டும்; கண்களை மூடிக்கொண்டு, எழுந்து தங்கள் வழியே செல்லட்டும்.

Verse 332 (दोहा/सोरठा)

राम बिरोधी हृदय तें प्रगट कीन्ह बिधि मोहि। मो समान को पातकी बादि कहउँ कछु तोहि।।162।।

பிரம்மா இதயத்தில் இராமருக்கு விரோதமாக இருப்பவரை எனக்கு வெளிப்படுத்தியுள்ளார். உண்மையைச் சொல், என்னைப் போன்ற வேறு எந்தப் பாவி இருக்கிறாரா?

Verse 333 (चौपाई)

सुनि सत्रुघुन मातु कुटिलाई। जरहिं गात रिस कछु न बसाई।। तेहि अवसर कुबरी तहँ आई। बसन बिभूषन बिबिध बनाई।। लखि रिस भरेउ लखन लघु भाई। बरत अनल घृत आहुति पाई।। हुमगि लात तकि कूबर मारा। परि मुह भर महि करत पुकारा।। कूबर टूटेउ फूट कपारू। दलित दसन मुख रुधिर प्रचारू।। आह दइअ मैं काह नसावा। करत नीक फलु अनइस पावा।। सुनि रिपुहन लखि नख सिख खोटी। लगे घसीटन धरि धरि झोंटी।। भरत दयानिधि दीन्हि छड़ाई। कौसल्या पहिं गे दोउ भाई।।

இதைக் கேட்டு சத்ருக்னன் தன் தாயின் குறுக்குத்தனத்திற்காக கோபம் கொண்டான்; அவனது உடல் எரிந்தது, அவனால் தன் சினத்தை அடக்க முடியவில்லை. அந்த நேரத்தில் குபரன் அங்கு வந்தான், பலவிதமான ஆடைகளும் ஆபரணங்களும் அணிந்திருந்தான். அவனைக் கண்டு இலக்குவனின் தம்பி சத்ருக்னன் கோபத்தால் நிரம்பினான்; அவன் நெய்யில் ஊற்றப்பட்ட நெருப்பு போலிருந்தான். ஒரு விரைவான உதையால் அவன் குபரனை அடித்தான்; குபரன் முகம் குப்புற நிலத்தில் விழுந்து கதறினான். குபரனின் மண்டை ஓடு பிளந்து உடைந்தது; அவனது பற்கள் நொறுங்கின, ரத்தம் அவன் முகம் முழுவதும் பரவியது. 'ஐயோ! ஏன் என்னைக் கொல்லவில்லை?' என்று அவன் கதறினான்; அவன் நன்மை செய்துவிட்டு, தீய பயனைப் பெற்றான். இதைக் கேட்டு அவனது தீய குணத்தை தலைமுதல் கால்வரை கண்டு, இலக்குவன் அவனை மீண்டும் மீண்டும் பிடித்து இழுக்கத் தொடங்கினான். இரக்கத்தின் கருவூலமான பரதன் அவனை விடுவிக்கச் செய்தான், இரு சகோதரர்களும் கௌசல்யையிடம் சென்றனர்.

Verse 334 (दोहा/सोरठा)

मलिन बसन बिबरन बिकल कृस सरीर दुख भार। कनक कलप बर बेलि बन मानहुँ हनी तुसार।।163।।

மாசுற்ற ஆடைகளுடன், வெளுத்து, வருந்தி, மெலிந்த உடலுடன், துன்பத்தின் கனமான சுமையுடன், அவன் காட்டில் உறைபனியால் தாக்கப்பட்ட தங்கக் கொடியைப் போலத் தோன்றினான்.

Verse 335 (चौपाई)

भरतहि देखि मातु उठि धाई। मुरुछित अवनि परी झइँ आई।। देखत भरतु बिकल भए भारी। परे चरन तन दसा बिसारी।। मातु तात कहँ देहि देखाई। कहँ सिय रामु लखनु दोउ भाई।। कैकइ कत जनमी जग माझा। जौं जनमि त भइ काहे न बाँझा।। कुल कलंकु जेहिं जनमेउ मोही। अपजस भाजन प्रियजन द्रोही।। को तिभुवन मोहि सरिस अभागी। गति असि तोरि मातु जेहि लागी।। पितु सुरपुर बन रघुबर केतू। मैं केवल सब अनरथ हेतु।। धिग मोहि भयउँ बेनु बन आगी। दुसह दाह दुख दूषन भागी।।

பரதனைக் கண்டு அவனது தாய் எழுந்து அவனிடம் ஓடினாள்; அவள் மூர்ச்சையுற்று நிலத்தில் விழுந்தாள், உணர்வற்றுப் போனாள். அவளைக் கண்டு பரதன் மிகவும் வருத்தமடைந்தான்; தன் நிலையை மறந்து அவள் பாதங்களில் விழுந்தான். 'தாயே, நீ எங்கே காட்சி தந்தாய்? சீதை, இராமன், இலக்குவன் என்னும் இரு சகோதரர்கள் எங்கே இருக்கிறார்கள்?' 'கைகேயி இந்த உலகில் ஏன் பிறந்தாள்? பிறக்கவேண்டும் என்றால், ஏன் மலடாகப் பிறக்கவில்லை?' 'என் பிறப்பிற்கு அவமானத்தைத் தந்தவள் குரூரத்தின் பாத்திரம், தன் அன்பானவர்களுக்கே எதிரி.' 'மூன்று உலகங்களிலும் என்னைப் போல அதிர்ஷ்டமற்றவன் யார், என் தாய் இப்படியான நிலைக்கு ஆளானாள்?' 'என் தந்தை விண்ணுலகம் சென்றார், ரகுவம்சத்தின் தலைவர் காட்டிற்குச் சென்றார்; நான் மட்டுமே இந்த அழிவிற்குக் காரணம்.' 'சபிக்கப்பட்டேன், நான் காட்டின் நெருப்பாக மாறினேன்; தாங்கமுடியாத எரிச்சல், குடும்பத்திற்கு அவமானம், பாவி.'

Verse 336 (दोहा/सोरठा)

मातु भरत के बचन मृदु सुनि सुनि उठी सँभारि।। लिए उठाइ लगाइ उर लोचन मोचति बारि।।164।।

பரதனின் மென்மையான வார்த்தைகளை மீண்டும் மீண்டும் கேட்டு, அவனது தாய் எழுந்து தன்னைச் சரிசெய்து கொண்டாள்; அவளைத் தூக்கி தன் மார்போடு அணைத்து, அவள் கண்களிலிருந்து கண்ணீரைத் துடைத்தான்.

Verse 337 (चौपाई)

सरल सुभाय मायँ हियँ लाए। अति हित मनहुँ राम फिरि आए।। भेंटेउ बहुरि लखन लघु भाई। सोकु सनेहु न हृदयँ समाई।। देखि सुभाउ कहत सबु कोई। राम मातु अस काहे न होई।। माताँ भरतु गोद बैठारे। आँसु पौंछि मृदु बचन उचारे।। अजहुँ बच्छ बलि धीरज धरहू। कुसमउ समुझि सोक परिहरहू।। जनि मानहु हियँ हानि गलानी। काल करम गति अघटित जानि।। काहुहि दोसु देहु जनि ताता। भा मोहि सब बिधि बाम बिधाता।। जो एतेहुँ दुख मोहि जिआवा। अजहुँ को जानइ का तेहि भावा।।

எளிய அன்புடன் அவன் தன் தாயை தன் இதயத்தோடு அணைத்தான்; இராமனே அன்புடன் திரும்பி வந்தது போலிருந்தது. பின்னர் அவன் இலக்குவனை, தன் தம்பியைச் சந்தித்தான்; துக்கமும் அன்பும் அவன் இதயத்தில் அடங்கவில்லை. அவனது குணத்தைக் கண்டு அனைவரும், 'இராமனின் தாய் இப்படி இருக்கக்கூடாதா?' என்றனர். பரதன் தன் தாய்மார்களை மடியில் அமர்த்தினான்; அவர்கள் கண்ணீரைத் துடைத்து, மென்மையான வார்த்தைகளைப் பேசினான். 'இன்னும், என் குழந்தையே, வலிமையாகவும் பொறுமையாகவும் இரு; இது கொடிய தருணம் என்று அறிந்து, உன் துக்கத்தை ஒதுக்கு.' 'வேண்டாம், உன் இதயத்தில் அவமானமோ இழிவோ உணராதே; இது காலத்தின் விதியும் ஊழும், சரிசெய்ய முடியாத நிகழ்வு என்று அறி.' 'இதற்கு யாரையும் குறை கூறாதே, என் தாயே; இவை அனைத்தும் படைத்தவரின் பிரதிகூல விதியால் எனக்கு நேர்ந்தன.' 'இந்தத் துன்பங்கள் அனைத்தின் மத்தியிலும் என்னை உயிரோடு வைத்தவரின் மனதில் என்ன இருந்ததோ அதை யார் அறிவார்?'

Verse 338 (दोहा/सोरठा)

पितु आयस भूषन बसन तात तजे रघुबीर। बिसमउ हरषु न हृदयँ कछु पहिरे बलकल चीर। 165।।

தன் தந்தையின் கட்டளையின்படி, ரகுவம்சத்தின் தலைவர் தன் ஆபரணங்களையும் ஆடைகளையும் களைந்தார்; அவர் இதயத்தில் சந்தோஷமோ துக்கமோ இல்லை, மரப்பட்டை ஆடைகளை மட்டுமே அணிந்தார்.

Verse 339 (चौपाई)

मुख प्रसन्न मन रंग न रोषू। सब कर सब बिधि करि परितोषू।। चले बिपिन सुनि सिय सँग लागी। रहइ न राम चरन अनुरागी।। सुनतहिं लखनु चले उठि साथा। रहहिं न जतन किए रघुनाथा।। तब रघुपति सबही सिरु नाई। चले संग सिय अरु लघु भाई।। रामु लखनु सिय बनहि सिधाए। गइउँ न संग न प्रान पठाए।। यहु सबु भा इन्ह आँखिन्ह आगें। तउ न तजा तनु जीव अभागें।। मोहि न लाज निज नेहु निहारी। राम सरिस सुत मैं महतारी।। जिऐ मरै भल भूपति जाना। मोर हृदय सत कुलिस समाना।।

அவரது முகம் அமைதியாக இருந்தது, அவரது இதயம் ஆசையிலிருந்தோ கோபத்திலிருந்தோ விடுபட்டிருந்தது; அவர் அனைவரையும் அனைத்து வழிகளிலும் மகிழ்விக்க விரும்பினார். அவர் காட்டிற்குப் புறப்பட்டார், சீதை அவரைப் பின்தொடர்ந்தாள்; அவள் இராமனின் பாதங்களை விட்டுப் பிரிய மறுத்தாள். இதைக் கேட்டு இலக்குவன் எழுந்து அவர்களுடன் சென்றான்; ரகுநாதன் தடுத்தும் அவன் பின்னால் இருக்க மறுத்தான். அப்போது ரகுபதி அனைவருக்கும் தலை வணங்கி, சீதையுடனும் தன் தம்பியுடனும் புறப்பட்டார். இராமன், இலக்குவன், சீதை ஆகியோர் காட்டிற்குப் புறப்பட்டனர்; என் உயிர் அவர்களுடன் வரவில்லை, என் ஆன்மாவும் பின்தொடரவில்லை. இவை அனைத்தும் என் கண்முன்னே நடந்தன, ஆனால் இந்த அதிர்ஷ்டமற்ற உடல் அழியவில்லை. எனக்கு வெட்கமில்லை, எனக்காக அன்புமில்லை; நான் இராமனைப் போன்ற மகனின் தாய். நான் வாழ்ந்தாலும் இறந்தாலும், அரசர் நல்லவர் என்று அறிவேன்; என் இதயம் இடியைப் போல் கடினமானது.

Verse 340 (दोहा/सोरठा)

कौसल्या के बचन सुनि भरत सहित रनिवास। ब्याकुल बिलपत राजगृह मानहुँ सोक नेवासु।।166।।

கௌசல்யையின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, பரதனும் அரண்மனைப் பெண்களும் வேதனையால் நிரம்பி அழுதனர்; அரண்மனை புலம்பல்களால் ஒலித்தது, துக்கமே அங்கு வாசம் செய்வது போல.

Verse 341 (चौपाई)

बिलपहिं बिकल भरत दोउ भाई। कौसल्याँ लिए हृदयँ लगाई।। भाँति अनेक भरतु समुझाए। कहि बिबेकमय बचन सुनाए।। भरतहुँ मातु सकल समुझाईं। कहि पुरान श्रुति कथा सुहाईं।। छल बिहीन सुचि सरल सुबानी। बोले भरत जोरि जुग पानी।। जे अघ मातु पिता सुत मारें। गाइ गोठ महिसुर पुर जारें।। जे अघ तिय बालक बध कीन्हें। मीत महीपति माहुर दीन्हें।। जे पातक उपपातक अहहीं। करम बचन मन भव कबि कहहीं।। ते पातक मोहि होहुँ बिधाता। जौं यहु होइ मोर मत माता।।

பரதனும் சத்ருக்னனும் என்னும் இரு சகோதரர்களும் துயரத்துடன் புலம்பினர்; கௌசல்யை அவர்களை அணைத்து தன் இதயத்தோடு இணைத்துக் கொண்டாள். பலவிதங்களில் பரதன் அவளுக்கு உண்மையை உணர்த்தினான், ஞானம் நிறைந்த வார்த்தைகளைப் பேசினான். பரதனின் தாய்மார்களும் அவனுக்கு முழுமையாக அறிவுரை கூறினர், புராணங்களிலிருந்தும் வேதங்களிலிருந்தும் அழகிய கதைகளைச் சொன்னார்கள். வஞ்சனையற்ற, தூய்மையான, எளிய பேச்சுடன், பரதன் இரு கைகளையும் கூப்பி பேசினான். 'ஒருவன் தன் தாயையோ, தந்தையையோ, மகனையோ கொல்லும் பாவங்கள், அல்லது கிராமங்களையும் மாட்டுக்கொட்டகைகளையும் கற்றோரின் வீடுகளையும் எரிக்கும் பாவங்கள். ஒருவன் பெண்ணையோ குழந்தையையோ கொல்லும் பாவங்கள், அல்லது நண்பருக்கோ அரசருக்கோ விஷம் கொடுக்கும் பாவங்கள். செயலிலும் வார்த்தையிலும் மனதிலும் பிறப்பின் பிணைப்புகள் என்று ஞானிகள் கூறும் அந்தப் பாவங்களும் சிறிய பாவங்களும். படைத்தவரே, இது என் தாயின் ஆலோசனையாக இருந்தால், அந்தப் பாவங்கள் அனைத்தும் எனக்கு நேரட்டும்.'

Verse 342 (दोहा/सोरठा)

जे परिहरि हरि हर चरन भजहिं भूतगन घोर। तेहि कइ गति मोहि देउ बिधि जौं जननी मत मोर।।167।।

ஹரியின் பாதங்களையும் சிவனின் பாதங்களையும் விட்டு விலகி, அந்த பயங்கர பூதகணங்களை வழிபடுபவர்கள்; படைத்தவரே, இது உமது விருப்பமாக இருந்தால், அவர்களின் விதியை எனக்குத் தாருங்கள், என் தாயே.

Verse 343 (चौपाई)

बेचहिं बेदु धरमु दुहि लेहीं। पिसुन पराय पाप कहि देहीं।। कपटी कुटिल कलहप्रिय क्रोधी। बेद बिदूषक बिस्व बिरोधी।। लोभी लंपट लोलुपचारा। जे ताकहिं परधनु परदारा।। पावौं मैं तिन्ह के गति घोरा। जौं जननी यहु संमत मोरा।। जे नहिं साधुसंग अनुरागे। परमारथ पथ बिमुख अभागे।। जे न भजहिं हरि नरतनु पाई। जिन्हहि न हरि हर सुजसु सोहाई।। तजि श्रुतिपंथु बाम पथ चलहीं। बंचक बिरचि बेष जगु छलहीं।। तिन्ह कै गति मोहि संकर देऊ। जननी जौं यहु जानौं भेऊ।।

வேதங்களை விற்று தர்மத்தின் விலையை வாங்குகின்றனர்; பிறரின் பாவங்களைச் சொல்லும் அவதூறு பேச்சாளர்கள். வஞ்சகர், குறுக்கு மனம் கொண்டோர், பூசலை விரும்புவோர், கோபம் கொண்டோர், வேதங்களை இகழ்வோர், உலகின் எதிரிகள். பேராசை கொண்டோர், இச்சையில் மூழ்கியோர், தவறான நடத்தை உடையோர், பிறரின் செல்வத்தையும் பிறரின் மனைவியரையும் ஆசையால் நோக்குவோர். என் தாய் இந்த வழியை ஒப்புக்கொண்டால், அவர்களின் பயங்கரமான விதியை நான் அடைவேன். நல்லோரின் சங்கத்தில் அன்பு இல்லாதவர்கள், உயர்ந்த நன்மையின் பாதையிலிருந்து திரும்பும் அதிர்ஷ்டமில்லாதவர்கள். மனித உடல் பெற்றும் ஹரியை வழிபடாதவர்கள், ஹரி மற்றும் சிவனின் புகழால் அலங்கரிக்கப்படாதவர்கள். வேதங்களின் பாதையை விட்டு, தீய வழியில் செல்பவர்கள்; துறவிகளின் வேடம் தரித்து உலகை ஏமாற்றுபவர்கள். இது என் தாயின் எண்ணம் என அறிந்தால், சிவன் எனக்கு அவர்களின் விதியைத் தரட்டும்.

Verse 344 (दोहा/सोरठा)

मातु भरत के बचन सुनि साँचे सरल सुभायँ। कहति राम प्रिय तात तुम्ह सदा बचन मन कायँ।।168।।

தன் தாய் மற்றும் பரதனின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, இயல்பாகவே உண்மையும் எளிமையும் கொண்ட ராமன், "அன்பு சகோதரா, உன் வார்த்தைகள், மனம் மற்றும் இதயம் என்னில் எப்போதும் நிலைத்திருக்கட்டும்" என்றார்.

Verse 345 (चौपाई)

राम प्रानहु तें प्रान तुम्हारे। तुम्ह रघुपतिहि प्रानहु तें प्यारे।। बिधु बिष चवै स्त्रवै हिमु आगी। होइ बारिचर बारि बिरागी।। भएँ ग्यानु बरु मिटै न मोहू। तुम्ह रामहि प्रतिकूल न होहू।। मत तुम्हार यहु जो जग कहहीं। सो सपनेहुँ सुख सुगति न लहहीं।। अस कहि मातु भरतु हियँ लाए। थन पय स्त्रवहिं नयन जल छाए।। करत बिलाप बहुत यहि भाँती। बैठेहिं बीति गइ सब राती।। बामदेउ बसिष्ठ तब आए। सचिव महाजन सकल बोलाए।। मुनि बहु भाँति भरत उपदेसे। कहि परमारथ बचन सुदेसे।।

ராமன் எனக்கு என் உயிரை விட மேலானவர்; மகனே, நீ ரகுகுலத்தின் இறைவனுக்கு உயிரை விட மேலானவன். நஞ்சை மென்றாலும் அல்லது பனியையும் நெருப்பையும் ஊற்றினாலும், நான் நீரில் வாழும் உயிரினமாகி, நீரின் மீது பற்றற்று இருப்பேன். ஞானம் பெற்றாலும் என் மயக்கம் நீங்காது; ராமனுக்கு எதிராக நான் ஒருபோதும் இருக்கக்கூடாது. உலகம் போற்றும் உன் இந்த ஆலோசனை, கனவிலும் மகிழ்ச்சியையோ நல்வழியையோ தராது. இவ்வாறு கூறி, தாய் கைகேயி பரதனை இதயத்தோடு அணைத்தாள்; அவள் மார்பிலிருந்து பால் வழிந்தோட, கண்களில் கண்ணீர் நிரம்பியது. இவ்வாறு மிகவும் வருந்தியபடி, அவள் அங்கே அமர்ந்திருந்து இரவு முழுவதையும் கழித்தாள். அப்போது வாமதேவரும் வசிஷ்டரும் வந்தனர், அமைச்சர்களும் மூத்தோரும் அனைவரும் அழைக்கப்பட்டனர். முனிவர் பரதனுக்குப் பல வழிகளில் அறிவுரை கூறினார், உயர்ந்த நன்மையின் வார்த்தைகளை, நன்கு தேர்ந்தெடுத்து மங்களமானவைகளைச் சொன்னார்.

Verse 346 (दोहा/सोरठा)

तात हृदयँ धीरजु धरहु करहु जो अवसर आजु। उठे भरत गुर बचन सुनि करन कहेउ सबु साजु।।169।।

மகனே, உன் இதயத்தில் தைரியத்தைக் கொள், இப்போது தேவைப்படுவதைச் செய். குருவின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, பரதன் எழுந்து அனைத்து ஏற்பாடுகளையும் செய்யும்படி உத்தரவிட்டான்.