Sukta 27
Sukta 10.27
Indra (by contrast: anindrān; the needed power to avoid violent distortion)
Triṣṭubh (probable; needs verification)
अयं सूक्तः इन्द्रस्य नियामकशक्तिवर्जितस्य बलस्य नीतिवैचारिकं मनोवैज्ञानिकं च तीक्ष्णं परीक्षणं करोति। ये बलं वा सोमपानं वा उपयुञ्जते, तथापि ‘अनिन्द्राः’ सन्तः, ते हिंसायां विपर्यासे च पतन्ति, स्वकर्मफलप्रतिघातेन च आत्मनः एव विनाशं प्राप्नुवन्ति। ‘पतितोऽपि जागर्ति’, ‘शीर्ष्णा शीर्ष्णा प्रतिहितम्’ इत्यादिभिः प्रत्यावर्तनदृष्टान्तैः विकृतसत्त्वस्य लक्षणं निदर्श्यते। साधकं च उपदिशति—अन्तःस्थितं प्राणं स्वर्लोकदर्शनं च न निगूहयेत्, किन्तु धर्म्यसिद्ध्यर्थं संग्रामे तद् प्रकाशयेत्।
Mantras
Mantra 1
असत्सु मे जरितः साभिवेगो यत्सुन्वते यजमानाय शिक्षम् । अनाशीर्दामहमस्मि प्रहन्ता सत्यध्वृतं वृजिनायन्तमाभुम् ॥
असत्सु, हे जरितः, मम साभिवेगः प्रहर्षः—यदा सुन्वते यजमानाय शिक्ष्ये। अनाशीर्दामहं प्रहन्ता; सत्यस्य विरुद्धं मिथ्याध्वृतं व्रजिनायन्तमाभुं हन्मि।
Mantra 2
यदीदहं युधये संनयान्यदेवयून्तन्वा शूशुजानान् । अमा ते तुम्रं वृषभं पचानि तीव्रं सुतं पञ्चदशं नि षिञ्चम् ॥
यदीदहं युधये संनयान् अदेवयून् तन्वा शूशुजानान् समाह्वयामि, तदा गृहे ते तुम्रं वृषभं पचामि; तीव्रं सुतं सोमं पञ्चदशं परिमाणं नि षिञ्चामि।
Mantra 3
नाहं तं वेद य इति ब्रवीत्यदेवयून्त्समरणे जघन्वान् । यदावाख्यत्समरणमृघावदादिद्ध मे वृषभा प्र ब्रुवन्ति ॥
नाहं तं वेद य इति ब्रवीति; स तु समरणेऽदेवयून् जघान। यदा स समरणं स्पष्टमावाख्यत्, मृघावद् उग्रधावनवत्, तदा मे वृषभा बलानि नूनं प्र ब्रुवन्ति।
Mantra 4
यदज्ञातेषु वृजनेष्वासं विश्वे सतो मघवानो म आसन् । जिनामि वेत्क्षेम आ सन्तमाभुं प्र तं क्षिणां पर्वते पादगृह्य ॥
यदज्ञातेषु वृजनेष्वासं, तदा विश्वे सतो मघवानो म आसन्। जिनामि; वेद्मि क्षेमम् आ सन्तमाभुम्। पादगृह्य प्र तं क्षिणामि, पर्वतेऽपि दुराराध्ये अवरोधकं निघ्नन्।
Mantra 5
न वा उ मां वृजने वारयन्ते न पर्वतासो यदहं मनस्ये । मम स्वनात्कृधुकर्णो भयात एवेदनु द्यून्किरणः समेजात् ॥
न वा उ मां वृजने वारयन्ते न पर्वतासो यदहं मनस्ये। मम स्वनात् कृधुकर्णो भयात् एवेदनु द्यून् किरणः समेजात्॥
Mantra 6
दर्शन्न्वत्र शृतपाँ अनिन्द्रान्बाहुक्षदः शरवे पत्यमानान् । घृषुं वा ये निनिदुः सखायमध्यू न्वेषु पवयो ववृत्युः ॥
अत्र दृश्यन्ते ये शृतपान् पिबन्ति, तथाप्यनिन्द्राः; बाहुक्षदः शरवः पथ्यं प्रति पत्यमानाः। ये वा सखायं बलं निनिदुः, तेषु पवयः तीक्ष्णधाराः अध्यू न्वेषु ववृत्युः।
Mantra 7
अभूर्वौक्षीर्व्यु आयुरानड्दर्षन्नु पूर्वो अपरो नु दर्षत् । द्वे पवस्ते परि तं न भूतो यो अस्य पारे रजसो विवेष ॥
अभूः, वौक्षीः, व्यायुरानड्, आयुः प्रसार्य तद् अन्वगाः। इदानीं पूर्वो दृश्यते, इदानीम् अपरोऽपि दृश्यते। द्वे तीक्ष्णे पवस्ते तं परितः; न भूतो न भविष्यति स योऽस्य रजसः पारं विवेष दूरं पारं प्रविष्टः।
Mantra 8
गावो यवं प्रयुता अर्यो अक्षन्ता अपश्यं सहगोपाश्चरन्तीः । हवा इदर्यो अभितः समायन्कियदासु स्वपतिश्छन्दयाते ॥
गावः—बलस्य यवेन युक्ता इव रश्मयः—आर्यस्य प्रेरणया अचेरन्; ताः सहगोपाभिः चरन्तीः अपश्यम्। आर्यस्य हवः सर्वतः समायन्; कियदासु स्वपतिः सत्यः छन्दयते रमते च?
Mantra 9
सं यद्वयं यवसादो जनानामहं यवाद उर्वज्रे अन्तः । अत्रा युक्तोऽवसातारमिच्छादथो अयुक्तं युनजद्ववन्वान् ॥
यदा वयं जनानां मध्ये यवसादः, अहं च यवादः, उर्वज्रे अन्तः सं समीयाम, तदा युक्तः शक्तिः अवसातारं (सहाय-आनयितारं) इच्छति; अथोऽयुक्तं शक्तिं ववन्वान् (विजयी) युनक्ति।
Mantra 10
अत्रेदु मे मंससे सत्यमुक्तं द्विपाच्च यच्चतुष्पात्संसृजानि । स्त्रीभिर्यो अत्र वृषणं पृतन्यादयुद्धो अस्य वि भजानि वेदः ॥
अत्रैव मे मनसि सत्यमुक्तं निहितम्—द्विपाच्च यच्चतुष्पात् शक्तीः सम्यक् संसृजामि। यः पुनरत्र स्त्रीभिः सह वृषणं प्रति पृतन्याद्, स्वयमयुद्धः सन्, तं वेदवानहं विभजामि—तस्य भागं पृथक् कृत्वा मर्यादयामि।
Mantra 11
यस्यानक्षा दुहिता जात्वास कस्तां विद्वाँ अभि मन्याते अन्धाम् । कतरो मेनिं प्रति तं मुचाते य ईं वहाते य ईं वा वरेयात् ॥
यस्यानक्षा दुहिता जात्वास कस्तां विद्वान् अभि मन्यते अन्धाम्। कतरॊ मेनिं प्रति तं मुचाते य ईं वहाते य ईं वा वरेयात्॥
Mantra 12
कियती योषा मर्यतो वधूयोः परिप्रीता पन्यसा वार्येण । भद्रा वधूर्भवति यत्सुपेशाः स्वयं सा मित्रं वनुते जने चित् ॥
कियती योषा मर्यतो वधूयोः परिप्रीता पन्यसा वार्येण। भद्रा वधूर्भवति यत्सुपेशा: स्वयं सा मित्रं वनुते जने चित्॥
Mantra 13
पत्तो जगार प्रत्यञ्चमत्ति शीर्ष्णा शिरः प्रति दधौ वरूथम् । आसीन ऊर्ध्वामुपसि क्षिणाति न्यङ्ङुत्तानामन्वेति भूमिम् ॥
पत्तो जागर्ति; प्रत्यञ्चमत्ति। शीर्ष्णा शिरः प्रति वरूथं दधाति। आसीन ऊर्ध्वामुपसि क्षिणाति; न्यङ्ङुत्तानः प्रसृतो भूमिमन्वेति। एवं सत्त्वं विपर्ययगतिभिः चरति यावत् सम्यगभिमुखतां न प्राप्नोति।
Mantra 14
बृहन्नच्छायो अपलाशो अर्वा तस्थौ माता विषितो अत्ति गर्भः । अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः ॥
बृहन् अछायोऽपलाशोऽर्वा दृढं तस्थौ। माता अन्तःप्रेरिताऽभिविष्टा गर्भमत्ति पोषयति। अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय—कया भुवा धेनुरूधो नि दधाति?
Mantra 15
सप्त वीरासो अधरादुदायन्नष्टोत्तरात्तात्समजग्मिरन्ते । नव पश्चातात्स्थिविमन्त आयन्दश प्राक्सानु वि तिरन्त्यश्नः ॥
सप्त वीरासोऽधरादुदायन्; अष्टोत्तरात् अन्ते समजग्मिरे। नव पश्चात् स्थिविमन्तोऽयन्; दश प्राक् अश्नः सानु वितिरन्ति—कठिनं प्रतिरोधं भित्त्वा पन्थानं विवृण्वन्ति।
Mantra 16
दशानामेकं कपिलं समानं तं हिन्वन्ति क्रतवे पार्याय । गर्भं माता सुधितं वक्षणास्ववेनन्तं तुषयन्ती बिभर्ति ॥
दशानामेकं कपिलं समानं तं हिन्वन्ति क्रतवे पार्याय। गर्भं माता सुधितं वक्षणास्ववेणन्तं तुषयन्ती बिभर्ति॥
Mantra 17
पीवानं मेषमपचन्त वीरा न्युप्ता अक्षा अनु दीव आसन् । द्वा धनुं बृहतीमप्स्वन्तः पवित्रवन्ता चरतः पुनन्ता ॥
पीवानं मेषमपचन्त वीरा न्युप्ता अक्षा अनु दीव आसन्। द्वा धनुं बृहतीमप्स्वन्तः पवित्रवन्ता चरतः पुनन्ता॥
Mantra 18
वि क्रोशनासो विष्वञ्च आयन्पचाति नेमो नहि पक्षदर्धः । अयं मे देवः सविता तदाह द्र्वन्न इद्वनवत्सर्पिरन्नः ॥
वि क्रोशनासो विश्वञ्च आयन् पचाति नेमो नहि पक्षदर्धः। अयं मे देवः सविता तदाह द्र्वन्निद्वनवत्सर्पिरन्नः॥
Mantra 19
अपश्यं ग्रामं वहमानमारादचक्रया स्वधया वर्तमानम् । सिषक्त्यर्यः प्र युगा जनानां सद्यः शिश्ना प्रमिनानो नवीयान् ॥
अपश्यं दूरात् चलन्तं ग्रामं जनसमूहं—अचक्रया स्वधया वर्तमानम्। आर्यः जनानां युगानि प्र युङ्क्ते; सद्यः सदा-नवीयान् सन् पुरातन-रचनानां कठोरं शिश्नं प्रमिणाति।
Mantra 20
एतौ मे गावौ प्रमरस्य युक्तौ मो षु प्र सेधीर्मुहुरिन्ममन्धि । आपश्चिदस्य वि नशन्त्यर्थं सूरश्च मर्क उपरो बभूवान् ॥
एतौ मे गावौ प्रमरस्य युक्तौ; मा षु प्र सेधीः—मुहुर् इन् माम् ममन्धि। आपश्चिदस्यार्थं वि नश्यन्ति; सूरश्च मर्कः उपरः बभूवान्, यावत् सम्यग् जयः सिध्यति।
Mantra 21
अयं यो वज्रः पुरुधा विवृत्तोऽवः सूर्यस्य बृहतः पुरीषात् । श्रव इदेना परो अन्यदस्ति तदव्यथी जरिमाणस्तरन्ति ॥
अयं वज्रः पुरुधा विवृत्तः—बृहतः पुरीषात् सूर्यस्य अवः। इदेन श्रवः परोऽन्यदस्ति; तद् अव्यथी जरिमाणं तरन्ति।
Mantra 22
वृक्षेवृक्षे नियता मीमयद्गौस्ततो वयः प्र पतान्पूरुषादः । अथेदं विश्वं भुवनं भयात इन्द्राय सुन्वदृषये च शिक्षत् ॥
वृक्षाद्वृक्षं नियता गौर्मूमयत्; ततः पक्षिणः प्रपतन्—पुरुषादः। अथेदं विश्वं भुवनं भयात् कम्पितम्; इन्द्राय च सुन्वदृषये च शिक्षां जग्राह।
Mantra 23
देवानां माने प्रथमा अतिष्ठन्कृन्तत्रादेषामुपरा उदायन् । त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपा द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम् ॥
देवानां माने प्रथमा शक्तयः समतिष्ठन्; कृत्-तत्रात् (छेदनात्) तेषामुपराः उदायन्। त्रयः पृथिवीमनूपा तपन्ति; द्वौ बृबूकं च पुरीषं च वहतः, सृष्टिकर्म प्रवर्तयतः।
Mantra 24
सा ते जीवातुरुत तस्य विद्धि मा स्मैतादृगप गूहः समर्ये । आविः स्वः कृणुते गूहते बुसं स पादुरस्य निर्णिजो न मुच्यते ॥
सा ते जीवातुः; तस्य रहस्यं च विद्धि। समर्ये (समरे) मा स्मैतादृग् अपगूहः। यः स्वर्लोकम् आविः करोति, बुसं च गूहते—स पादुरः, अस्य निर्णिजः न मुच्यते।
Frequently Asked Questions
It points to a condition of being “without Indra”—using strength, passion, or even ritual potency without the guiding principle of right order (ṛta). The hymn warns that such power becomes violent and rebounds on the doer.
These are allegories for inner misalignment: when consciousness is distorted, actions turn back upon oneself and wear away one’s higher aim. The images dramatize the need to regain right orientation through truth-guided force (Indra).
Recognize the life-force and its secret, and do not hide the insight when it matters most—during the struggle to live rightly. Partial concealment keeps one bound; integral clarity and honesty are required for release.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.