Opening the text

षष्टितमः सर्गः · Kausalyā’s Lament and Sumantra’s Consolation (Sītā’s Fearless Forest-Life)
अयोध्याकाण्ड
இந்த சர்க்கத்தில் துயரால் உடல் நடுங்கி நிலை குலைந்த கௌசல்யா தேவி, தேரோட்டி சுமந்திரனை நோக்கி—“உடனே என்னை ராமன், சீதை, லக்ஷ்மணன் இருக்கும் இடத்துக்கு அழைத்துச் செல்; பிரிவை நான் தாங்கமாட்டேன், அவரின்றி வாழ முடியாது” என்று உருக்கமாகக் கூறுகிறாள். சுமந்திரன் கைகூப்பி அவளை ஆற்றுவித்து, துயரத்தை விட்டு விடுமாறு வேண்டி, ராமனின் வனவாசம் தர்மநிஷ்டையுடன் தாங்கும் உயர்ந்த தவமெனவும், லக்ஷ்மணனின் சேவை கட்டுப்பாட்டுடனான தர்மசேவையாகப் புண்ணியத்தை அளிப்பதெனவும் விளக்குகிறான். பின்னர் ஆறுதலின் மையம் சீதையின் நடத்தை பற்றிய வர்ணனையாக மாறுகிறது. சீதை சிறிதும் மனச்சோர்வின்றி, வெறிச்சோடிய வனத்திலும் வீட்டிலிருப்பதுபோல் நம்பிக்கையுடன் இருந்து, ஊர்கள், நதிகள், மரங்கள் குறித்து விளையாட்டாகக் கேட்டு, உள்ளம் முழுதும் ராமனையே சார்ந்திருந்தாள்; ராமன் இல்லாத அயோத்தியும் அவளுக்கு வனம்போல் தோன்றுமென சுமந்திரன் கூறுகிறான். பயணக் களைப்பிலும் சீதையின் ஒளி மங்காதது, தாமரை-நிலா போன்ற உவமைகளால் அவள் காந்தி, ஆபரணமின்றியும் பிரகாசிக்கும் பாதங்கள், ராமரின் பாதுகாப்பில் வனவிலங்குகளிடையிலும் அஞ்சாது நடந்த தைரியம் ஆகியவற்றை அவன் புகழ்கிறான். இறுதியில் இவ்வழக்கத்தின் புகழ் நிலைத்திருக்கும் எனச் சொல்லப்பட்டாலும், உரிய அறிவுரையின்போதும் கௌசல்யாவின் தாய்மனத் துயர் தணியாமல், அவள் மீண்டும் மீண்டும் தன் அன்புப் புதல்வனை அழைத்து அழுதுகொண்டே இருக்கிறாள்.
Verse 1
ततो भूतोपसृष्टेव वेपमाना पुनः पुनः ।धरण्यां गतसत्त्वेव कौसल्या सूतमब्रवीत् ॥१॥
அப்போது கௌசல்யை மீண்டும் மீண்டும் நடுங்கி, பேய் பிடித்தவள்போல், தரையில் உணர்விழந்தவள்போல்—தேரோட்டி சுமந்திரனிடம் உரைத்தாள்।
Verse 2
नय मां यत्र काकुत्स्थस्सीता यत्र च लक्ष्मणः ।तान्विना क्षणमप्यत्र जीवितुं नोत्सहेह्यहम् ॥२॥
என்னை அங்கே அழைத்துச் செல்—காகுத்ஸ்த ராமன் எங்கே இருக்கிறானோ, சீதையும் லக்ஷ்மணனும் எங்கே இருக்கிறார்களோ. அவர்களின்றி இங்கே ஒரு கணமும் வாழ நான் விரும்பவில்லை।
Verse 3
निवर्तय रथं शीघ्रं दण्डकान्नय मामपि ।अथ तान्नानुगच्छामि गमिष्यामि यमक्षयम् ॥३॥
ரதத்தை உடனேத் திருப்பி, என்னையும் தண்டகாரண்யத்திற்கு அழைத்துச் செல். நான் அவர்களைப் பின்தொடராவிட்டால், யமனின் அச்சயத் தாமம் எனும் மரணத்திற்கே செல்வேன்।
Verse 4
बाष्पवेगोपहतया स वाचा सज्जमानया ।इदमाश्वासयन्देवीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥४॥
கண்ணீரின் வேகத்தால் குரல் அடைத்துத் தடுமாறிய வாக்குடன், தேவியை ஆறுதல் கூறச் சாரதி கைகூப்பி இவ்வாறு உரைத்தான்।
Verse 5
त्यज शोकं च मोहं च सम्भ्रमं दुःखजं तथा ।व्यवधूय च सन्तापं वने वत्स्यति राघवः ॥५॥
சோகம், மயக்கம், துயரால் எழும் கலக்கத்தை விட்டுவிடு. தாபத்தைத் துடைத்தெறிந்து ராகவன் வனத்தில் வாழ்வான்।
Verse 6
लक्ष्मणश्चापि रामस्य पादौ परिचरन्वने ।आराधयति धर्मज्ञः परलोकं जितेन्द्रियः ॥६॥
மேலும் இலக்குமணனும்—இந்திரியங்களை அடக்கியவன், தர்மஞானி—வனத்தில் ராமனின் திருவடிகளைச் சேவித்து பரலோகப் புண்ணியத்தைப் பெறுகிறான்।
Verse 7
विजनेऽपि वने सीता वासं प्राप्य गृहेष्विव ।विस्रम्भं लभतेऽभीता रामे सन्न्यस्तमानसा ॥७॥
தனிமையான வனத்திலும் சீதை அதை வீட்டுபோல் தங்குமிடமாகக் கொண்டு, மனத்தை முழுதும் இராமனில் ஒப்படைத்து, அஞ்சாமல் நம்பிக்கையுடன் பாதுகாப்பை உணர்கிறாள்।
Verse 8
नास्या दैन्यं कृतं किञ्चित्सुसूक्ष्ममपि लक्ष्यते ।उचितेव प्रवासानां वैदेही प्रतिभाति मा ॥८॥
அவளில் தாழ்வு மனத்தின் மிகச் சிறு சுவடுகூட எனக்குப் புலப்படவில்லை. வைதேகி எனக்குப் புலப்படுவது, அயல்நாட்டுப் பிரவாச வாழ்வுக்கு ஏற்கெனவே பழகியவள்போலவே.
Verse 9
नगरोपवनं गत्वा यथा स्मरमते पुरा ।तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्वपि ॥९॥
நகரத்தின் பூங்காக்களில் முன்பு எவ்வாறு அவள் மகிழ்ந்து விளையாடினாளோ, அதுபோலவே சீதை இப்போது இந்தத் தனிமையான வனங்களிலும் மகிழ்ந்து ரமிக்கிறாள்.
Verse 10
बालेव रमते सीताऽबालचन्द्रनिभानना ।रामा रामे ह्यधीनात्मा विजनेऽपि वने सती ॥१०॥
இளஞ்சந்திரனை ஒத்த முகத்தையுடைய சீதை குழந்தைபோல் மகிழ்கிறாள்; அவளது மனம் முழுதும் ராமனையே சார்ந்தது; அந்த சதீ, தனிமையான வனத்திலும் இன்புறுகிறாள்।
Verse 11
तद्गतं हृदयं ह्यस्यास्तदधीनं च जीवितम् ।अयोध्यापि भवेऽत्तस्या रामहीना तदा वनम् ॥११॥
அவளது இதயம் அவரிலேயே நிலைத்துள்ளது; அவளது உயிரும் அவரையே சார்ந்தது; ராமன் இல்லையெனில் அவளுக்குக் அயோத்தியும் அப்போது வனமாகவே தோன்றும்।
Verses 12-13
परिपृच्छति वैदेही ग्रामांश्च नगराणि च ।गतिं दृष्ट्वा नदीनां च पादपान्विविधानपि ॥१२॥रामं हि लक्ष्मणं वापि पृष्ट्वा जानाति जानकी ।अयोध्या क्रोशमात्रे तु विहारमिव संश्रिता ॥१३॥
வைதேஹி கிராமங்களையும் நகரங்களையும், நதிகளின் ஓட்டத்தையும், பலவகை மரங்களையும் பார்த்து தொடர்ந்து கேட்கிறாள்; ராமனையோ இலக்குமணனையோ கேட்டறிந்து ஜானகி அவற்றை அறிகிறாள்—அயோத்தியிலிருந்து ஒரு குரோசம் தூரத்தில் உள்ள இன்பவனத்தில் தங்கியதுபோல்।
Verse 14
इदमेव स्मराम्यस्यास्सहसैवोपजल्पितम् ।कैकेयी संश्रितं वाक्यं नेदानीं प्रतिभाति मा ॥१४॥
எனக்கு இவ்வளவே நினைவில் உள்ளது—அவள் திடீரென கைகேயியைப் பற்றிச் சில வார்த்தைகள் சொன்னாள்; ஆனால் அந்த வார்த்தைகள் இப்போது எனக்கு நினைவிற்கு வரவில்லை।
Verse 15
ध्वंसयित्वा तु तद्वाक्यं प्रमादात्पर्युपत्स्थितम् ।ह्लादनं वचनं सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥१५॥
அவசரத்தால் எழுந்த அந்த வார்த்தைகளை ஒதுக்கி வைத்து, தேரோட்டி தேவியிடம் மனம் குளிரச் செய்யும் இனிய மொழிகளை உரைத்தான்।
Verse 16
अध्वना वातवेगेन सम्भ्रमेणाऽऽतपेन च ।न विगच्छति वैदेह्याश्चन्द्रांशु सदृशी प्रभा ॥१६॥
பாதைச் சோர்வு, காற்றின் வேகம், பயண அவசரம், சூரிய வெப்பம்—இவற்றால் கூட வைதேஹியின் நிலவொளி போன்ற பிரகாசம் குறையாது।
Verse 17
सदृशं शतपत्रस्य पूर्णचन्द्रोपमप्रभम् ।वदनं तद्वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते ॥१७॥
அந்த அருள்மிகு வைதேஹியின் முகம் நூறுதழ் தாமரை போன்றதும், பூர்ணசந்திரன் போல் ஒளிவிடுவதும்; அது நடுங்காது, வாடாது।
Verse 18
अलक्तरसरक्ताभावलक्तरसवर्जितौ ।अद्यापि चरणौ तस्याः पद्मकोशसमप्रभौ ॥१८॥
அவளுடைய பாதங்கள் இனி அலக்த ரசத்தால் நிறமிடப்படாதபோதிலும், இன்றும் அவை அலக்தத்தால் சிவந்ததுபோல் தோன்றி, தாமரைக் கொழுந்தின் ஒளிபோல் பிரகாசித்தன.
Verse 19
नूपुरोद्घुष्टहेलेव खेलं गच्छति भामिनी ।इदानीमपि वैदेही तद्रागान्नयस्त भूषणा ॥१९॥
சிலம்பின் இனிய ஒலியுடன், விளையாட்டுப் போல் அந்தப் பெண் நடக்கிறாள். இன்றும் வைதேகி—அவர்மேல் அன்பால் அணிகலன்களை விட்டு—அதே மென்மையான நடையுடன் செல்கிறாள்।
Verse 20
गजं वा वीक्ष्य सिंहं वा व्याघ्रं वा वनमाश्रिता ।नाऽहारयति सन्त्रासं बाहू रामस्य संश्रिता ॥२०॥
வனத்தில் வாழ்ந்தாலும் யானை, சிங்கம் அல்லது புலியைப் பார்த்தாலும் அவளுக்கு அச்சம் இல்லை; இராமனின் புயங்களைச் சரணடைந்ததால் அவள் அஞ்சாதவளாய் இருக்கிறாள்।
Verse 21
न शोच्यास्ते न चात्मनश्शोच्यो नापि जनाधिपः ।इदं हि चरितं लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥२१॥
அவர்கள் இரங்கத் தக்கவர்கள் அல்லர்; நீயும் அல்ல, அரசனும் அல்ல. ஏனெனில் இந்த நல்வழிக் கதையோ உலகில் என்றும் நிலைபெறும்।
Verse 22
विधूय शोकं परिहृष्टमानसा महर्षियाते पथि सुव्यवत्स्थिताः ।वनेरता वन्यफलाशनाः पितुश्शुभां प्रतिज्ञां परिपालयन्ति ते ॥२२॥
துயரை உதறி, மனத்தை அமைதியும் மகிழ்ச்சியும் உடையதாக்கி, மகரிஷிகள் காட்டிய பாதையில் உறுதியாக நிலைத்து, வனத்தில் இன்புற்ந்து வனப்பழங்களை உண்டு, அவர்கள் தந்தையின் புனிதப் பிரமாணத்தை நிறைவேற்றுகின்றனர்।
Verse 23
तथापि सूतेन सुयुक्तवादिना निवार्यमाणा सुतशोककर्शिता ।न चैव देवी विरराम कूजितात्प्रियेति पुत्रेति च राघवेति च ॥२३॥
இருப்பினும், பொருத்தமான சொற்கள் கூறிய தேரோட்டி தடுத்தாலும், மகன் துயரால் வாடிய அரசி அழுகையை நிறுத்தவில்லை—“அன்பே!”, “மகனே!”, “ஓ ராகவா!” என்று கதறினாள்।
Kausalyā’s impulse is to abandon courtly restraint and immediately pursue exile, even invoking death if prevented. The dilemma is whether maternal attachment may override the established course of dharma and royal order, versus accepting separation while upholding the father’s vow and the prince’s duty.
The sarga presents consolation as dharmic instruction: steadfast duty can coexist with human sorrow, and inner composure is possible when the mind is anchored in righteous purpose. Sītā’s unshaken courage and Lakṣmaṇa’s service exemplify how virtue re-frames hardship into disciplined living.
Ayodhyā (as the emotional reference point), the Daṇḍaka forest (destination of exile), and the liminal landscape of villages, cities, rivers, and trees encountered on the route. Cultural markers include ornaments (anklets), lac-dye, and lotus–moon imagery used to encode ideals of beauty, auspiciousness, and resilience.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.