Sukta 26
Sukta 10.26
Not determined from provided excerpt (Anukramaṇī needed for RV 10.26)
Pūṣan (with ‘dasrā’ as attendant powers/possibly Aśvins)
Gāyatrī (3×8 syllables typical for such compact verse; approximate)
अयं सूक्तः पथां यात्राणां च दिव्यं नेतारं पूषणं आह्वयति। स प्राणशक्तेः रथं क्षेमे श्रीमति च पथि सम्यक् स्थापयतु, यजमानस्याह्वानं च शृणोतु इति प्रार्थ्यते। संक्षिप्तेषु मन्त्रेषु बाह्ययात्रा अन्तःकरणस्य सम्यग्दिशा च संबध्येते—ऋतबद्धाः प्रेरणाः, सुसंयोजिताः शक्तयः, तथा द्रष्टुः यजमानस्य च विघ्नानां निवारणम्।
Mantras
Mantra 1
प्र ह्यच्छा मनीषा स्पार्हा यन्ति नियुतः । प्र दस्रा नियुद्रथः पूषा अविष्टु माहिनः ॥
प्र हि लक्ष्यं प्रति स्पृह्या मनीषा नियुतः नियोजिताः यान्ति। प्र दस्राः शक्तयः नियुद्रथाः प्रवर्तन्ते; माहिनः पूषा अस्मान् नयतु, यात्रां च अविष्टु।
Mantra 2
यस्य त्यन्महित्वं वाताप्यमयं जनः । विप्र आ वंसद्धीतिभिश्चिकेत सुष्टुतीनाम् ॥
यस्य महत्त्वं वातस्येव व्यापकं चलनबलं, तमयं जनोऽभिगच्छति। विप्रो दीप्ताभिर्धीतिभिरुपसर्पन् सुष्टुतीनां सम्यक् स्तोत्राणां चेतनां प्राप्नोति।
Mantra 3
स वेद सुष्टुतीनामिन्दुर्न पूषा वृषा । अभि प्सुरः प्रुषायति व्रजं न आ प्रुषायति ॥
स वेद सुष्टुतीनां यथावत्; इन्दुरिव पूषेव पोषको वृषा बलवान्। अभि प्सुरः प्रति दीप्तां समृद्धिं प्रुषायति, अस्माकं च व्रजं प्रति तामेव प्रुषायति।
Mantra 4
मंसीमहि त्वा वयमस्माकं देव पूषन् । मतीनां च साधनं विप्राणां चाधवम् ॥
देव पूषन्, वयं त्वामस्माकं मनसि मंसीमहि—मतीनां साधनं, विप्राणां चाध्वम् (अध्वरस्य प्रेरकं द्रविणं/बलम्)।
Mantra 5
प्रत्यर्धिर्यज्ञानामश्वहयो रथानाम् । ऋषिः स यो मनुर्हितो विप्रस्य यावयत्सखः ॥
स यज्ञानां प्रत्यर्धिः सम्यग्भागश्च; अश्वहयैः रथानां शीघ्रगामी। स एव ऋषिः; मनुषे हिताय निहितः सखा; विप्रस्य मार्गे यद्विघ्नं तद् अपयावयति।
Mantra 6
आधीषमाणायाः पतिः शुचायाश्च शुचस्य च । वासोवायोऽवीनामा वासांसि मर्मृजत् ॥
आधीषमाणायाः पातिः, शुचायाश्च शुचस्य च पतिः; स वासोवायुः—वस्त्रवायुः—अन्तःस्थशक्तीनाम् आवरणानि मर्मृजन् सम्यक् व्यवस्थितानि करोति।
Mantra 7
इनो वाजानां पतिरिनः पुष्टीनां सखा । प्र श्मश्रु हर्यतो दूधोद्वि वृथा यो अदाभ्यः ॥
स इनः वाजानां पतिः; इनः पुष्टीनां सखा। स हर्यतं श्मश्रु यथामात्रं प्र द्विधोति; स अदा्भ्यः—यो न केनचिद् दम्भ्यते।
Mantra 8
आ ते रथस्य पूषन्नजा धुरं ववृत्युः । विश्वस्यार्थिनः सखा सनोजा अनपच्युतः ॥
हे पूषन्, तव रथस्य धुरं अजाः परिववृत्य योजयन्ति। त्वं विश्वस्यार्थिनः सखा, अस्माभिः सह पुराजातः, सन्मार्गात् कदाचिदपि नापच्युतः।
Mantra 9
अस्माकमूर्जा रथं पूषा अविष्टु माहिनः । भुवद्वाजानां वृध इमं नः शृणवद्धवम् ॥
अस्माकम् ऊर्जारथं पूषा महिमान् अवतु। स वाजानां समृद्धीनां वृद्धिकर्ता भूत्वा, इमं नः हवम् शृणोतु।
Frequently Asked Questions
Pūṣan is the Vedic guardian of paths and safe passage. In RV 10.26 he is asked to lead the journey, protect the worshipper’s ‘chariot’ of life-energy, and bring increase and well-being.
It suggests that true inspiration (manīṣā) should be disciplined and rightly directed, like horses yoked to a chariot. The prayer asks that our thoughts and powers move forward in an effective, protected way.
It can be recited before travel or before beginning an important task, asking for a clear path, removal of obstacles, and steady energy. Traditionally it fits well with a simple ghee offering into a lamp or fire and a focused intention.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.