Sarga 68

Verse 1

तेषां हि वचनं श्रुत्वा वसिष्ठः प्रत्युवाच ह।मित्रामात्यगणान्सर्वान्ब्राह्मणांस्तानिदं वचः।।2.68.1।।

तेषां वचनं श्रुत्वा वसिष्ठो मुनिसत्तमः। मित्रामात्यगणान् सर्वान् ब्राह्मणांश्चेदमब्रवीत्॥

Verse 2

यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी।भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः।।2.68.2।।तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः।आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम्।।2.68.3।।

यतोऽसौ भरतः परं सुखी मातुलकुले भ्रात्रा शत्रुघ्नेन सह दत्तराज्यः सन् वसति।

Verse 3

यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी।भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः।।2.68.2।।तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः।आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम्।।2.68.3।।

अतः शीघ्रजवना दूता त्वरितैर्हयैः शीघ्रं गच्छन्तु; वीरौ भ्रातरौ आनेतुं, वयं किं पुनः समीक्षामहे?

Verse 4

गच्छन्त्विति तत स्सर्वे वसिष्ठं वाक्यमब्रुवन्।तेषां तद्वचनं श्रूत्वा वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्।।2.68.4।।

‘गच्छन्तु’ इति ततः सर्वे वसिष्ठं वाक्यमब्रुवन्। तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वसिष्ठोऽपि प्रत्युवाच॥

Verse 5

एहि सिद्धार्थ विजय जयन्ताशोक नन्दन।श्रूयतामिति कर्तव्यं सर्वानेव ब्रवीमि वः।।2.68.5।।

एहि सिद्धार्थ विजय जयन्त अशोक नन्दन। शृणुत—कर्तव्यं यत्, तत् सर्वान् एव वः ब्रवीमि॥

Verse 6

पुरं राजगृहं गत्वा शीघ्रं शीघ्रजवै र्हयैः।त्यक्तशोकैरिदं वाच्य श्शासनाद्भरतो मम।।2.68.6।।

शीघ्रजवैर्हयैः पुरं राजगृहं गत्वा शीघ्रं गच्छत। शोकं त्यक्त्वा, मम शासनात् भरताय इदं वाक्यं निवेदयत॥

Verse 7

पुरोहित स्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया।।2.68.7।।

पुरोहितः सर्वे च मन्त्रिणः त्वां कुशलं प्राहुः। त्वरमाणो निर्याहि; त्वया अत्ययिकं कृत्यं कर्तव्यम्॥

Verse 8

मा चास्मै प्रोषितं रामं मा चास्मै पितरं मृतम्।भवन्त श्शंसिषुर्गत्वा राघवाणामिमं क्षयम्।।2.68.8।।

तत्र गत्वा तस्मै मा ब्रूत रामः प्रोषित इति, मा च पितरं मृतमिति; राघवकुलस्यायं महाविपत्तिः क्षयश्च भवद्भिर्न प्रकाशनीयः।

Verse 9

कौशेयानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च।क्षिप्रमादय राज्ञश्च भरतस्य च गच्छत।।2.68.9।।

कौशेयानि वस्त्राणि च श्रेष्ठानि भूषणानि वराणि च शीघ्रमादाय, राज्ञे भरताय च दानार्थं गृहीत्वा, विलम्बं विना गच्छत।

Verse 10

दत्तपथ्यशना दूता जग्मुस्स्वं स्वं निवेशनम्।केकयां स्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य संमतान्।।2.68.10।।

दत्तपथ्यशना दूता जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम्। केकयांस्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य संमतान्॥

Verse 11

ततः प्रास्थानिकं कृत्वा कार्यशेषमनन्तरम्।वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूता स्संत्वरिता ययुः।।2.68.11।।

ततः प्रास्थानिकं कृत्वा कार्यशेषमनन्तरम्। वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूताḥ सन्त्वरिता ययुः॥

Verse 12

न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरं प्रति।निषेवमाणा स्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम्।।2.68.12।।

न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरं प्रति। निषेवमाणास्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम्॥

Verse 13

ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः।पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम्।।2.68.13।।सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः।निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम्।।2.68.14।।

ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः। पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम्॥

Verse 14

ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः।पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम्।।2.68.13।।सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः।निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम्।।2.68.14।।

सुपूर्णानि सरांसि विमलोदकाः नदीश्च निरीक्षमाणाः, ते दूताः कार्यवशाद् द्रुतं जग्मुः।

Verse 15

ते प्रसन्नोदकां दिव्यां नानाविहगसेविताम्।उपातिजग्मुर्वेगेन शरदण्डां जनाकुलाम्।।2.68.15।।

प्रसन्नोदकां दिव्यां नानाविहगसेवितां जनाकुलां शरदण्डां ते वेगेन उपातिजग्मुः।

Verse 16

निकूलवृक्षमासाद्य दिव्यं सत्योपयाचनम्।अभिगम्याभिवाद्यं तं कुलिङ्गां प्राविशन्पुरीम्।।2.68.16।।

निकूलवृक्षम् आसाद्य दिव्यं सत्योपयाचनं, तम् अभिगम्याभिवाद्य, ते कुलिङ्गां पुरीं प्राविशन्।

Verse 17

आभिकालं ततः प्राप्य ते बोधिभवनाच्च्युताम्।पितृपैतामहीं पुण्यां तेरुरिक्षुमतीं नदीम्।।2.68.17।।

ततः ते आभिकालं प्राप्य बोधिभवनाच्च्युतां पितृपैतामहीं पुण्याम् इक्षुमतीं नदीं तेरुः।

Verse 18

अवेक्ष्याञ्जलिपानांश्च ब्राह्मणान्वेदपारगान्।ययुर्मध्येन बाह्लीकान् सुदामानं च पर्वतम्।।2.68.18।।

अञ्जलिपानान् वेदपारगान् ब्राह्मणान् अवेक्ष्य, ते बाह्लीकानां मध्येन् ययुः, सुदामानं च पर्वतम्।

Verse 19

विष्णोः पदं प्रेक्षमाणा विपाशांचापि शाल्मलीम्।नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च।।2.68.19।।पश्यन्तो विविधांश्चापि सिंहाव्याघ्रमृग द्विपान्।ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः।।2.68.20।।

विष्णोः पदं प्रेक्षमाणाः, विपाशां शाल्मलीं च, नदीर्वापीस्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च पश्यन्तः; विविधांश्च सिंहव्याघ्रमृगद्विपान् अवलोक्य, भर्तुः शासनम् ईप्सवः अतिमहता पथा ययुः।

Verse 20

विष्णोः पदं प्रेक्षमाणा विपाशांचापि शाल्मलीम्।नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च।।2.68.19।।पश्यन्तो विविधांश्चापि सिंहाव्याघ्रमृग द्विपान्।ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः।।2.68.20।।

विष्णोः पदं प्रेक्षमाणाः, विपाशां शाल्मलीं च, नदीर्वापीस्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च पश्यन्तः; विविधांश्च सिंहव्याघ्रमृगद्विपान् अवलोक्य, भर्तुः शासनम् ईप्सवः अतिमहता पथा ययुः।

Verse 21

ते श्रान्तवाहना दूता विकृष्णेन पथा ततः।गिरिव्रजं पुरवरं शीघ्रमासेदुरञ्जसा।।2.68.21।।

ततः विकृष्णेन पथा श्रान्तवाहनाः दूता अञ्जसा शीघ्रं गिरिव्रजं पुरवरम् आसदुः।

Verse 22

भर्तुः प्रियार्थं कुलरक्षणार्थं भर्तुश्च वंशस्य परिग्रहार्थम्।अहेडमाना स्त्वरया स्म दूता रात्र्यान्तु ते तत्पुरमेव याताः।।2.68.22।।

भर्तुः प्रियार्थं कुलरक्षणार्थं भर्तुश्च वंशस्य परिग्रहार्थम्। अहेडमानाः स्त्वरया दूता रात्रौ तद् एव पुरम् याताः॥