
Sukta 10.27
Indra (by contrast: anindrān; the needed power to avoid violent distortion)
Triṣṭubh (probable; needs verification)
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని నియమక శక్తి లేకుండా ఉపయోగించే బలంపై కఠినమైన నైతిక–మనోవైజ్ఞానిక విమర్శ. బలం లేదా యజ్ఞపానాన్ని అనుభవించినా ‘అనింద్రాః’గా మిగిలినవారు హింస, విలువల తలక్రిందులతనం, చివరకు తమకే తిరిగివచ్చే స్వయంవినాశక ప్రతిఫలంలో పడతారు. ‘పడిపోయినా మేల్కొన్నవాడు’, ‘తలకి తల ఎదురుగా నిలిపినట్టు’ వంటి తిరోగమన దృశ్యాల ద్వారా వక్రీకృత స్థితిని నిర్ధారిస్తుంది. సాధకుడు అంతర్గత ‘ప్రాణశక్తి’ను, స్వర్ (సూర్యలోక) దర్శనాన్ని దాచకుండా, ధర్మసిద్ధి కోసం జరిగే పోరాటంలో వాటిని ముందుకు తెచ్చాలని ఇది ప్రేరేపిస్తుంది.
Mantra 1
असत्सु मे जरितः साभिवेगो यत्सुन्वते यजमानाय शिक्षम् । अनाशीर्दामहमस्मि प्रहन्ता सत्यध्वृतं वृजिनायन्तमाभुम् ॥
అసత్ స్థితుల మధ్య, ఓ జరితః (స్తుతికర్తా), నా దాడి వేగంగా ఉప్పొంగుతుంది—సోమాన్ని పిండే యజమానునికై నాకు బోధన కలిగినప్పుడు. ఆనందరహిత దాతను నేను సంహరించువాడను; సత్యానికి విరోధంగా మిథ్యాధర్మాన్ని పట్టుకున్న వంకరగామిని నేను ప్రహరిస్తాను.
Mantra 2
यदीदहं युधये संनयान्यदेवयून्तन्वा शूशुजानान् । अमा ते तुम्रं वृषभं पचानि तीव्रं सुतं पञ्चदशं नि षिञ्चम् ॥
నేను యుద్ధానికి బయలుదేరి, దేహగర్వంతో ఉబ్బిపొంగే దేవరహితులను ఒకచోట చేర్చినప్పుడు, ఇంటిలో నీకోసం నేను బలమైన వృషభ-వీర్యాన్ని సిద్ధం చేస్తాను; తీవ్రంగా పిండిన సోమాన్ని, సంపూర్ణ పదిహేనుమడుగు ప్రమాణంగా, నేను పోస్తాను.
Mantra 3
नाहं तं वेद य इति ब्रवीत्यदेवयून्त्समरणे जघन्वान् । यदावाख्यत्समरणमृघावदादिद्ध मे वृषभा प्र ब्रुवन्ति ॥
‘ఇలా’ అని చెప్పేవాడిని నేను ఎరుగను—కానీ అతడు యుద్ధంలో దేవరహితులను సంహరించాడు. అతడు ఆ సమరఘర్షణను, దూసుకొచ్చే దాడిలా, స్పష్టంగా చూచినప్పుడు—అప్పుడే నా అంతరంలో వృషభ-శక్తులు నిజంగా పలుకుతాయి.
Mantra 4
यदज्ञातेषु वृजनेष्वासं विश्वे सतो मघवानो म आसन् । जिनामि वेत्क्षेम आ सन्तमाभुं प्र तं क्षिणां पर्वते पादगृह्य ॥
నేను తెలియని, చిక్కుముడి మార్గాలలో ఉన్నప్పుడు, సమృద్ధిని ధారించే సమస్త శక్తులు—ఓ మఘవన్—నాతోనే ఉన్నాయి. నేను జయిస్తాను; నేను క్షేమాన్ని, సురక్షితమైన స్థిరస్థితిని, పొందుతాను. పాదాధారాన్ని పట్టుకొని నేను ముందుకు సాగి, కఠినత పర్వతంపై కూడా అడ్డుకొనేవానిని క్షీణింపజేస్తాను.
Mantra 5
न वा उ मां वृजने वारयन्ते न पर्वतासो यदहं मनस्ये । मम स्वनात्कृधुकर्णो भयात एवेदनु द्यून्किरणः समेजात् ॥
నేను మనస్సులో సంకల్పాన్ని స్థాపించినప్పుడు, చిక్కటి మార్గాలూ నన్ను ఆపలేవు; పర్వతాలూ ఆపలేవు. నాలోనుండి వెలువడే స్వనము/నాదము వినగానే కఠినకర్ణ భయము వెనుదిరుగుతుంది; దినాలను అనుసరించే కిరణము ఏకమై, సమస్వరతతో కదులుతుంది.
Mantra 6
दर्शन्न्वत्र शृतपाँ अनिन्द्रान्बाहुक्षदः शरवे पत्यमानान् । घृषुं वा ये निनिदुः सखायमध्यू न्वेषु पवयो ववृत्युः ॥
ఇక్కడ కనిపిస్తారు: వండిన పానాన్ని త్రాగినా ఇంద్రరహితులు—బాహువుతో గ్రాసించువారు, బాణమార్గం వైపు దూసుకుపోవువారు. లేదా సఖా-శక్తిని నిందించువారు; వారిమీద పదునుపెట్టిన అంచులు తిరిగి తిరిగి వచ్చి పడతాయి.
Mantra 7
अभूर्वौक्षीर्व्यु आयुरानड्दर्षन्नु पूर्वो अपरो नु दर्षत् । द्वे पवस्ते परि तं न भूतो यो अस्य पारे रजसो विवेष ॥
నీవు అవతరించావు; నీవు వృద్ధి చెందావు; నీవు ఆయుష్షును విస్తరించి దానిని చేరుకున్నావు. ఇప్పుడు పూర్వమూ దర్శనమవుతుంది, ఇప్పుడు పరమూ దర్శనమవుతుంది. రెండు పదునైన అంచులు అతనిని చుట్టుముట్టి ఉంటాయి—ఈ రజస్ (మధ్యలోకం/అంతరిక్షం) దాటి ఆ పరతీరంలో ప్రవేశించినవాడిగా ఎవ్వరూ కావలేరు.
Mantra 8
गावो यवं प्रयुता अर्यो अक्षन्ता अपश्यं सहगोपाश्चरन्तीः । हवा इदर्यो अभितः समायन्कियदासु स्वपतिश्छन्दयाते ॥
గావులు—బలపు యవం (అన్నం/ధాన్యం)కు జతచేయబడిన కిరణాలు—ఆర్య ప్రేరణతో కదిలాయి; నేను వాటిని గోపులతో (రక్షకులతో) కలిసి సంచరిస్తూ చూశాను. ఆర్యుని హవా (ఆహ్వానం) అన్ని వైపుల నుంచీ సమాయమైంది—వాటిలో ఆత్మ యొక్క సత్య స్వామి (స్వపతి) ఎంతవరకు సమ్మతించి ఆనందిస్తాడు?
Mantra 9
सं यद्वयं यवसादो जनानामहं यवाद उर्वज्रे अन्तः । अत्रा युक्तोऽवसातारमिच्छादथो अयुक्तं युनजद्ववन्वान् ॥
మనుష్యుల మధ్య యవసా (గడ్డి) భక్షకులమైన మేము, యవం (ధాన్యం) భక్షకుడైన నేను, వజ్ర-బలపు విశాల క్షేత్రంలో అంతర్గతంగా సమీకృతమయ్యేప్పుడు, యుక్తమైన శక్తి సహాయదాతను కోరుతుంది; ఇంకా అయుక్తమైన శక్తిని విజేత (వవన్వాన్) జతచేస్తాడు.
Mantra 10
अत्रेदु मे मंससे सत्यमुक्तं द्विपाच्च यच्चतुष्पात्संसृजानि । स्त्रीभिर्यो अत्र वृषणं पृतन्यादयुद्धो अस्य वि भजानि वेदः ॥
ఇక్కడనే నేను మనస్సులో పలికిన సత్యాన్ని ధరిస్తున్నాను—ద్విపాద, చతుష్పాద శక్తులను సమ్యక్ సంయోగంలో నేను స్థాపించగలను. కానీ ఇక్కడ స్త్రీ-శక్తులతో కలిసి వృషభుడు (వృషణ) మీద యుద్ధం చేసే వాడు, తానే నిజమైన యుద్ధశక్తి లేనివాడై ఉంటే—అతని భాగాన్ని నేను, తెలిసినవాడను, వేరుచేసి పంచుతాను; అతని వాటాకు హద్దు పెడతాను.
Mantra 11
यस्यानक्षा दुहिता जात्वास कस्तां विद्वाँ अभि मन्याते अन्धाम् । कतरो मेनिं प्रति तं मुचाते य ईं वहाते य ईं वा वरेयात् ॥
యారిదైన కూతురు రథరహితురాలు—ఆమెను తెలిసినవాడు ఎవడు ‘అంధా’ (గుడ్డిది) అని భావిస్తాడు? నాపై ఉన్న ‘మానం/బంధం’ను ఎవడు విప్పుతాడు—ఆమెను మోసేవాడా, లేక ఆమెను వరించదలచినవాడా?
Mantra 12
कियती योषा मर्यतो वधूयोः परिप्रीता पन्यसा वार्येण । भद्रा वधूर्भवति यत्सुपेशाः स्वयं सा मित्रं वनुते जने चित् ॥
యౌవనాత్మక మనస్సుకూ వధూ-స్థితికీ స్త్రీశక్తి ఎంత మహత్తరమో—ప్రశంసనీయ ధనము/వర్యముతో ఆమె పరితృప్తి పొందినప్పుడు. సు-పేశా (సుందర రూప-రచన) కలిగినప్పుడు వధువు భద్రగా/మంగళంగా అవుతుంది; ఆమె తానే జనుల మధ్యనైనా మిత్రుణ్ని గెలుచుకుంటుంది.
Mantra 13
पत्तो जगार प्रत्यञ्चमत्ति शीर्ष्णा शिरः प्रति दधौ वरूथम् । आसीन ऊर्ध्वामुपसि क्षिणाति न्यङ्ङुत्तानामन्वेति भूमिम् ॥
పడిపోయినప్పటికీ అతడు మేల్కొంటాడు; ప్రత్యంచంగా (తిరిగి వచ్చే) దానినే అతడు భుజిస్తాడు. శిరస్సుతో శిరస్సుకు వరూథం (రక్షాకవచం) స్థాపిస్తాడు. కూర్చుని పైవాటిని క్షీణింపజేస్తాడు; క్రిందికి తిరిగి, చాపుకొని, భూమిని అనుసరిస్తాడు. ఈ విధంగా సమ్యక్ దిశాభిముఖత లభించే వరకు జీవి విపరీత గమనాల్లో సంచరిస్తాడు.
Mantra 14
बृहन्नच्छायो अपलाशो अर्वा तस्थौ माता विषितो अत्ति गर्भः । अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः ॥
బృహత్, ప్రకాశవర్ణ, అపలాశ (ఆకుల్లేని) అశ్వం దృఢంగా నిలిచింది. మాత—అంతఃప్రేరణచే ప్రేరితమై—గర్భాన్ని భుజించి/పోషిస్తుంది. మరొకరి వత్సాన్ని నాకుతూ ఆమె మ్రోగుతుంది—ఏ ‘భువ’ (అవడం/భవనం) చేత ధేనువు తన ఊధః (మడుగు)ను కింద ఉంచుతుంది?
Mantra 15
सप्त वीरासो अधरादुदायन्नष्टोत्तरात्तात्समजग्मिरन्ते । नव पश्चातात्स्थिविमन्त आयन्दश प्राक्सानु वि तिरन्त्यश्नः ॥
ఏడు వీరశక్తులు అధర (క్రింద) నుండి పైకి లేచాయి; ఎనిమిది ఉత్తర (ఊర్ధ్వ) వైపు నుండి చివరికి కలిశాయి. తొమ్మిది వెనుక నుండి వచ్చాయి—ఘనసమూహంగా దృఢంగా; పది ముందునుండి—అశ్న (రాయి) యొక్క సాను (శైలశిఖరం/రిజ్)ను విస్తరింపజేసి, ప్రతిఘటించే కఠినతను చీల్చి మార్గాన్ని తెరుస్తాయి.
Mantra 16
दशानामेकं कपिलं समानं तं हिन्वन्ति क्रतवे पार्याय । गर्भं माता सुधितं वक्षणास्ववेनन्तं तुषयन्ती बिभर्ति ॥
పదింటిలో ఒక కపిల (తామ్రవర్ణ) శక్తి—స్వభావంలో ఒకటే; దానిని వారు క్రతు (సంకల్పం/యజ్ఞశక్తి) కొరకు, పారం దాటే క్రమంలో ముందుకు నడిపిస్తారు. తల్లి తన వక్షస్థలాలలో సుసంస్థాపిత గర్భాన్ని ధరిస్తుంది; దానిని తృప్తిపరుస్తూ, గాయపరచకుండా, పోషించి రూపంగా పెంచుతుంది.
Mantra 17
पीवानं मेषमपचन्त वीरा न्युप्ता अक्षा अनु दीव आसन् । द्वा धनुं बृहतीमप्स्वन्तः पवित्रवन्ता चरतः पुनन्ता ॥
వీరులు బాగా పోషితమైన మేషాన్ని వండారు; పాశాలు వేయబడ్డాయి, అవి దినగతిని అనుసరించాయి. జలాల అంతరంలో రెండు మహాధనుస్సులు సంచరిస్తున్నాయి, పవిత్రం (శోధకం)ను ధరించి; అవి తిరుగుతూ శుద్ధి చేస్తాయి—సత్యానికి యోగ్యంగా చేస్తాయి.
Mantra 18
वि क्रोशनासो विष्वञ्च आयन्पचाति नेमो नहि पक्षदर्धः । अयं मे देवः सविता तदाह द्र्वन्न इद्वनवत्सर्पिरन्नः ॥
గట్టిగా కేకలు వేసేవారు అన్ని దిశలకూ బయలుదేరారు; పరిమాణం (నేమ) వండుతుంది, కానీ అర్ధం రెక్కగా మారి పక్వం కాదు. అప్పుడు నా దేవుడు సవితా ఇలా అన్నాడు: ‘చెక్కే అన్నంగా ఉన్నవాడూ గెలుస్తాడు; నెయ్యే అన్నంగా ఉన్నవాడూ గెలుస్తాడు’—ఎందుకంటే యథోచిత పోషణే आरोహణాన్ని నిలబెడుతుంది.
Mantra 19
अपश्यं ग्रामं वहमानमारादचक्रया स्वधया वर्तमानम् । सिषक्त्यर्यः प्र युगा जनानां सद्यः शिश्ना प्रमिनानो नवीयान् ॥
దూరం నుంచే నేను ఆ కదిలే గ్రామం (సమూహం/సేన) ను చూశాను—చక్రాలు లేకుండానే మోసుకుపోయేది, తన స్వధా (స్వనియమం/అంతఃశక్తి) చేతనే ప్రవహించేది. ఆర్యుడు (శ్రేష్ఠుడు) మనుష్యుల యుగ-పరంపరలను ముందుకు జూస్తాడు; అతడు సదా-నవీనుడు, క్షణంలోనే పాత నిర్మాణాల కఠిన పురుషత్వాన్ని విరిచివేస్తాడు.
Mantra 20
एतौ मे गावौ प्रमरस्य युक्तौ मो षु प्र सेधीर्मुहुरिन्ममन्धि । आपश्चिदस्य वि नशन्त्यर्थं सूरश्च मर्क उपरो बभूवान् ॥
నా ఈ రెండు గావులు ‘ప్రమర’ (ప్రహారకుడు/సంహారకుడు) కు యుక్తమై ఉన్నాయి; వాటిని అడ్డుకోకు—మళ్లీ మళ్లీ అవి తమ బలంతో నన్ను మత్తెక్కిస్తాయి. అతని లక్ష్యాన్ని నీళ్లు కూడా చెదరగొడతాయి; ఇంకా సూర్యుడు—అంధకారం—పై కప్పుగా మారింది, యథార్థ విజయం స్థిరపడే వరకు.
Mantra 21
अयं यो वज्रः पुरुधा विवृत्तोऽवः सूर्यस्य बृहतः पुरीषात् । श्रव इदेना परो अन्यदस्ति तदव्यथी जरिमाणस्तरन्ति ॥
ఈ వజ్రం అనేక విధాలుగా తిప్పబడినది; మహత్తర సమృద్ధి నుండి సూర్యునికి సహాయకం. దీని వలన మరింత దూరంలో, మరో కీర్తి కూడా ఉంది; అవ్యథ (అచల) జనులు కాలపు జరా-క్షయాన్ని దాటి ఆ పరమ పారాన్ని దాటుతారు.
Mantra 22
वृक्षेवृक्षे नियता मीमयद्गौस्ततो वयः प्र पतान्पूरुषादः । अथेदं विश्वं भुवनं भयात इन्द्राय सुन्वदृषये च शिक्षत् ॥
చెట్టు నుండి చెట్టుకు నియతమైన ఆ గోవు మ్రోగింది; అప్పుడు పక్షులు ఎగిరిపోయాయి—ఆ పురుష-భక్షకుడు. తదుపరి ఈ సమస్త భువనం, ఈ ప్రపంచమంతా, భయంతో వణికింది; ఇంద్రునికి, అలాగే సోమరసం పిండే ఋషికి విధేయతను నేర్చుకుంది.
Mantra 23
देवानां माने प्रथमा अतिष्ठन्कृन्तत्रादेषामुपरा उदायन् । त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपा द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम् ॥
దేవుల ప్రమాణంలో మొదటి శక్తులు స్థిరంగా నిలిచాయి; ఛేదన-భేదన నుండి వారి ఉన్నత శక్తులు పైకి లేచాయి. మూడు విస్తారమైన భూమి మరియు దాని జలాలపై తపిస్తాయి; రెండు ‘బృబూక’ మరియు ‘పురీషం’—సమృద్ధ ద్రవ్యాన్ని—వహించి, సృష్టి-రూపకరణ కార్యాన్ని ముందుకు నడిపిస్తాయి.
Mantra 24
सा ते जीवातुरुत तस्य विद्धि मा स्मैतादृगप गूहः समर्ये । आविः स्वः कृणुते गूहते बुसं स पादुरस्य निर्णिजो न मुच्यते ॥
అదే నీ జీవశక్తి; దాని రహస్యాన్నీ తెలుసుకో. సమర్యే—సత్-పూర్ణత కోసం సాగే సంగ్రామంలో—ఇలాంటి దర్శనాన్ని దాచవద్దు. సూర్య-లోకాన్ని ప్రకటించి కూడా, పొట్టును దాచిపెట్టేవాడు—ఆ ద్వార-రక్షకుడు—తన ఆవరణ-వస్త్రం (నిర్ణిజ్) నుండి విముక్తి పొందడు.
It points to a condition of being “without Indra”—using strength, passion, or even ritual potency without the guiding principle of right order (ṛta). The hymn warns that such power becomes violent and rebounds on the doer.
These are allegories for inner misalignment: when consciousness is distorted, actions turn back upon oneself and wear away one’s higher aim. The images dramatize the need to regain right orientation through truth-guided force (Indra).
Recognize the life-force and its secret, and do not hide the insight when it matters most—during the struggle to live rightly. Partial concealment keeps one bound; integral clarity and honesty are required for release.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.