Rig Veda Sukta 27
Mandala 10Sukta 2724 Mantras

Sukta 27

Sukta 10.27

Devata

Indra (by contrast: anindrān; the needed power to avoid violent distortion)

Chandas

Triṣṭubh (probable; needs verification)

ഇന്ദ്രന്റെ ക്രമീകരണശക്തിയില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കുന്ന അധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മൂർച്ചയുള്ള നൈതിക–മനശ്ശാസ്ത്ര വിമർശനമാണ് ഈ സൂക്തം. ശക്തിയിലോ യാഗപാനത്തിലോ പങ്കുചേർന്നിട്ടും ‘അനിന്ദ്രാഃ’ ആയി തുടരുന്നവർ ഹിംസയിലേക്കും മൂല്യങ്ങളുടെ മറിച്ചിടലിലേക്കും സ്വയം-നാശകരമായ തിരിച്ചടിയിലേക്കും വീഴുന്നു. ‘വീണിട്ടും ജാഗരൂകൻ’, ‘തല തലക്കെതിരായി നിർത്തൽ’ തുടങ്ങിയ മറിച്ചിടലിന്റെ ഗ്നോമിക ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ഇത് വികൃതമായ നിലയെ നിർണയിക്കുന്നു. കൂടാതെ, അന്വേഷകൻ ഉള്ളിലെ ‘ജീവശക്തി’യും സ്വർ (സൂര്യലോകം) ദർശനവും മറച്ചുവെക്കാതെ, ധർമ്മസമ്മതമായ പൂർണ്ണതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടത്തിലേക്ക് അവയെ കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ഇത് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

Mantras

Mantra 1

असत्सु मे जरितः साभिवेगो यत्सुन्वते यजमानाय शिक्षम् । अनाशीर्दामहमस्मि प्रहन्ता सत्यध्वृतं वृजिनायन्तमाभुम् ॥

അസത്യാവസ്ഥകളിൽ, ഹേ ജരിതാവേ, എന്റെ പ്രഹാരം വേഗവാനാണ്—സോമം പിഴിയുന്ന യജമാനനുവേണ്ടി എനിക്ക് ഉപദേശം ലഭിക്കുമ്പോൾ. ആനന്ദമില്ലാത്ത ദാതാവിനെ ഞാൻ പ്രഹരിക്കുന്നവൻ; സത്യത്തിനെതിരെ അസത്യധർമ്മം പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വക്രഗതിയുള്ളവനെ ഞാൻ സംഹരിക്കുന്നു.

Mantra 2

यदीदहं युधये संनयान्यदेवयून्तन्वा शूशुजानान् । अमा ते तुम्रं वृषभं पचानि तीव्रं सुतं पञ्चदशं नि षिञ्चम् ॥

ഞാൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടുകയും, ദേഹഗർവത്തിൽ വീർപ്പുമുട്ടുന്ന ദേവരഹിതരെ ഒന്നിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ—അപ്പോൾ വീട്ടിൽ, നിനക്കായി, ഞാൻ ശക്തമായ വൃഷഭ-ബലം ഒരുക്കുന്നു; തീക്ഷ്ണമായി പിഷിതമായ സോമരസം, പൂർണ്ണമായ പതിനഞ്ചുമടങ്ങ് അളവിൽ, ഞാൻ ഒഴുക്കുന്നു.

Mantra 3

नाहं तं वेद य इति ब्रवीत्यदेवयून्त्समरणे जघन्वान् । यदावाख्यत्समरणमृघावदादिद्ध मे वृषभा प्र ब्रुवन्ति ॥

‘ഇങ്ങനെ’ എന്നു പറയുന്ന അവനെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല—എങ്കിലും അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ദേവരഹിതരെ വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പാഞ്ഞെത്തുന്ന ആക്രമണംപോലെ ആ ഏറ്റുമുട്ടൽ അവൻ വ്യക്തമായി കണ്ടപ്പോൾ, തീർച്ചയായും എന്റെ ഉള്ളിൽ വൃഷഭ-ശക്തികൾ പ്രസ്ഫുടമായി വാക്കാകുന്നു.

Mantra 4

यदज्ञातेषु वृजनेष्वासं विश्वे सतो मघवानो म आसन् । जिनामि वेत्क्षेम आ सन्तमाभुं प्र तं क्षिणां पर्वते पादगृह्य ॥

ഞാൻ അജ്ഞാതവും കുരുക്കുള്ളതുമായ വഴികളിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ, സമൃദ്ധിയെ താങ്ങുന്ന എല്ലാ മഘവാൻ ശക്തികളും എനിക്കൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഞാൻ ജയിക്കുന്നു; ക്ഷേമം—സുരക്ഷിതവും സ്ഥിരവുമായ അവസ്ഥ—ഞാൻ കണ്ടെത്തുന്നു. പാദാധാരം പിടിച്ച് ഞാൻ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു; ദുഷ്കരതയുടെ പർവതത്തിലുപോലും തടസ്സക്കാരനെ ഞാൻ ചുരണ്ടി ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 5

न वा उ मां वृजने वारयन्ते न पर्वतासो यदहं मनस्ये । मम स्वनात्कृधुकर्णो भयात एवेदनु द्यून्किरणः समेजात् ॥

ഞാൻ മനസ്സിൽ സംകല്പം സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ, വളഞ്ഞ വഴികളും പർവ്വതങ്ങളും എന്നെ തടയുകയില്ല. എന്നിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന സ്വനം (ധ്വനി) കേട്ടാൽ കഠിന-കർണ്ണമായ ഭയം പോലും പിന്മാറുന്നു; കിരണം ദിനങ്ങളെ അനുഗമിച്ച് ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും സമരസമായി മുന്നേറുകയും ചെയ്യുന്നു.

Mantra 6

दर्शन्न्वत्र शृतपाँ अनिन्द्रान्बाहुक्षदः शरवे पत्यमानान् । घृषुं वा ये निनिदुः सखायमध्यू न्वेषु पवयो ववृत्युः ॥

ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു—പാകം ചെയ്ത പാനം കുടിച്ചിട്ടും ഇന്ദ്രരഹിതരായവർ; ഭുജംകൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കുന്നവർ, അമ്പിന്റെ പാതയിലേക്കു പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നവർ. അല്ലെങ്കിൽ സഖാ-ശക്തിയെ നിന്ദിക്കുന്നവർ; അവരുടെമേൽ മൂർച്ചയുള്ള അറ്റങ്ങൾ തിരിഞ്ഞും മടങ്ങിയും പതിക്കുന്നു.

Mantra 7

अभूर्वौक्षीर्व्यु आयुरानड्दर्षन्नु पूर्वो अपरो नु दर्षत् । द्वे पवस्ते परि तं न भूतो यो अस्य पारे रजसो विवेष ॥

നീ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു; നീ വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു; നീ ആയുസ്സിനെ വ്യാപിപ്പിച്ച് അതിനെ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ മുൻപുള്ളത് ദൃശ്യമാകുന്നു; ഇപ്പോൾ പിന്നിലുള്ളതും ദൃശ്യമാകുന്നു. രണ്ട് തീക്ഷ്ണ ധാരകൾ അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നു—ഈ രജസ്‌ (മധ്യാകാശം) കടന്ന് അപ്പുറത്തീരത്ത് പ്രവേശിച്ച ആ ഒരുവനായി മറ്റാരും ആകുന്നില്ല.

Mantra 8

गावो यवं प्रयुता अर्यो अक्षन्ता अपश्यं सहगोपाश्चरन्तीः । हवा इदर्यो अभितः समायन्कियदासु स्वपतिश्छन्दयाते ॥

ഗാവുകൾ—ബലത്തിന്റെ യവ (ധാന്യം)യോട് യുക്തമായ കിരണങ്ങൾപോലെ—ആര്യന്റെ പ്രേരണയിൽ നീങ്ങി; ഞാൻ അവയെ സഹഗോപന്മാരോടൊപ്പം ചരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. ആര്യന്റെ ഹ്വാനം എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തി ഒന്നിച്ചു: അവയിൽ സ്വപതി (സ്വത്തിന്റെ സത്യാധിപൻ) എത്രത്തോളം സമ്മതിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നു?

Mantra 9

सं यद्वयं यवसादो जनानामहं यवाद उर्वज्रे अन्तः । अत्रा युक्तोऽवसातारमिच्छादथो अयुक्तं युनजद्ववन्वान् ॥

നാം—മനുഷ്യരിൽ യവസ (പുല്ല്)ഭക്ഷകർ—ഞാനും—യവ (ധാന്യം)ഭോജകനും—വജ്രത്തിന്റെ വിശാല മണ്ഡലത്തിനുള്ളിൽ ഒന്നിച്ചുകൂടുമ്പോൾ, യുക്തമായ ശക്തി അവസാതാരനെ (സഹായം കൊണ്ടുവരുന്നവനെ) തേടുന്നു; യുക്തമല്ലാത്ത ശക്തിയെ വിജയി പുരുഷൻ ബന്ധിപ്പിച്ച് യോജിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 10

अत्रेदु मे मंससे सत्यमुक्तं द्विपाच्च यच्चतुष्पात्संसृजानि । स्त्रीभिर्यो अत्र वृषणं पृतन्यादयुद्धो अस्य वि भजानि वेदः ॥

ഇവിടെയേ ഞാൻ മനസ്സിൽ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ട സത്യം ധരിക്കുന്നു: ദ്വിപാദവും ചതുഷ്പാദവും ആയ ശക്തികളെ ഞാൻ യഥോചിതമായ സംയോഗത്തിൽ ചേർക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഇവിടെ സ്ത്രീ-ശക്തികളോടുകൂടെ വൃഷണ (വൃഷഭ)നെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ—സ്വയം യഥാർത്ഥ യുദ്ധമില്ലാത്തവൻ—അവനെ ഞാൻ, അറിഞ്ഞവൻ, വേർതിരിച്ച് അവന്റെ പങ്ക് വിഭജിച്ചു, അതിന്റെ പരിധി നിശ്ചയിക്കുന്നു.

Mantra 11

यस्यानक्षा दुहिता जात्वास कस्तां विद्वाँ अभि मन्याते अन्धाम् । कतरो मेनिं प्रति तं मुचाते य ईं वहाते य ईं वा वरेयात् ॥

ആരുടെ പുത്രി രഥമില്ലാത്തവളോ—ജ്ഞാനി ആരാണ് അവളെ സത്യത്തിൽ അന്ധയെന്ന് കരുതുക? എനിക്കെതിരെയുള്ള ‘മാനം’/ബന്ധനം ആരാണ് അഴിക്കുന്നത്—അവളെ വഹിക്കുന്നവനോ, അല്ലെങ്കിൽ അവളെ വരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനോ?

Mantra 12

कियती योषा मर्यतो वधूयोः परिप्रीता पन्यसा वार्येण । भद्रा वधूर्भवति यत्सुपेशाः स्वयं सा मित्रं वनुते जने चित् ॥

യൗവനാത്മാവിനും വധൂസ്ഥിതിക്കും സ്ത്രീ-ശക്തി എത്ര മഹത്തായതു—പ്രശംസനീയ നിധിയാൽ അവൾ പരിതൃപ്തയായാൽ. വധു സുശോഭിത-രൂപിണി (സുപേശസ്) ആയാൽ ശുഭയായി മാറുന്നു; അവൾ തന്നേ ജനങ്ങൾക്കിടയിലും മിത്രനെ നേടുന്നു.

Mantra 13

पत्तो जगार प्रत्यञ्चमत्ति शीर्ष्णा शिरः प्रति दधौ वरूथम् । आसीन ऊर्ध्वामुपसि क्षिणाति न्यङ्ङुत्तानामन्वेति भूमिम् ॥

വീണവൻ ഉണരുന്നു; തിരിഞ്ഞ് തന്റെ നേരെ വരുന്ന അതിനെ തന്നെയാണ് അവൻ ഭുജിക്കുന്നത്. ശിരസ്സുകൊണ്ട് ശിരസ്സിനെ പ്രതിയായി സ്ഥാപിച്ച് വറൂഥം (രക്ഷാകവചം) ഒരുക്കുന്നു. ഇരുന്നുകൊണ്ട് മുകളിലുള്ളതിനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു; താഴോട്ടു തിരിഞ്ഞ് നീണ്ടുകിടന്ന് ഭൂമിയെ അനുഗമിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സത്ത്വം മറിവുകളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, ശരിയായ അഭിമുഖത ലഭിക്കുന്നതുവരെ നീങ്ങുന്നു.

Mantra 14

बृहन्नच्छायो अपलाशो अर्वा तस्थौ माता विषितो अत्ति गर्भः । अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः ॥

വിശാലൻ, ദീപ്തവർണ്ണൻ, ഇലകളില്ലാത്ത അശ്വൻ അചലമായി നില്ക്കുന്നു. മാതാവ്—അന്തരപ്രേരണയാൽ പ്രേരിതയായി—ഗർഭത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ കിടാവിനെ നക്കിക്കൊണ്ട് അവൾ മുഴങ്ങുന്നു: ഏതു ഭവംകൊണ്ടാണ് ധേനു തന്റെ ഊധർ താഴെ വെക്കുന്നത്?

Mantra 15

सप्त वीरासो अधरादुदायन्नष्टोत्तरात्तात्समजग्मिरन्ते । नव पश्चातात्स्थिविमन्त आयन्दश प्राक्सानु वि तिरन्त्यश्नः ॥

ഏഴ് വീരശക്തികൾ അധരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു; എട്ട് ഉത്തരഭാഗത്ത് നിന്ന് അവസാനം ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു. ഒൻപത് പിന്നിൽ നിന്ന് വന്നു—ഘനസമൂഹത്തിൽ ദൃഢമായി; പത്ത് മുന്നിൽ കല്ലിന്റെ സാനുവിനെ (മുകളമ്പലം/മേച്ചിൽ) നീട്ടുന്നു—കഠിന പ്രതിരോധത്തിലൂടെ പാത തുറന്ന്.

Mantra 16

दशानामेकं कपिलं समानं तं हिन्वन्ति क्रतवे पार्याय । गर्भं माता सुधितं वक्षणास्ववेनन्तं तुषयन्ती बिभर्ति ॥

പത്തിലൊന്നായ കപില (ചുവപ്പുനിറമുള്ള) ശക്തി ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളതാണ്; ക്രതു (സങ്കൽപം/യജ്ഞബുദ്ധി)ക്കായും പാര്യായ—അപ്പുറം കടക്കലിനായും—അവൾ/അത് അവർ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. മാതാവ് തന്റെ സ്തനങ്ങളിൽ സുസ്ഥിതമായ ഗർഭത്തെ ധരിക്കുന്നു; അതിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, വേദനിപ്പിക്കാതെ പോഷിപ്പിച്ച്—രൂപത്തിലേക്ക് വളരാൻ സഹായിക്കുന്നു.

Mantra 17

पीवानं मेषमपचन्त वीरा न्युप्ता अक्षा अनु दीव आसन् । द्वा धनुं बृहतीमप्स्वन्तः पवित्रवन्ता चरतः पुनन्ता ॥

വീരന്മാർ നന്നായി പോഷിതമായ മോഷത്തെ പാകം ചെയ്തു; അക്ഷങ്ങൾ (പാശങ്ങൾ) എറിഞ്ഞു, ദിവസത്തിന്റെ ഗതിയെ അനുഗമിച്ചു. രണ്ടു മഹാധനുസ്സുകൾ ജലങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, പവിത്ര (പവിത്രക)ം വഹിച്ച്; അവ ചുറ്റി നടന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—സത്തയെ ഋത (സത്യക്രമം)ക്കു യോജ്യമാക്കുന്നു.

Mantra 18

वि क्रोशनासो विष्वञ्च आयन्पचाति नेमो नहि पक्षदर्धः । अयं मे देवः सविता तदाह द्र्वन्न इद्वनवत्सर्पिरन्नः ॥

ഉച്ചഘോഷകർ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും പിരിഞ്ഞു പോയി; അളവ് (നേമ) പാകം ചെയ്യുന്നു, എന്നാൽ അർദ്ധം ചിറകായി പാക്വമാകുന്നില്ല. എന്റെ ദേവനായ സവിതൃ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ആഹാരം കാഷ്ഠം (മരം) ആകുന്നവൻ ജയിക്കുന്നു; ആഹാരം ഘൃതം ആകുന്നവനും ജയിക്കുന്നു’—കാരണം യുക്തമായ പോഷണമേ ഉർദ്ധ്വഗതിയെ താങ്ങുന്നു.

Mantra 19

अपश्यं ग्रामं वहमानमारादचक्रया स्वधया वर्तमानम् । सिषक्त्यर्यः प्र युगा जनानां सद्यः शिश्ना प्रमिनानो नवीयान् ॥

ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഒരു സഞ്ചരിക്കുന്ന സംഘത്തെ കണ്ടു—ചക്രങ്ങളില്ലാതെ നീങ്ങുന്നത്, തന്റെ സ്വധാ (അന്തര്നിഹിത ശക്തി-നിയമം)കൊണ്ട് തന്നെ ഗതിമാനമാകുന്നത്. ആര്യൻ (ഉദാത്തൻ) മനുഷ്യരുടെ തലമുറകളെ മുന്നോട്ടുള്ള യുഗത്തിലേക്ക് യോജിപ്പിക്കുന്നു; ഉടൻ തന്നെ, സദാ നവീനനായി, പഴയ ഘടനകളുടെ കഠിന പുരുഷത്വം (ശിശ്ന) തകർക്കുന്നു.

Mantra 20

एतौ मे गावौ प्रमरस्य युक्तौ मो षु प्र सेधीर्मुहुरिन्ममन्धि । आपश्चिदस्य वि नशन्त्यर्थं सूरश्च मर्क उपरो बभूवान् ॥

എന്റെ ഈ രണ്ടു പശുക്കൾ പ്രഹാരകൻ (പ്രമര)നോട് യുക്തമായിരിക്കുന്നു; അവയെ തടയരുത്—വീണ്ടും വീണ്ടും അവ അവരുടെ തേജസ്സായ ബലത്തോടെ എന്നെ മത്തനാക്കുന്നു. അവന്റെ ലക്ഷ്യം ജലങ്ങളും ചിതറിക്കുന്നു; സൂര്യനുവേണ്ടി അന്ധകാരം മേലത്തെ മറയായി മാറിയിരിക്കുന്നു—യഥാർത്ഥ വിജയം ലഭിക്കുന്നതുവരെ.

Mantra 21

अयं यो वज्रः पुरुधा विवृत्तोऽवः सूर्यस्य बृहतः पुरीषात् । श्रव इदेना परो अन्यदस्ति तदव्यथी जरिमाणस्तरन्ति ॥

ഈ വജ്രം പലവിധത്തിൽ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—വിശാല സമൃദ്ധിയിൽ നിന്ന് സൂര്യനു സഹായമായി. കാരണം ഇതിലൂടെ കൂടുതൽ ദൂരെയുള്ള, മറ്റൊരു കീർത്തി ലഭിക്കുന്നു; അചഞ്ചലർ (അവ്യഥീ) കാലത്തിന്റെ ക്ഷയം (ജരിമാണ) കടന്നുപോകുന്നു.

Mantra 22

वृक्षेवृक्षे नियता मीमयद्गौस्ततो वयः प्र पतान्पूरुषादः । अथेदं विश्वं भुवनं भयात इन्द्राय सुन्वदृषये च शिक्षत् ॥

മരത്തിൽ നിന്ന് മരത്തിലേക്ക് ബന്ധിതയായ പശു മുഴങ്ങി; പിന്നെ പക്ഷികൾ പറന്നു പുറപ്പെട്ടു—മനുഷ്യഭക്ഷകൻ. അപ്പോൾ ഈ മുഴുവൻ ഭവന-വിശ്വം ഭയത്തിലായി; ഇന്ദ്രനോടും സോമം പിഴിയുന്ന ഋഷിയോടും അത് അനുസരണയെ പഠിച്ചു.

Mantra 23

देवानां माने प्रथमा अतिष्ठन्कृन्तत्रादेषामुपरा उदायन् । त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपा द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम् ॥

ദേവന്മാരുടെ അളവിൽ ആദ്യ ശക്തികൾ നിലകൊണ്ടു; മുറിച്ചുകടക്കുന്ന (കൃന്ത) പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് അവരുടെ ഉയർന്ന ശക്തികൾ ഉയർന്നു. മൂന്നു വിശാല ഭൂമിയിലും അതിന്റെ ജലങ്ങളിലും തപിക്കുന്നു; രണ്ടു ‘ബൃബൂക’വും പുരീഷം—സമൃദ്ധ ദ്രവ്യവും—വഹിച്ച്, രൂപീകരണപ്രവർത്തിയെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Mantra 24

सा ते जीवातुरुत तस्य विद्धि मा स्मैतादृगप गूहः समर्ये । आविः स्वः कृणुते गूहते बुसं स पादुरस्य निर्णिजो न मुच्यते ॥

അതുതന്നെ നിന്റെ ജീവാതു—ജീവശക്തി; അതിന്റെ രഹസ്യവും അറിയുക. സമര്യേ—സത്കർമ്മസിദ്ധിയുടെ യുദ്ധത്തിൽ—ഇത്തരം ദർശനം മറച്ചുവെക്കരുത്. സ്വഃ—സൂര്യലോകം—പ്രകടമാക്കി, എന്നിട്ടും ബുസം (തൊലി/തവിട്) മറയ്ക്കുന്നവൻ—ആ പാദുര് (ദ്വാരപാലൻ)—തന്റെ ആവരണവസ്ത്രമായ നിർണിജിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നില്ല.

Frequently Asked Questions

It points to a condition of being “without Indra”—using strength, passion, or even ritual potency without the guiding principle of right order (ṛta). The hymn warns that such power becomes violent and rebounds on the doer.

These are allegories for inner misalignment: when consciousness is distorted, actions turn back upon oneself and wear away one’s higher aim. The images dramatize the need to regain right orientation through truth-guided force (Indra).

Recognize the life-force and its secret, and do not hide the insight when it matters most—during the struggle to live rightly. Partial concealment keeps one bound; integral clarity and honesty are required for release.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App