
Sukta 5.81
Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.81)
Savitar (Savitṛ)
Jagatī (common for RV 5.81; exact scan may vary)
सवितृदेवतायाः अस्य लघुसूक्तस्य स्तुतिः—स दिव्यः प्रेरकः, यो ऋषीणां मनो धियं च युनक्ति, यज्ञशक्तीः सम्यक् क्रमयति, सर्वान् देवान् च स्वस्य प्रवृत्त्या अनुगच्छयति। सविता लोकानां मापकः, सर्वस्य भवितव्यस्य अधिपतिः, सर्वत्र व्याप्य, भूतानि सुरक्षितानि नयति—कर्मणः अन्तर्बाह्यप्रवर्तकत्वेन। अन्ते सविता एव प्रसवस्य एकः प्रभुः इति निर्दिश्यते; तस्य गत्यां स पूषा—मार्गदर्शी पोषकः—स्तुतिं (स्तोमम्) उपगृह्णातु इति आह्वीयते।
Mantra 1
युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः । वि होत्रा दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥
युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः। वि होत्रा दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः॥
Mantra 2
विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद्भद्रं द्विपदे चतुष्पदे । वि नाकमख्यत्सविता वरेण्योऽनु प्रयाणमुषसो वि राजति ॥
विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद्भद्रं द्विपदे चतुष्पदे। वि नाकमख्यत्सविता वरेण्योऽनु प्रयाणमुषसो वि राजति॥
Mantra 3
यस्य प्रयाणमन्वन्य इद्ययुर्देवा देवस्य महिमानमोजसा । यः पार्थिवानि विममे स एतशो रजांसि देवः सविता महित्वना ॥
यस्य प्रयाणमन्वन्य इद्ययुर्देवा देवस्य महिमानमोजसा। यः पार्थिवानि विममे स एतशो रजांसि देवः सविता महित्वना॥
Mantra 4
उत यासि सवितस्त्रीणि रोचनोत सूर्यस्य रश्मिभिः समुच्यसि । उत रात्रीमुभयतः परीयस उत मित्रो भवसि देव धर्मभिः ॥
उत यासि सवितस्त्रीणि रोचनानि, उत सूर्यस्य रश्मिभिः समुच्यसे। उत रात्रीमुभयतः परीयसि, उत मित्रो भवसि देव धर्मभिः—ऋतस्य गतौ सामञ्जस्यं स्थापयन्।
Mantra 5
उतेशिषे प्रसवस्य त्वमेक इदुत पूषा भवसि देव यामभिः । उतेदं विश्वं भुवनं वि राजसि श्यावाश्वस्ते सवित स्तोममानशे ॥
उतेषिषे प्रसवस्य त्वमेकः, उत पूषा भवसि देव यामभिः। उत इदं विश्वं भुवनं वि राजसि; श्यावाश्वस्ते सवितः स्तोममानशे।
Savitṛ is the divine Impeller who awakens and sets all activity in motion. In this hymn he also measures the worlds and guides beings safely along their paths.
It means disciplining and aligning attention (mind) and insight (thought) so the prayer and the ritual proceed in the right order. The hymn treats this inner yoking as Savitṛ’s gift and action.
Because Savitṛ’s impulsion is not only cosmic power but also practical guidance. When he leads beings in their goings (journeys and life-paths), he functions as Pūṣan—the protector and nourisher who brings safely to the goal.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.