Adhyaya 97: The Glory of Rudra: The Origin of the Kapālamocana Pilgrimage Site and Rudra’s Expiatory Vow

Verse 1

॥ अथ रुद्रमाहात्म्यम् ॥ वराह उवाच ॥ अथ रुद्रव्रतोत्पत्तिं शृणु देवि वरानने ॥ येन ज्ञातेन पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥

Varāha rzekł: Teraz, o bogini o pięknej twarzy, posłuchaj o pochodzeniu vraty Rudry; przez jej poznanie człowiek zostaje uwolniony od grzechów, o tym nie ma wątpliwości.

Verse 2

ब्रह्मणा तु यदा सृष्टः पूर्वं रुद्रो वरानने ॥ तृतीये जन्मनि विभुः पिङ्गाक्षो नीललोहितः ॥

Gdy Rudra został po raz pierwszy stworzony przez Brahmę, o o pięknej twarzy, w trzecim narodzinach potężny objawił się jako Piṅgākṣa, 'Nīlalohita', 'Niebiesko-Czerwony'.

Verse 3

तदा कौतूहलाद्ब्रह्मा स्कन्धे तं जगृहे प्रभुः ॥ स्कन्धारूढस्तदा रुद्रो ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ॥

Wtedy, z ciekawości, Brahmā, Pan, wziął go na swoje ramię. W tamtym czasie Rudra spoczywał na ramieniu Brahmy, którego narodziny są opisywane jako niewyjawione (avyakta).

Verse 4

जन्मतश्च शिरो यद्धि पञ्चमं तज्जगाद ह ॥ मन्त्रंाथर्वणं रुद्रो येन सद्यः प्रमुच्यते ॥

A odnośnie głowy, zaprawdę, ogłosił ją jako 'piątą' (część lub zasadę). Wtedy Rudra nauczył mantry atharwańskiej, przez którą następuje natychmiastowe wyzwolenie.

Verse 5

कपालिन् रुद्र बभ्रोऽथ भव कैरात सुव्रत ॥ पाहि विश्वं विशालाक्ष कुमार वरविक्रम ॥

O Kapālin, o Rudro, o Babhru; o Bhavo, o Kairāto, o o doskonałej obserwancji, chroń świat, o o szerokooki; o Kumāro o wspaniałym męstwie.

Verse 6

एवमुक्तस्तदा रुद्रो भविष्यैर्नामभिर्भवः ॥ कपालशब्दात्कुपितस्तच्छिरो विचकर्त्त ह ॥

Tak zwrócony, Rudra, Bhava, został wezwany imionami, które będą znane w przyszłości. Rozgniewany słowem 'kapāla', odciął wtedy tę głowę, jak relacjonuje opowieść.

Verse 7

वामाङ्गुष्ठनखेनाद्यं प्राजापत्यं विचक्षणः ॥ तन्निकृत्तं शिरो धात्री हस्तलग्नं बभूव ह ॥

Paznokciem lewego kciuga, przenikliwy jeden odciął pierwotną głowę Prajāpatiego. Ta odcięta głowa, o Dhātrī (Ziemo), przykleiła się do jego dłoni, jak się mówi.

Verse 8

तस्मिन्निकृत्ते शिरसि प्राजापत्यं त्रिलोचनः ॥ ब्रह्माणं प्रयतो भूत्वा रुद्रो वचनमब्रवीत् ॥

Gdy ta głowa Prajāpatiego została odcięta, trójoki (Rudra), stawszy się spokojnym i uważnym, przemówił słowa do Brahmy.

Verse 9

रुद्र उवाच ॥ कथं कपालं मे देव करात्पतति सुव्रत ॥ नश्यते च कथं पापं ममैदद्वद सुव्रत ॥

Rudra rzekł: 'O Boże, o ty, który przestrzegasz doskonałych ślubów, jak ta czaszka spadnie z mojej ręki? I w jaki sposób, zaprawdę, ma zostać zniszczone moje grzech? Powiedz mi to, o ty, który dochowujesz doskonałych przysiąg.'

Verse 10

एवमुक्तस्तदा रुद्रो ब्रह्मणाऽव्यक्तमूर्त्तिना ॥ आजगाम गिरिं गन्तुं माहेन्द्रं पापनाशनम् ॥

Tak zwrócony do niego wówczas przez Brahmy o niewyrażonej postaci, Rudra wyruszył, by udać się na Górę Mahendrę, niszczycielkę grzechów.

Verse 11

तत्र स्थित्वा महादेवस्तच्छिरो बिभिदे त्रिधा ॥ तस्मिन् भिन्ने पृथक्केशान्गृहीत्वा भगवान्भवः ॥

Pozostając tam, Mahadewa rozłupał tę czaszkę na trzy części; gdy została ona tak podzielona, Pan Bhava zabrał włosy osobno.

Verse 12

यज्ञोपवीतं केशं तु महास्थ्नाक्षमणींस्तथा ॥ कपालशकलं चैकमसृक्पूर्णं करे स्थितम् ॥

I zabrał świętą nić oraz włosy, a także wielki różaniec z koralików rudraksha; jeden fragment czaszki, napełniony krwią, pozostał w jego dłoni.

Verse 13

अपरं खण्डशः कृत्वा जटाजूटे न्यवेशयत् ॥ एवं कृत्वा महादेवो बभ्रामेमां वसुन्धराम् ॥

Drugą część połamał na kawałki i umieścił w swoich splecionych kosmykach włosów; uczyniwszy tak, Mahadewa wędrował po tej ziemi.

Verse 14

सप्तद्वीपवतीं पुण्यां मज्जंस्तीर्थेषु नित्यशः ॥ समुद्रे प्रथमं स्नात्वा ततो गङ्गां व्यगाहत ॥

Nieustannie zanurzając się w świętych brodach pobożnej krainy opisywanej jako 'posiadająca siedem kontynentów', najpierw wykąpał się w oceanie, a potem wszedł do Gangesu.

Verse 15

वितस्तां चन्द्रभागां च गोमतीं सिन्धुमेव च ॥ तुङ्गभद्रां तथा गोदामुत्तरे गण्डकीं तथा ॥

Odwiedził Witastę i Czandrabhagę, Gomati oraz Indus; podobnie Tungabhadrę i Godawari, a w regionie północnym również Gandaki.

Verse 16

नेपालं च ततो गत्वा ततो रुद्रमहालयम् ॥ ततो दारुवनं गत्वा केदारगमनं पुनः ॥

Następnie udał się do Nepalu, a potem do wielkiej siedziby Rudry; potem udał się do Daruwany i ponownie ruszył do Kedary.

Verse 17

महेश्वरं ततो गत्वा गयां पुण्यामथागमत् ॥ तत्र फल्गुकृतस्नानः पितॄन्सन्तर्प्य यत्नतः ॥

Potem, udawszy się do Maheszuary, przybył do świętej Gaji. Tam, po kąpieli w Phalgu, starannie zadowolił przodków ofiarami.

Verse 18

परिधानं तु कौपीनं नग्नः कापालिकोऽभवत् ॥ भ्रमतः परिधानं तु कौपीनं रशनागतम् ॥

Jego odzienie stanowiło jedynie kaupina, przepaska biodrowa; niemal nagi, stał się Kapaliką. Gdy wędrował, ta przepaska, jego jedyne ubranie, była przymocowana w pasie sznurem.

Verse 19

तस्मिंस्तु पतिते देवि नग्नः कापालिकोऽभवत्॥

O Bogini, gdy ta czaszka spadła, stał się nagim kāpāliką, ascetą noszącym czaszkę.

Verse 20

पुनरब्दद्वयं भ्रान्तस्तीर्थे तीर्थे हरः स्वयम्॥ कपालं त्यक्तुकामः सन् तद्धस्तात्तत्तु नापतत्॥

Ponownie przez dwa lata Hara sam wędrował od tīrthy do tīrthy. Choć pragnął odrzucić czaszkę, nie spadała ona z jego dłoni.

Verse 21

पुनरब्दद्वयं भ्रान्तो ब्रह्माण्डं तीर्थकारणात्॥ तीर्थेतीर्थे हरः स्नात्वा कपालं त्यक्तुमिच्छति॥

Ponownie przez dwa lata wędrował przez brahmāṇḍę, jajo kosmosu, ze względu na tīrthy. Kąpiąc się w każdym świętym brodzie, Hara pragnął porzucić czaszkę.

Verse 22

त्यजतोऽपि न तद्धस्ताच्छ्यवते भूतधारिणि॥ ततोऽब्दमेकं बभ्राम हिमवत्पर्वते शुभे॥

O nosicielu istot, nawet gdy próbował ją odrzucić, nie wyślizgnęła się z jego dłoni. Wtedy błąkał się przez rok na pomyślniej górze Himavat.

Verse 23

ततोऽन्यद्वर्षमेकं तु वर्तते हिमवद्गिरौ॥ भ्रमतो विभ्रमो जातस्त्रिणेत्रस्य महात्मनः॥

Następnie przez kolejny rok przebywał na górze Himavat. Gdy wędrował, powstało zaćmienie w wielkodusznym Trzyokim.

Verse 24

पुनरब्दद्वयं चान्यत्परमेष्ठी वृषाकपिः॥ बभ्राम रुद्रस्तीर्थानि पुराणानि समन्ततः॥

I znowu przez kolejne dwa lata wyniosły Vṛṣākapi, Rudra, wędrował wszędzie, przemierzając starożytne tīrthy, święte brody, dokoła.

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य द्वादशेऽब्दे धराधरे॥ वाराणसीं गतो देवस्तत्र स्नानमथारभत्॥

Wtedy po pewnym czasie, gdy minęło dwanaście lat, bóg udał się do Vārāṇasī; tam rozpoczął rytualną kąpiel.

Verse 26

गङ्गायां देवदेवेशो यावन्मज्जति भामिनि॥ भवेत्कपालं पतितं हस्ताग्राद्ब्रह्मणः पुरा॥

O promienna, gdy Pan bogów zanurzał się w Gaṅgā, czaszka, dawniej pochodząca od Brahmy, spadła z czubka jego dłoni.

Verse 27

गत्वा हरिहरक्षेत्रं स्नात्वा देवाङ्गदे तथा॥ सोमेश्वरं समभ्यर्च्य गतोऽसौ चक्रतीर्थकम्॥

Udawszy się do Harihara-kṣetra i wykąpawszy się również w Devāṅgada, i oddawszy cześć Someśvarze, udał się do Cakra-tīrthy.

Verse 28

तत्र स्नात्वा तथा नत्वा त्रिजलेश्वरसंज्ञितम्॥ अयोध्यायां तथा गत्वा वाराणस्यां ततोऽगमत्॥

Wykąpawszy się tam i skłoniwszy się bóstwu znanemu jako Trijaleśvara, udał się następnie do Ayodhyi, a potem przybył do Vārāṇasī.

Verse 29

द्वादशाब्दैर्गतवतः सीमाचारिगणैस्तथा ॥ बलात्कारेण तद्धस्तात्कपालं पातितं भुवि

Po upływie dwunastu lat, a także za sprawą grup strzegących granicy, siłą czaszka została zrzucona z jego dłoni na ziemię.

Verse 30

कपालमोचनं तीर्थं ततो जातमघापहम् ॥ गङ्गाम्भसि ततः स्नाप्य विश्वेशं पूज्य भक्तितः

Z tego wydarzenia powstało miejsce pielgrzymkowe zwane Kapālamocana, które usuwa grzechy; następnie, po kąpieli w wodach Gangi, należy z oddaniem czcić Viśveśę.

Verse 31

रुद्रो विशुद्धिमापन्नो मुक्तः स ब्रह्महत्यया ॥ कपालमोचनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

Rudra osiągnął czystość; został uwolniony od skazy zabójstwa bramina. Miejsce pielgrzymkowe nosi nazwę Kapālamocana, słynne w trzech światach.

Verse 32

यत्राप्लुतो नरो भक्त्या ब्रह्महा तु विशुध्यति ॥ कपालं पतितं दृष्ट्वा रुद्रहस्ताच्चतुर्मुखः

Tam człowiek, który kąpie się z oddaniem, nawet jeśli zabił bramina, zostaje oczyszczony. Widząc czaszkę upadającą z dłoni Rudry, Czterolicy...

Verse 33

आगतो देवसहितो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ब्रह्मोवाच ॥ भव रुद्र विशालाक्ष लोकमार्गव्यवस्थित

Przybył w towarzystwie bogów i wypowiedział te słowa. Brahmā rzekł: 'O Bhava, o Rudro, szerokooki, trwający na ścieżce świata...

Verse 34

भव रुद्र विरूपाक्ष लोकमार्गे व्यास्थितः ॥ व्रतानि कुरु ते देव त्वच्छीर्णानि महाप्रभो ॥ कपालं गृहीत्वा यद्भ्रान्तं कपालव्यग्रपाणिना ॥ तद्व्रतं नग्नकपालं भविष्यति नृणां भुवि

O Bhava, o Rudro, o Virūpākṣo - stojący na ścieżce świata - spełniaj, o Boże, święte obserwancje, o wielki Panie, te przez Ciebie podjęte. To wędrowanie z czaszką w dłoni, skupionym na czaszce, stanie się wśród ludzi na ziemi ślubem zwanym Nagnakāpāla.

Verse 35

यच्च ते बभ्रुता जाता हिमवत्यचलोत्तमे ॥ भ्रमतोस्तद्व्रतं देव बाब्रव्यं तद्भविष्यति

A ten płowy stan, który Cię ogarnął na Himavat, najlepszej z gór, podczas Twoich wędrówek - ten, o Boże, stanie się ślubem zwanym Bābhravya.

Verse 36

ये पुरस्कृत्य देवास्त्वां पूज्यं यद्विधिनान्विताः ॥ शास्त्राणि तानि सर्वेषां कथयिष्यामि नान्यथा

Tych bogów, którzy stawiając Cię na czele, czcili Cię jako godnego kultu i obdarzonego właściwą procedurą - te nakazy dla nich wszystkich przedstawię, nie inaczej.

Verse 37

व्रतानि कुरुते देव त्वत्कृतानि हि पुत्रक ॥ स त्वत्प्रसाद्देवेश ब्रह्महापि विशुध्यति

Ktokolwiek spełnia, o Boże, śluby ustanowione przez Ciebie - zaprawdę, drogie dziecko - dzięki Twojej łasce, o Panie bogów, nawet zabójca bramina zostaje oczyszczony.

Verse 38

यद्व्रतं नग्नकपालं यद्बाब्रव्यं त्वया कृतम् ॥ यत्कृतं शुद्धशैवं च तत्तन्नाम्ना भविष्यति

Ten ślub zwany Nagnakāpāla, ten Bābhravya spełniony przez Ciebie, oraz ten, który jest praktyką Śuddhaśaiva - każdy z nich będzie znany pod swoją odpowiednią nazwą.

Verse 39

मां पुरस्कृत्य देवास्त्वं पूज्यसे यैर्विधानतः ॥ तेषां शास्त्राणि सर्वाणि शास्त्रं पाशुपतं तथा

Stawiając Mnie na czele, bogowie czczą cię zgodnie z właściwą procedurą; a pośród wszystkich ich traktatów, Pāśupata Śāstra również uznawana jest za autorytatywną.

Verse 40

कथयस्व महादेव सविधानं समासतः ॥ एवमुक्तस्ततो रुद्रो ब्रह्मणा अव्यक्तमूर्त्तिना

Wyjaśnij, o Mahādeva, procedurę wraz z jej zarządzeniami, w skrócie. Tak zwrócony, Rudra został wtedy przemówiony przez Brahmę, którego forma była niemanifestowana.

Verse 41

देवैर्जयेति संतुष्टः कैलासनिलयं ययौ ॥ ब्रह्मा चापि सुरैः सार्द्धं गतः स्वर्लोकमुत्तमम्

Zadowolony aklamacją bogów Zwycięstwo!, udał się do swojej siedziby na Kailāsie. A również Brahmā, razem z bogami, udał się do wyśnionego świata niebios.

Verse 42

देवा अपि ययुः खं च स्वस्थानं ते यथागतम् ॥ एतद्रुद्रस्य माहात्म्यं मया ते परिकीर्त्तितम्

Bogowie również udali się przez niebiosa do swoich własnych siedzib, tak jak przybyli. Tak oto opisałem tobie ten opis wielkości Rudry.

Verse 43

चरितं यच्च देवस्य वित्तं समभवद्भुवि

Oraz postępowanie Bóstwa, i jakie bogactwo powstało na ziemi.

Verse 44

सरस्वतीं ततो गत्वा यमुनासङ्गमं ततः ॥ शतद्रुं च ततो गत्वा देविकां च महानदीम्

Następnie, udawszy się do Sarasvatī, potem do złączenia Yamuny; a potem udawszy się do Śatadru, a także do Devikī, wielkiej rzeki.

Verse 45

ब्रह्मोवाच ॥ इदमेव व्रतं देव चर कापालिकं विभो ॥ समयाचारसंयुक्तं कृत्वा स्वेनैव तेजसा

Brahmā rzekł: To właśnie jest obserwancja; o boże, praktykuj ślub Kāpālika, o potężny, obdarzony dyscypliną właściwych konwencji i postępowania, podjąwszy go własnym blaskiem.

Verse 46

एवं वेगेन सकलं ब्रह्माण्डं भूतधारिणि ॥ बभ्राम सर्वदेवेशः षष्ठेऽब्दे तस्य चापतत्

Tak więc, z taką siłą, wędrował przez całą sferę kosmiczną, o nosicielu istot; a w szóstym roku, to wtedy go spotkało.

Verse 47

कपालमोचनं नाम ततस्तीर्थमनुत्तमम् ॥ पृथिव्यां ख्यातिमगमद्वाराणस्यां धराधरे

Wtedy było niewysłowione święte brodzenie zwane Kapālamocana; zyskało sławę na ziemi, w Vārāṇasī, na górze.

Verse 48

यच्छेदानीं विशुद्धस्य तीर्थेऽस्मिन्देहशुद्धता ॥ तच्छुद्धशैवं भवतु व्रतं ते पापनाशनम्

Jeśli teraz, dla tego, kto jest oczyszczony, oczyszczenie ciała jest uzyskane przy tym świętym brodzeniu, to niech twój ślub będzie czystą obserwancją Śaiva, taką, która przynosi zniszczenie występku.