Rig Veda Sukta 4
Mandala 4Sukta 415 Mantras

Sukta 4

Sukta 4.4

Rishi

Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.4)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh (probable)

ഋഗ്വേദം 4.4-ൽ അഗ്നിയെ ശക്തമായി ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, തന്റെ ജ്വലനശക്തി വിപുലീകരിക്കാനും രാജസൈന്യത്തെപ്പോലെ മുന്നേറാനും, ശത്രു രാക്ഷസന്മാരെയും ഹാനികരമായ അന്ധകാരത്തിന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങളെയും തകർക്കാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. കവി-പുരോഹിതനായ വാമദേവൻ പാട്ടും ഇന്ധനവുംകൊണ്ട് അഗ്നിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും ‘മിനുക്കി’ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; സ്തുതിഗാനം സ്വീകരിക്കാനും, വഞ്ചനയും അപവാദവും നിന്ന് ആരാധകരെ കാക്കാനും, ദിവസങ്ങളിലുടനീളം അവരുടെ ക്ഷത്രം (ആധിപത്യം, ഫലപ്രദമായ ശക്തി) നിലനിർത്താനും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥

ഹേ (അഗ്നേ), നിന്റെ പാജഃ—ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്—വളർത്തുക; ഭൂമിയെപ്പോലെ വിശാലമായ പ്രസിതി (വ്യാപക പാദചാരം/വിസ്താരം) സൃഷ്ടിക്കുക. രാജാവുപോലെ, ഇഭേന—ആനബലത്തോടെ—മുന്നോട്ട് പോവുക. തൃഷ്വീ (ദാഹമുള്ള) പാഞ്ഞുചാട്ടത്തെ അനുഗമിച്ച്, ദ്രൂണാനഃ—വേഗത്തിൽ കുതിച്ച്—നീ അസ്താ (അമ്പെയ്യുന്നവൻ/ശസ്ത്രധാരി); തപിഷ്ഠൈഃ—അത്യുദ്ഗ്ര ദഹനശക്തികളാൽ—രക്ഷസുകളെ തുളച്ചുകീറുക.

Mantra 2

तव भ्रमास आशुया पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूंष्यग्ने जुह्वा पतंगानसंदितो वि सृज विष्वगुल्काः ॥

നിന്റെ ചുറ്റിത്തിരിയുന്ന ജ്വാലകൾ അതിവേഗത്തിൽ പറക്കുന്നു; ഹേ ധീരനേ, ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് നീ മുന്നോട്ടു സ്പർശിച്ചുകൊൾക. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ ജുഹ്വാ (ഹവിർലഡിൽ) കൊണ്ട് ദഹിക്കുന്ന പതംഗങ്ങളെപ്പോലെ ചിറകുള്ള കണങ്ങളെ പുറത്തേക്കെറിഞ്ഞു വിടുക; അഖണ്ഡനായി, എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നിന്റെ അഗ്നി-അംഗാരങ്ങളെ ചിതറിക്ക.

Mantra 3

प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्या अदब्धः । यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरा दधर्षीत् ॥

ശത്രുവിനെതിരെ സ്പശങ്ങളെ (കാവൽക്കാരെ) പുറത്ത് വിടുക; നീ ഏറ്റവും വേഗവാനായി, ഈ ജനത്തിന്റെ അദബ്ധ രക്ഷകനായി പായുവായി നിലകൊൾക. ഞങ്ങളുടെ അഘശംസൻ (ദുഷ്ടാശയി) ദൂരെയായാലും അടുത്തായാലും—ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ യാതൊരു വ്യഥയും ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കാതിരിക്കട്ടെ.

Mantra 4

उदग्ने तिष्ठ प्रत्या तनुष्व न्यमित्राँ ओषतात्तिग्महेते । यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कम् ॥

ഹേ അഗ്നേ, എഴുന്നേൽക്കുക; പ്രതികരണമായി നീ മുന്നോട്ടു വ്യാപിക്ക—നിന്റെ തീക്ഷ്ണ ആയുധം കൊണ്ട് ശത്രുക്കളെ താഴേക്ക് തള്ളുക. നീ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് അരാതി (അപകാരം/അനിഷ്ടം) ഒരുക്കിയവൻ ആരായാലും, അവനെ താഴെയാക്കി ദഹിപ്പിക്ക—ഉണങ്ങിയ ശണത്തെപ്പോലെ.

Mantra 5

ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഊർദ്ധ്വമായി ഉയർന്നു പ്രതിഘാതമായി ഭേദിക്ക; ഞങ്ങളിൽ നിന്നു ദൈവ്യശക്തികളെ വെളിപ്പെടുത്തുക. യാതുജനാം (യാതു-ബലങ്ങളുടെ) ചലനങ്ങളെ താഴെയിറക്കി ദൃഢമായി നീട്ടി നിഗ്രഹിക്ക; ശത്രുക്കളെ—ജാമി (ബന്ധുവെന്നപോലെ) ആയാലും അജാമി (പരനായാലും)—പൂർണ്ണമായി തകർത്തുകളയുക.

Mantra 6

स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुमैरत् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्यर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ॥

ഹേ യവിഷ്ഠ (ഏറ്റവും യുവ) അഗ്നേ, ബ്രഹ്മ (പവിത്ര വാക്ക്) നു വേണ്ടി ഗതി/മാർഗം കണ്ടെത്തിയവൻ നിന്റെ സുമതി—ശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം—അറിയുന്നു. അവനുവേണ്ടി ആര്യശക്തി പ്രകാശിക്കുന്നു: സമൃദ്ധിയുടെ എല്ലാ ശുഭദിനങ്ങളും ദ്യുമ്നങ്ങളായ ദീപ്തവിജയങ്ങളും, വാതിലുകൾ വിശാലമായി തുറന്ന് തിളങ്ങുന്നു.

Mantra 7

सेदग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर्यस्त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेदस्मै सुदिना सासदिष्टिः ॥

ഹേ അഗ്നേ, അവൻ നിശ്ചയമായും സുഭഗൻ ആകട്ടെ, സുദാനു (ഉദാരദാനവാൻ) ആകട്ടെ—നിത്യഹവിഷാൽയും ഉക്ഥൈഃ (സ്തുതി-മന്ത്രങ്ങളാൽ)യും നിന്നെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, തന്റെ ആയുഷ്സിലും ഗൃഹ-ദുരോണെയിലും നിന്നെ പരിപൂർണ്ണമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ. അവനുവേണ്ടി എല്ലാ സുദിനവും, യജ്ഞത്തിന്റെ എല്ലാ സിദ്ധിയും വന്ന് ഇരിക്കട്ടെ.

Mantra 8

अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून् ॥

ഹേ (അഗ്നി), നിന്റെ സുമതി—ശ്രേഷ്ഠമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം—ഞാൻ ഉച്ചത്തിൽ, സമീപത്തായി പാടുന്നു; ഈ ഗീതി പ്രായം ചെന്നാലും നിനക്കായി തുടർച്ചയായി മുഴങ്ങുന്നു. നല്ല അശ്വങ്ങളുമുള്ളതും സു-രഥമുള്ളതുമായ നിന്നെ ഞങ്ങൾ മിനുക്കി ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ; ഞങ്ങൾക്കായി ക്ഷത്രാണി—ആധിപത്യശക്തികൾ—ദിവസംതോറും നീ ധരിക്കട്ടെ.

Mantra 9

इह त्वा भूर्या चरेदुप त्मन्दोषावस्तर्दीदिवांसमनु द्यून् । क्रीळन्तस्त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम् ॥

ഇവിടെ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് ധാരാളം ബലം നീങ്ങട്ടെ; ഹേ ദീപ്തിമാനേ, രാത്രികളും ദിവസങ്ങളും അനുഗമിച്ച് അത് ആത്മസമീപത്തേക്ക് വരട്ടെ. സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ നിന്നോടൊപ്പം കളിച്ചുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ പിന്തുടരട്ടെ—മനുഷ്യരിൽ ദ്യുമ്നങ്ങൾ (പ്രകാശമഹിമകൾ) ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരായി.

Mantra 10

यस्त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन । तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस्त आतिथ्यमानुषग्जुजोषत् ॥

ഹേ അഗ്നി, നല്ല അശ്വങ്ങളോടും ദീപ്തമായ ഹിരണ്യ-സമ്പത്തോടും കൂടി, വസുമതമായ രഥത്തിൽ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് വരുന്നവനു—നീ അവന്റെ ത്രാതാ (രക്ഷകൻ) ആകുന്നു; അവന്റെ സഖാ (സുഹൃത്ത്) ആകുന്നു; മനുഷ്യരീതിയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും നിന്റെ ആതിഥ്യം സ്വീകരിച്ച് നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിച്ചവനു.

Mantra 11

महो रुजामि बन्धुता वचोभिस्तन्मा पितुर्गोतमादन्वियाय । त्वं नो अस्य वचसश्चिकिद्धि होतर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥

ഞാൻ വചനങ്ങളാൽ മഹത്തായ ബന്ധുത്വം (കുടുംബബന്ധം) ഭേദിച്ച് തുറക്കുന്നു; ഇത് എന്റെ പിതാവായ ഗൗതമനിൽ നിന്നു അനുഗമിച്ച് എനിക്കെത്തിയതാണ്. ഹേ ഹോതൃ, ഏറ്റവും യുവൻ, ശുദ്ധസങ്കൽപൻ, ഗൃഹാധിപൻ (ദമൂനാഃ), ഞങ്ങളുടെ ഈ വാക്കിനെ ശ്രദ്ധിച്ചു ഗ്രഹിക്കണമേ.

Mantra 12

अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर ॥

ജാഗ്രതയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ, വേഗവാന്മാർ, ക്ഷേമസൗഖ്യസമ്പന്നർ, അക്ഷീണർ, ‘വൃക’ (വൃക)രഹിതർ—ഏറ്റവും കുറച്ച് ക്ഷീണിക്കുന്നവർ—ആ കാവൽക്കാർ ചേർന്നു ചേർന്നു ഇരുന്ന്, ഹേ അഗ്നി, ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളട്ടെ. അവർ നിന്റേതാണ്; അവർ മോഹമില്ലാതെ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.

Mantra 13

ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः ॥

ഹേ അഗ്നി, നിന്റെ ആ കാവൽക്കാർ—മമതയുടെ പുത്രനെ—അന്ധസ്ഥാനവും കണ്ടറിഞ്ഞ്—ദുരിതത്തിൽ നിന്നു കാത്തു. ഹേ വിശ്വവേദാ (സർവ്വജ്ഞ), അവരുടെ സുകൃതം (സത്കർമ്മം) മൂലം നീ അവരെ സംരക്ഷിച്ചു; ശത്രുക്കൾ ഹാനി ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും അവർ ഒരിക്കലും വിജയിച്ചില്ല.

Mantra 14

त्वया वयं सधन्यस्त्वोतास्तव प्रणीत्यश्याम वाजान् । उभा शंसा सूदय सत्यतातेऽनुष्ठुया कृणुह्यह्रयाण ॥

ഹേ (അഗ്നി), നിന്നോടുകൂടെ ഞങ്ങൾ സധന്യർ—ശരിയായ വിജയം നേടാൻ ശേഷിയുള്ളവർ; നിന്റെ സംരക്ഷണത്താലും നിന്റെ മുന്നേറ്റനേതൃത്വത്താലും ഞങ്ങൾ ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധമായ വാജങ്ങളെ പ്രാപിക്കട്ടെ. സത്യതാതെയുടെ പുത്രനേ, ഞങ്ങളുടെ ഇരുപ്രശംസകളും സമൃദ്ധിപ്പെടുത്തുക; യഥാക്രമമായി, അതിവേഗമോ ഇടറലോ കൂടാതെ, അത് നിർവഹിക്കു.

Mantra 15

अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥

ഹേ അഗ്നി, ഈ സമിധയാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ സേവിക്കട്ടെ; പ്രതിഫലമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്ന സ്തോമം സ്വീകരിക്കു. രക്ഷസിന്റെ ദാഹകശക്തികളെ ദഹിപ്പിക്കു; മഹാമിത്രനേ, ഞങ്ങളെ ദ്രുഹ (വഞ്ചകൻ) നിന്ദകൻ എന്നിവരിൽ നിന്നുമും, സത്യത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിവീഴുന്ന കുറ്റാരോപ്യമായ എല്ലാറ്റിൽ നിന്നുമും കാത്തുകൊൾക.

Frequently Asked Questions

It asks Agni to increase his fiery power, move forward like a royal force, destroy Rakṣasas (harmful powers), and protect the worshippers from deception and slander.

Because Agni is invoked not only as the ritual fire but also as a guardian power—able to lead, conquer obstacles, and enforce order by burning what is hostile to the sacrifice.

It can be recited during a simple fire offering (with ghee and kindling) or as a protective prayer at dawn/evening, focusing on inner purification and removal of negative influences.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App