Rig Veda Sukta 4
Mandala 4Sukta 415 Mantras

Sukta 4

Sukta 4.4

Rishi

Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.4)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh (probable)

RV 4.4 অগ্নিক এক তীব্ৰ আহ্বান—তেওঁৰ জ্বলা শক্তি বিস্তাৰ কৰিবলৈ, ৰাজবাহিনীৰ দৰে অগ্ৰসৰ হ’বলৈ, আৰু বৈৰী ৰাক্ষসসকলক তথা ক্ষতিকাৰক অন্ধকাৰৰ সকলো ৰূপক আঘাত কৰি নিধন কৰিবলৈ। কবি-পুৰোহিত বামদেৱে গীত আৰু ইন্ধনেৰে বাৰে বাৰে অগ্নিক “মসৃণ/পলিশ” কৰি প্ৰজ্বলিত কৰে; তেওঁক স্তোত্ৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ, উপাসকসকলক ছলনা আৰু অপবাদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ, আৰু দিনৰ পিছত দিন তেওঁলোকৰ ক্ষত্ৰ (প্ৰভুত্ব, কাৰ্যকৰী শক্তি) ধৰি ৰাখিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।

Mantras

Mantra 1

कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥

তোমাৰ পাজঃ—দীপ্ত শক্তি—বঢ়োৱা; পৃথিৱীৰ দৰে বিস্তৃত গতি (প্ৰসিতি) স্থাপন কৰা। ৰজাৰ দৰে, বলৱান হাতী-শক্তিসহ আগবাঢ়া। তৃষ্ণাতুৰ ধাৱনৰ পিছত, দ্ৰুত বেগে ধাৱমান হৈ, তুমি ধনুৰ্ধৰ; তোমাৰ অতি-দাহক শক্তিসমূহেৰে ৰক্ষসসকলক বিদ্ধ কৰি দগ্ধ কৰা।

Mantra 2

तव भ्रमास आशुया पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूंष्यग्ने जुह्वा पतंगानसंदितो वि सृज विष्वगुल्काः ॥

তোমাৰ ঘূৰ্ণমান শিখাসমূহ দ্ৰুত উৰি যায়; হে ধীৰ বীৰ, দগ্ধ জ্যোতিত স্পৰ্শ কৰি আগবাঢ়ে। হে অগ্নি, তোমাৰ জুহ্বা (হোম-চামুচ)ৰে দহনশীল পাখিধাৰী স্ফুলিঙ্গসমূহ নিক্ষেপ কৰা; অবিচ্ছিন্নভাৱে সকলো দিশে তোমাৰ অঙ্গাৰ-শলাকাসমূহ বিস্তাৰ কৰা।

Mantra 3

प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्या अदब्धः । यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरा दधर्षीत् ॥

শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে প্ৰহৰীসকলক মুকলি কৰা; তুমি সৰ্বাধিক দ্ৰুত হওঁক, এই জনসমাজৰ অব্যৰ্থ ৰক্ষক হওঁক। যি অঘশংস (অকল্যাণকামী) দূৰত আছে বা ওচৰত, হে অগ্নি, তোমাৰ কোনো ব্যথা-দুৰ্দশাই আমাক আঘাত নকৰক।

Mantra 4

उदग्ने तिष्ठ प्रत्या तनुष्व न्यमित्राँ ओषतात्तिग्महेते । यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कम् ॥

হে অগ্নি, উঠি দাঁড়াও; উত্তৰত সঁহাৰি দি আগলৈ প্ৰসাৰিত হওঁক—তোমাৰ তীক্ষ্ণ অস্ত্ৰে শত্রুসকলক তললৈ ঠেলি দিয়া। যিয়ে তুমি জ্বলি উঠোঁতে আমাৰ বাবে অকল্যাণ ৰচনা কৰিলে, তাক তলত দগ্ধ কৰা—শুকান তন্তু (শণ)ৰ দৰে।

Mantra 5

ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ॥

হে অগ্নি, ঊৰ্ধ্বলৈ উঠা, প্ৰতি-আঘাত কৰা; আমাৰ পৰা দেৱীয় শক্তিসমূহ প্ৰকাশ কৰি দিয়া। যাতুজূনাং (যাতু-শক্তিসমূহৰ) দৃঢ় গতি-চলনসমূহ তললৈ পেলাই দিয়া আৰু স্থিৰকৈ প্ৰসাৰিত কৰি থোৱা; শত্রুসকলক—জামি (আত্মীয়-সদৃশ) হওক বা অজামি (অপরিচিত/বহিৰাগত)—সম্পূৰ্ণৰূপে চূর্ণ কৰি দিয়া।

Mantra 6

स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुमैरत् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्यर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ॥

হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ) অগ্নি, যিজনে ব্ৰহ্মণ (পবিত্ৰ বাক্য)ৰ বাবে গতি-পথ বিচাৰি পাইছে, সি তোমাৰ সুমতি (সৎ-প্ৰেৰণা) জানে। তাৰ বাবে আৰ্য (উদাৰ/নবেল) শক্তি দীপ্ত হয়—সমৃদ্ধিৰ সকলো উজ্জ্বল দিন আৰু দীপ্ত বিজয়সমূহ; দুৱাৰসমূহ বহলকৈ মেলি পোহৰ ছটিয়ায়।

Mantra 7

सेदग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर्यस्त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेदस्मै सुदिना सासदिष्टिः ॥

হে অগ্নি, যিজনে নিত্য হৱিষা আৰু উক্থৈঃ (স্তোত্ৰসমূহেৰে) তোমাক পোষণ কৰে, যি নিজৰ আয়ুষি আৰু দুওণে (গৃহ-আশ্ৰয়ে) তোমাক পূৰ্ণ কৰিবলৈ বিচাৰে—সেইজন নিশ্চয়েই সুভগ (সৌভাগ্যবান) আৰু সুদানু (দানত সমৃদ্ধ) হওক। তাৰ বাবে সকলো সুদিন আৰু সাসদিষ্টিঃ (যজ্ঞ-সিদ্ধি/সম্পূৰ্ণতা) আহি আসন লওক।

Mantra 8

अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून् ॥

মই তোমাৰ সুমতি—সঠিক পথ-প্ৰদৰ্শন—উচ্চস্বৰে, ওচৰত গাইছোঁ; এই গীত বয়স ধৰি ধৰি তোমাৰ বাবে ধ্বনিত হৈ থাকে। সু-অশ্ব আৰু সু-ৰথযুক্ত তোমাক আমি পালিশ কৰি শোভিত কৰোঁ; আৰু দিনৰ পিছত দিন আমাৰ বাবে ক্ষত্ৰাণি—অধিপত্যৰ শক্তিসমূহ—ধৰি ৰাখিবা।

Mantra 9

इह त्वा भूर्या चरेदुप त्मन्दोषावस्तर्दीदिवांसमनु द्यून् । क्रीळन्तस्त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम् ॥

ইয়াত তোমালৈ বহুল শক্তি আগবাঢ়ি আহক; হে দীপ্তিমান, ৰাতি-দিনৰ অনুক্ৰমে আত্মাৰ ওচৰলৈ ই আহি পৰক। সুখ-মনৰে তোমাৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি আমি অনুসৰণ কৰোঁ—মানৱৰ মাজত দ্যুম্না, দীপ্ত শক্তিসমূহত স্থিত হৈ।

Mantra 10

यस्त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन । तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस्त आतिथ्यमानुषग्जुजोषत् ॥

যি জন সু-অশ্বযুক্ত, সু-হিৰণ্যসমৃদ্ধ হৈ, হে অগ্নি, বসুমত ৰথেৰে তোমাৰ ওচৰলৈ আহে—তেওঁৰ তুমি ত্ৰাতা হওঁ, তেওঁৰ তুমি সখা হওঁ; যি জন মানৱ-ৰীতিত পুনঃপুনঃ তোমাৰ আতিথ্য গ্ৰহণ কৰি সন্তুষ্ট কৰে।

Mantra 11

महो रुजामि बन्धुता वचोभिस्तन्मा पितुर्गोतमादन्वियाय । त्वं नो अस्य वचसश्चिकिद्धि होतर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥

মই বাক্যৰে মহৎ বান্ধৱতা ভাঙি উন্মোচন কৰোঁ; ই মোৰ পিতৃ গৌতমৰ পৰা অনুগামী হৈ মোৰ ওচৰলৈ আহিছে। হে হোতাৰ, অতি যুৱ, শুভ-সংকল্প, গৃহস্বামী—আমাৰ এই বাক্যৰ প্ৰতি তুমি সচেতন হওঁ।

Mantra 12

अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर ॥

জাগৰণৰ পৰা জন্মা, ত্বৰিত আৰু কল্যাণময়, অক্লান্ত, নেকুৰা-নোহোৱা, অতি কম ক্লান্ত—সেই ৰক্ষকসকল একেলগে ওচৰে বহি, হে অগ্নি, আমাক ৰক্ষা কৰক; সিহঁত তোমাৰেই, আৰু মোহ নোহোৱাকৈ ৰক্ষা কৰে।

Mantra 13

ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ সেই ৰক্ষকসকলে মামতাৰ পুত্ৰক ৰক্ষা কৰিলে—দুৰ্ভাগ্যৰ পৰা, অন্ধ স্থানটোও দেখি। হে বিশ্ববেদা, সুকৃতৰ বলত তুমি সিহঁতক সুৰক্ষিত ৰাখিলা; শত্রুসকলে ক্ষতি কৰিব খুজিলেও একেবাৰে সফল নহ’ল।

Mantra 14

त्वया वयं सधन्यस्त्वोतास्तव प्रणीत्यश्याम वाजान् । उभा शंसा सूदय सत्यतातेऽनुष्ठुया कृणुह्यह्रयाण ॥

তোমাৰ সহায়ত আমি সঠিক জয় লাভ কৰিবলৈ সক্ষম; তোমাৰ আশ্ৰয়ত, তোমাৰ পথ-প্ৰদৰ্শনত আমি বল-সমৃদ্ধিৰ ভঁৰালত উপনীত হওঁ। সত্যৰ সন্তান, আমাৰ দুয়োটা স্তৱ-প্ৰশংসা সমৃদ্ধ কৰাঁ; যথাযথ ক্ৰমে, তাড়াহুড়া বা খোঁচা নোহোৱাকৈ, ই সম্পন্ন কৰাঁ।

Mantra 15

अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥

এই সমিধাৰে, হে অগ্নি, আমি তোমাক সেৱা কৰোঁ; উচ্চাৰিত হৈ থকা এই স্তোত্ৰ-গীত তুমি প্ৰতিদানস্বৰূপে গ্ৰহণ কৰাঁ। ৰক্ষসৰ কুটিল অন্ধকাৰ-শক্তিসমূহ দগ্ধ কৰাঁ; আৰু হে মহান-মিত্ৰতাৱান, ধোঁকাবাজ আৰু নিন্দুকৰ পৰা, সত্যৰ পৰা সৰি যোৱা সকলো নিন্দনীয় বস্তুৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰাঁ।

Frequently Asked Questions

It asks Agni to increase his fiery power, move forward like a royal force, destroy Rakṣasas (harmful powers), and protect the worshippers from deception and slander.

Because Agni is invoked not only as the ritual fire but also as a guardian power—able to lead, conquer obstacles, and enforce order by burning what is hostile to the sacrifice.

It can be recited during a simple fire offering (with ghee and kindling) or as a protective prayer at dawn/evening, focusing on inner purification and removal of negative influences.

Ask anything about Sukta 4 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App