
Sukta 4.4
Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.4)
Triṣṭubh (probable)
ಋಗ್ವೇದ 4.4ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ತನ್ನ ಜ್ವಲಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ, ರಾಜಸೈನ್ಯದಂತೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲಿ, ಮತ್ತು ಶತ್ರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಹಾನಿಕರ ಅಂಧಕಾರದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕವಿ-ಯಾಜಕ ವಾಮದೇವನು ಗೀತಿಯಿಂದಲೂ ಇಂಧನದಿಂದಲೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮರುಮರು ‘ಪೊಳಿಸಿ’ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ, ಮೋಸ ಮತ್ತು ನಿಂದೆಯಿಂದ ಯಜಮಾನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಅವರ ಕ್ಷತ್ರವನ್ನು (ಪ್ರಭುತ್ವ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ) ಪೋಷಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥
ಓ (ಅಗ್ನೇ), ನಿನ್ನ ಪಾಜಃ—ಜ್ವಲಂತ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು—ವರ್ಧಿಸು; ಪೃಥ್ವಿಯಂತೆ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಸಿತಿಯನ್ನು (ವ್ಯಾಪಕ ಹೆಜ್ಜೆ/ವಿಸ್ತಾರ) ನಿರ್ಮಿಸು. ರಾಜನಂತೆ, ಇಭೇನ—ಆನೆಬಲದೊಂದಿಗೆ—ಮುಂದೆ ಸಾಗು. ತೃಷ್ವೀ (ಬಾಯಾರಿದ) ಧಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ದ್ರೂಣಾನಃ—ವೇಗವಾಗಿ ಧುಮುಕಿ—ನೀನು ಅಸ್ತಾ (ಬಾಣವಿಡುವವ/ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿ); ತಪಿಷ್ಠೈಃ—ಅತಿದಹನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ—ರಕ್ಷಸರನ್ನು ಭೇದಿಸು.
Mantra 2
तव भ्रमास आशुया पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूंष्यग्ने जुह्वा पतंगानसंदितो वि सृज विष्वगुल्काः ॥
ನಿನ್ನ ಭ್ರಮಿಸುವ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತವೆ; ಹೇ ಧೀರನೇ, ದಹಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದು ಸ್ಪರ್ಶಿಸು. ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನ್ನ ಜುಹ್ವಾ (ಹವಿರ್ಲಡಲ್) ಮೂಲಕ ದಹಿಸುವ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಸೆ; ಅಖಂಡಿತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ನಿನ್ನ ಅಗ್ನಿ-ಅಂಗಾರಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸು.
Mantra 3
प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्या अदब्धः । यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरा दधर्षीत् ॥
ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪಶಗಳನ್ನು (ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು) ಹೊರಗೆ ಬಿಡು; ನೀನು ಅತಿ ವೇಗವಂತನಾಗು, ಈ ಜನರ ಅಡಬ್ಧ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಪಾಯುವಾಗಿರು. ನಮ್ಮ ಅಘಶಂಸ (ದುಷ್ಟಾಶಯಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರಲಿ—ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನ್ನ ವ್ಯಥೆ ಯಾವುದೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡದಿರಲಿ.
Mantra 4
उदग्ने तिष्ठ प्रत्या तनुष्व न्यमित्राँ ओषतात्तिग्महेते । यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कम् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಏಳು; ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೀನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸು—ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹೇತುವಿನಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಒತ್ತಿಹಾಕು. ನೀನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಅರಾತಿ (ಅಪಕಾರ/ಅನಿಷ್ಟ) ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವನು ಯಾರು ಇದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ಕೆಳಗೇ ದಹಿಸಿಬಿಡು—ಒಣ ಶಣದಂತೆ.
Mantra 5
ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿ ಏಳು; ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಭೇದಿಸು; ನಮ್ಮೊಳಗಿಂದ ದೈವ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸು. ಯಾತುಜನಾಂ (ಯಾತು-ಬಲಗಳ) ಚಲನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿ ದೃಢವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನಿಗ್ರಹಿಸು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು—ಜಾಮಿ (ಬಂಧುವಿನಂತೆ) ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಜಾಮಿ (ಪರಕೀಯ) ಆಗಲಿ—ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡು.
Mantra 6
स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुमैरत् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्यर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ॥
ಓ ಯವಿಷ್ಠ (ಅತಿನವ) ಅಗ್ನೇ, ಬ್ರಹ್ಮ (ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ)ಗಾಗಿ ಗತಿ/ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡವನು ನಿನ್ನ ಸುಮತಿಯನ್ನು—ಸರಿಯಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು—ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗಾಗಿ ಆರ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ: ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ದ್ಯುಮ್ನಗಳಾದ ದೀಪ್ತ ವಿಜಯಗಳು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆದು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.
Mantra 7
सेदग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर्यस्त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेदस्मै सुदिना सासदिष्टिः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸುಭಗನಾಗಲಿ, ಸುಧಾನು (ಉದಾರ ದಾನವಂತ) ಆಗಲಿ—ಯಾವನು ನಿತ್ಯ ಹವಿಷದಿಂದಲೂ ಉಕ್ಥೈಃ (ಸ್ತುತಿ-ಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ) ನಿನ್ನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಆಯುಷ್ಯದಲ್ಲೂ ಗೃಹ-ದುರೋಣೆಯಲ್ಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸು ದಿನವೂ, ಯಜ್ಞದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಬಂದು ಆಸೀನವಾಗಲಿ.
Mantra 8
अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून् ॥
ಹೇ (ಅಗ್ನಿ), ನಿನ್ನ ಸುಮತಿ—ಸದುಪದೇಶ/ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ—ವನ್ನು ನಾನು ಘೋಷವಾಗಿ, ಸಮೀಪದಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ; ಈ ಗೀತೆ ವೃದ್ಧವಾಗುತ್ತಾ ಕೂಡ ನಿನಗಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸು-ಅಶ್ವಗಳೂ ಸು-ರಥವೂಳ್ಳ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಮರ್ಜಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸೋಣ; ಮತ್ತು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಾಣಿ—ಆಧಿಪತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಅನುಸರಿಸಿ ಧರಿಸು.
Mantra 9
इह त्वा भूर्या चरेदुप त्मन्दोषावस्तर्दीदिवांसमनु द्यून् । क्रीळन्तस्त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम् ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಬಲವು ಚಲಿಸಲಿ; ಹೇ ದೀಪ್ತಿಮಾನ, ರಾತ್ರಿಗಳೂ ದಿನಗಳೂ ಅನುಸರಿಸಿ ಅದು ಆತ್ಮಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿ. ಸುಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾ ನಾವು ಅನುಸರಿಸೋಣ—ಮಾನವರ ನಡುವೆ ದ್ಯುಮ್ನಗಳ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮಹಿಮೆಗಳ)ೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುವವರಾಗಿ.
Mantra 10
यस्त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन । तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस्त आतिथ्यमानुषग्जुजोषत् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಯಾರು ಸು-ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹಿರಣ್ಯ-ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ, ವಸುಮತ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೋ—ನೀನು ಅವನ ತ್ರಾತಾ (ರಕ್ಷಕ) ಆಗುತ್ತೀ; ಅವನ ಸಖಾ ಆಗುತ್ತೀ; ಮಾನವೀಯ ವಿಧದಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿನ್ನ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದವನಿಗೆ.
Mantra 11
महो रुजामि बन्धुता वचोभिस्तन्मा पितुर्गोतमादन्वियाय । त्वं नो अस्य वचसश्चिकिद्धि होतर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥
ನಾನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಾ ಬಂಧುತ್ವವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ಇದು ನನ್ನ ತಂದೆ ಗೋತಮರಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿ ನನಗೆ ಬಂದದ್ದು. ಹೇ ಹೋತೃ, ಅತಿ ಯೌವನವಂತ, ಶುಚಿ-ಸಂಕಲ್ಪವಂತ, ಗೃಹಾಧಿಪತಿ (ದಮೂನಾಃ), ನಮ್ಮ ಈ ವಚನವನ್ನು ಗಮನಿಸು, ಅರಿತುಕೋ.
Mantra 12
अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर ॥
ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು, ವೇಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಖ-ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ಅಲಸದೇ ಇರುವವರು, ‘ವೃಕ’ (ವೃಕ)ರಹಿತರು—ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮಪಡುವವರು—ಆ ರಕ್ಷಕರು, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತು, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ. ಅವರು ನಿನ್ನವರೇ; ಮತ್ತು ಅವರು ಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 13
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನ್ನ ಆ ರಕ್ಷಕರು—ಮಮತೆಯ ಪುತ್ರನನ್ನು—ಅಂಧಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಕಂಡು—ದುರಿತದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದರು. ಹೇ ವಿಶ್ವವೇದಾ (ಸರ್ವಜ್ಞ), ನೀನು ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸುಕೃತ (ಸತ್ಕರ್ಮ)ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದೆ; ಶತ್ರುಗಳು ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
Mantra 14
त्वया वयं सधन्यस्त्वोतास्तव प्रणीत्यश्याम वाजान् । उभा शंसा सूदय सत्यतातेऽनुष्ठुया कृणुह्यह्रयाण ॥
ಹೇ (ಅಗ್ನಿ), ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸಧನ್ಯರು—ಯೋಗ್ಯ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥರು; ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಮುನ್ನಡೆಗೈಯುವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾವು ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧ ವಾಜಗಳನ್ನು ತಲುಪುವೆವು. ಸತ್ಯತಾತೆಯ ಪುತ್ರನೇ, ನಮ್ಮ ಎರಡೂ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸುಫಲಗೊಳಿಸು; ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ, ಆತುರವಿಲ್ಲದೆ, ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.
Mantra 15
अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಈ ಸಮಿಧೆಯಿಂದ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸೋಣ; ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ರಕ್ಷಸಿನ ದಾಹಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸು; ಮತ್ತು ಮಹಾಮಿತ್ರನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ರುಹ (ಛಲಗಾರ) ಮತ್ತು ನಿಂದಕರಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯದಿಂದ ಜಾರಿಬೀಳುವ ದೋಷಾರ್ಹ ಎಲ್ಲದಿಂದಲೂ ಕಾಪಾಡು.
Agni is urged to enlarge his blazing force and stride widely, advancing like a king with elephant-like power to confront threats.
The poet intensifies praise and proximity—song is made to resound, Agni is ‘polished’ and equipped with good steeds and chariot imagery, and the request for enduring kṣatra is repeated.
Agni becomes the archer/executor: he is asked to pierce and burn the Rakṣasas with the most scorching powers, establishing safety for the sacrificers.
The hymn closes with a formal exchange—fuel and hymn are offered; Agni accepts, burns hostile darkness, and guards the community from deceiver and slander, preserving what is true and blameless.
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून् ॥अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥It asks Agni to increase his fiery power, move forward like a royal force, destroy Rakṣasas (harmful powers), and protect the worshippers from deception and slander.
Because Agni is invoked not only as the ritual fire but also as a guardian power—able to lead, conquer obstacles, and enforce order by burning what is hostile to the sacrifice.
It can be recited during a simple fire offering (with ghee and kindling) or as a protective prayer at dawn/evening, focusing on inner purification and removal of negative influences.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.