Adhyaya 97: The Glory of Rudra: The Origin of the Kapālamocana Pilgrimage Site and Rudra’s Expiatory Vow

Verse 1

॥ अथ रुद्रमाहात्म्यम् ॥ वराह उवाच ॥ अथ रुद्रव्रतोत्पत्तिं शृणु देवि वरानने ॥ येन ज्ञातेन पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥

ಇದೀಗ ರುದ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ. ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಸುಂದರಮುಖಿ ದೇವಿ, ರುದ್ರವ್ರತದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳು; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 2

ब्रह्मणा तु यदा सृष्टः पूर्वं रुद्रो वरानने ॥ तृतीये जन्मनि विभुः पिङ्गाक्षो नीललोहितः ॥

ಓ ವರಾನನೆ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲಾಗಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಮೂರನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆ ವಿಭು ‘ಪಿಂಗಾಕ್ಷ’ ಹಾಗೂ ‘ನೀಲಲೋಹಿತ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 3

तदा कौतूहलाद्ब्रह्मा स्कन्धे तं जगृहे प्रभुः ॥ स्कन्धारूढस्तदा रुद्रो ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ॥

ಆಗ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ರುದ್ರನು ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 4

जन्मतश्च शिरो यद्धि पञ्चमं तज्जगाद ह ॥ मन्त्रंाथर्वणं रुद्रो येन सद्यः प्रमुच्यते ॥

ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ಸಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ‘ಐದನೇ ಅಂಶ’ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ರುದ್ರನು ಆಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಅದರಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 5

कपालिन् रुद्र बभ्रोऽथ भव कैरात सुव्रत ॥ पाहि विश्वं विशालाक्ष कुमार वरविक्रम ॥

ಹೇ ಕಪಾಲಿನ್, ಹೇ ರುದ್ರ, ಹೇ ಬಭ್ರು; ಹೇ ಭವ, ಹೇ ಕೈರಾತ, ಹೇ ಸುವ್ರತ—ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ, ಹೇ ವರವಿಕ್ರಮ ಕುಮಾರ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 6

एवमुक्तस्तदा रुद्रो भविष्यैर्नामभिर्भवः ॥ कपालशब्दात्कुपितस्तच्छिरो विचकर्त्त ह ॥

ಇಂತೆ ಉಕ್ತನಾದ ರುದ್ರನು—ಭವನು—ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವ ನಾಮಗಳಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ‘ಕಪಾಲ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಅವನು ಆಗ ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ।

Verse 7

वामाङ्गुष्ठनखेनाद्यं प्राजापत्यं विचक्षणः ॥ तन्निकृत्तं शिरो धात्री हस्तलग्नं बभूव ह ॥

ವಿಚಕ್ಷಣನು (ರುದ್ರನು) ತನ್ನ ಎಡ ಅಂಗುಷ್ಠದ ನಖದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಆದಿ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು. ಹೇ ಧಾತ್ರಿ, ಆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಶಿರ ಅವನ ಕೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 8

तस्मिन्निकृत्ते शिरसि प्राजापत्यं त्रिलोचनः ॥ ब्रह्माणं प्रयतो भूत्वा रुद्रो वचनमब्रवीत् ॥

ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಶಿರ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ತ್ರಿನೇತ್ರ ರುದ್ರನು ಸಂಯತನು ಆಗಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 9

रुद्र उवाच ॥ कथं कपालं मे देव करात्पतति सुव्रत ॥ नश्यते च कथं पापं ममैदद्वद सुव्रत ॥

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಈ ಕಪಾಲ ಹೇಗೆ ಬೀಳುವುದು? ಮತ್ತು ನನ್ನ ಈ ಪಾಪ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುವುದು? ಹೇ ಸುವ್ರತ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 10

एवमुक्तस्तदा रुद्रो ब्रह्मणाऽव्यक्तमूर्त्तिना ॥ आजगाम गिरिं गन्तुं माहेन्द्रं पापनाशनम् ॥

ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರುದ್ರನು ಪಾಪನಾಶಕ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಹೊರಟನು।

Verse 11

तत्र स्थित्वा महादेवस्तच्छिरो बिभिदे त्रिधा ॥ तस्मिन् भिन्ने पृथक्केशान्गृहीत्वा भगवान्भवः ॥

ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮಹಾದೇವನು ಆ ಕಪಾಲವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು; ಅದು ವಿಭಜಿತವಾದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಭವನು ಕೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದನು।

Verse 12

यज्ञोपवीतं केशं तु महास्थ्नाक्षमणींस्तथा ॥ कपालशकलं चैकमसृक्पूर्णं करे स्थितम् ॥

ಮತ್ತೆ ಅವನು ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಕೇಶ ಹಾಗೂ ಮಹಾ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು; ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಪಾಲದ ಒಂದು ತುಂಡು ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು।

Verse 13

अपरं खण्डशः कृत्वा जटाजूटे न्यवेशयत् ॥ एवं कृत्वा महादेवो बभ्रामेमां वसुन्धराम् ॥

ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅವನು ತನ್ನ ಜಟಾಜೂಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಮಹಾದೇವನು ಈ ವಸುಂಧರೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು।

Verse 14

सप्तद्वीपवतीं पुण्यां मज्जंस्तीर्थेषु नित्यशः ॥ समुद्रे प्रथमं स्नात्वा ततो गङ्गां व्यगाहत ॥

ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತಿಯಾದ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿತ್ಯವೂ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮೊದಲು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 15

वितस्तां चन्द्रभागां च गोमतीं सिन्धुमेव च ॥ तुङ्गभद्रां तथा गोदामुत्तरे गण्डकीं तथा ॥

ಅವನು ವಿತಸ್ತಾ, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಗೋಮತಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು; ಹಾಗೆಯೇ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾ, ಉತ್ತರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಡಕೀ ನದಿಯನ್ನೂ ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 16

नेपालं च ततो गत्वा ततो रुद्रमहालयम् ॥ ततो दारुवनं गत्वा केदारगमनं पुनः ॥

ನಂತರ ಅವನು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆಮೇಲೆ ರುದ್ರನ ಮಹಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಅಲ್ಲಿಂದ ದಾರುವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮತ್ತೆ ಕೇದಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು।

Verse 17

महेश्वरं ततो गत्वा गयां पुण्यामथागमत् ॥ तत्र फल्गुकृतस्नानः पितॄन्सन्तर्प्य यत्नतः ॥

ನಂತರ ಮಹೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವನು ಪುಣ್ಯವಾದ ಗಯೆಗೆ ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಫಲ್ಗು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣಾದಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।

Verse 18

परिधानं तु कौपीनं नग्नः कापालिकोऽभवत् ॥ भ्रमतः परिधानं तु कौपीनं रशनागतम् ॥

ಅವನ ಉಡುಪು ಕೇವಲ ಕೌಪೀನವೇ; ನಗ್ನನಾಗಿ ಅವನು ಕಾಪಾಲಿಕನಾದನು. ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರಲು ಅದೇ ಕೌಪೀನವು ಅವನ ನಡುಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಉಡುಪಾಯಿತು।

Verse 19

तस्मिंस्तु पतिते देवि नग्नः कापालिकोऽभवत्॥

ದೇವಿ, ಅದು (ಕಪಾಲ) ಬಿದ್ದಾಗ ಅವನು ನಗ್ನ ಕಾಪಾಲಿಕನಾದನು।

Verse 20

पुनरब्दद्वयं भ्रान्तस्तीर्थे तीर्थे हरः स्वयम्॥ कपालं त्यक्तुकामः सन् तद्धस्तात्तत्तु नापतत्॥

ಮತ್ತೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವಯಂ ಹರ (ಶಿವ) ತೀರ್ಥದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಕಪಾಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸಿದರೂ ಅದು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 21

पुनरब्दद्वयं भ्रान्तो ब्रह्माण्डं तीर्थकारणात्॥ तीर्थेतीर्थे हरः स्नात्वा कपालं त्यक्तुमिच्छति॥

ತೀರ್ಥಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಹರ (ಶಿವ) ತೀರ್ಥತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಕಪಾಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸಿದನು.

Verse 22

त्यजतोऽपि न तद्धस्ताच्छ्यवते भूतधारिणि॥ ततोऽब्दमेकं बभ्राम हिमवत्पर्वते शुभे॥

ಓ ಭೂತಧಾರಿಣಿ (ದೇವಿ), ತ್ಯಜಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅದು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವನು ಶುಭ ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 23

ततोऽन्यद्वर्षमेकं तु वर्तते हिमवद्गिरौ॥ भ्रमतो विभ्रमो जातस्त्रिणेत्रस्य महात्मनः॥

ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಷ ಅವನು ಹಿಮವತ್ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಹಾತ್ಮ ತ್ರಿನೇತ್ರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 24

पुनरब्दद्वयं चान्यत्परमेष्ठी वृषाकपिः॥ बभ्राम रुद्रस्तीर्थानि पुराणानि समन्ततः॥

ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ವೃಷಾಕಪಿ—ರುದ್ರನು—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಪುರಾತನ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿದನು.

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य द्वादशेऽब्दे धराधरे॥ वाराणसीं गतो देवस्तत्र स्नानमथारभत्॥

ನಂತರ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಧರಾಧರ ದೇವರು ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವಿಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 26

गङ्गायां देवदेवेशो यावन्मज्जति भामिनि॥ भवेत्कपालं पतितं हस्ताग्राद्ब्रह्मणः पुरा॥

ಓ ಭಾಮಿನಿ, ದೇವದೇವೇಶ್ವರನು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ (ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಕಪಾಲವು ಅವನ ಕೈಯ ತುದಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು।

Verse 27

गत्वा हरिहरक्षेत्रं स्नात्वा देवाङ्गदे तथा॥ सोमेश्वरं समभ्यर्च्य गतोऽसौ चक्रतीर्थकम्॥

ಅವನು ಹರಿಹರಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ದೇವಾಂಗದದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ, ಚಕ್ರತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 28

तत्र स्नात्वा तथा नत्वा त्रिजलेश्वरसंज्ञितम्॥ अयोध्यायां तथा गत्वा वाराणस्यां ततोऽगमत्॥

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತ್ರಿಜಲೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ (ದೇವತೆಗೆ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿ, ನಂತರ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ತಲುಪಿದನು।

Verse 29

द्वादशाब्दैर्गतवतः सीमाचारिगणैस्तथा ॥ बलात्कारेण तद्धस्तात्कपालं पातितं भुवि

ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಗಡಿಯನ್ನು ಪಾಳೆಯಿಡುವ ಗಣಗಳ ಮೂಲಕವೂ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಕಪಾಲವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 30

कपालमोचनं तीर्थं ततो जातमघापहम् ॥ गङ्गाम्भसि ततः स्नाप्य विश्वेशं पूज्य भक्तितः

ಆ ಘಟನೆಯಿಂದ ‘ಕಪಾಲಮೋಚನ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಪಾಪಹರ. ನಂತರ ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 31

रुद्रो विशुद्धिमापन्नो मुक्तः स ब्रह्महत्यया ॥ कपालमोचनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ರುದ್ರನು ವಿಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು. ‘ಕಪಾಲಮೋಚನ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 32

यत्राप्लुतो नरो भक्त्या ब्रह्महा तु विशुध्यति ॥ कपालं पतितं दृष्ट्वा रुद्रहस्ताच्चतुर्मुखः

ಎಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು—ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನಾದರೂ—ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ರುದ್ರನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿದ್ದ ಕಪಾಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಚತುರ್ಮುಖ (ಬ್ರಹ್ಮ) …

Verse 33

आगतो देवसहितो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ब्रह्मोवाच ॥ भव रुद्र विशालाक्ष लोकमार्गव्यवस्थित

ಅವನು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—‘ಓ ಭವ, ಓ ರುದ್ರ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷನೇ, ಲೋಕಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ …’

Verse 34

भव रुद्र विरूपाक्ष लोकमार्गे व्यास्थितः ॥ व्रतानि कुरु ते देव त्वच्छीर्णानि महाप्रभो ॥ कपालं गृहीत्वा यद्भ्रान्तं कपालव्यग्रपाणिना ॥ तद्व्रतं नग्नकपालं भविष्यति नृणां भुवि

‘ಓ ಭವ, ಓ ರುದ್ರ, ಓ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಲೋಕಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರು. ಓ ದೇವ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ನೀನು ಆಚರಿಸಿದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಕಪಾಲವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಕಪಾಲದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿದ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆ ಸಂಚಾರ—ಅದೇ ವ್ರತವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ “ನಗ್ನಕಪಾಲ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.’

Verse 35

यच्च ते बभ्रुता जाता हिमवत्यचलोत्तमे ॥ भ्रमतोस्तद्व्रतं देव बाब्रव्यं तद्भविष्यति

ಹೇ ದೇವಾ! ಹಿಮವತ್ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿನಗೆ ಉಂಟಾದ ಬಭ್ರುತಾ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಸ್ಥಿತಿ, ಅದೇ ‘ಬಾಬ್ರವ್ಯ’ ಎಂಬ ವ್ರತವಾಗುವುದು.

Verse 36

ये पुरस्कृत्य देवास्त्वां पूज्यं यद्विधिनान्विताः ॥ शास्त्राणि तानि सर्वेषां कथयिष्यामि नान्यथा

ಯಾವ ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜ್ಯನೆಂದು ಮುಂದಿರಿಸಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರ ಎಲ್ಲರ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

Verse 37

व्रतानि कुरुते देव त्वत्कृतानि हि पुत्रक ॥ स त्वत्प्रसाद्देवेश ब्रह्महापि विशुध्यति

ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಯಾರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನಾದರೂ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 38

यद्व्रतं नग्नकपालं यद्बाब्रव्यं त्वया कृतम् ॥ यत्कृतं शुद्धशैवं च तत्तन्नाम्ना भविष्यति

‘ನಗ್ನಕಪಾಲ’ ಎಂಬ ವ್ರತವೂ, ನೀನು ಆಚರಿಸಿದ ‘ಬಾಬ್ರವ್ಯ’ವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶುದ್ಧಶೈವ’ ಆಚರಣೆಯೂ—ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವವು.

Verse 39

मां पुरस्कृत्य देवास्त्वं पूज्यसे यैर्विधानतः ॥ तेषां शास्त्राणि सर्वाणि शास्त्रं पाशुपतं तथा

ನನ್ನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ದೇವರುಗಳು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶುಪತ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಹಾಗೆಯೇ (ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ) ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 40

कथयस्व महादेव सविधानं समासतः ॥ एवमुक्तस्ततो रुद्रो ब्रह्मणा अव्यक्तमूर्त्तिना

ಓ ಮಹಾದೇವ, ವಿಧಿಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ರುದ್ರನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 41

देवैर्जयेति संतुष्टः कैलासनिलयं ययौ ॥ ब्रह्मा चापि सुरैः सार्द्धं गतः स्वर्लोकमुत्तमम्

ದೇವತೆಗಳ ‘ಜಯ’ ಘೋಷದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಅವನು ಕೈಲಾಸದ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಬ್ರಹ್ಮನೂ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 42

देवा अपि ययुः खं च स्वस्थानं ते यथागतम् ॥ एतद्रुद्रस्य माहात्म्यं मया ते परिकीर्त्तितम्

ದೇವತೆಗಳೂ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಬಂದಂತೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಈ ರೀತಿ ರುದ್ರನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದೆನು.

Verse 43

चरितं यच्च देवस्य वित्तं समभवद्भुवि

ಮತ್ತು (ಇನ್ನು) ಆ ದೇವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಪತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತೋ ಅದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು.

Verse 44

सरस्वतीं ततो गत्वा यमुनासङ्गमं ततः ॥ शतद्रुं च ततो गत्वा देविकां च महानदीम्

ನಂತರ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆಮೇಲೆ ಯಮುನಾ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ; ಬಳಿಕ ಶತದ್ರುವಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾನದಿಯಾದ ದೇವಿಕಾಕ್ಕೂ ಹೋದನು.

Verse 45

ब्रह्मोवाच ॥ इदमेव व्रतं देव चर कापालिकं विभो ॥ समयाचारसंयुक्तं कृत्वा स्वेनैव तेजसा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವ, ಇದೇ ವ್ರತ; ಹೇ ವಿಭೋ, ಕಾಪಾಲಿಕ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಸಮಯಾಚಾರ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 46

एवं वेगेन सकलं ब्रह्माण्डं भूतधारिणि ॥ बभ्राम सर्वदेवेशः षष्ठेऽब्दे तस्य चापतत्

ಹೀಗೆ, ಹೇ ಭೂತಧಾರಿಣಿ, ಅಂಥ ವೇಗದಿಂದ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಅವನ ಆರನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ಅವನಿಗೂ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 47

कपालमोचनं नाम ततस्तीर्थमनुत्तमम् ॥ पृथिव्यां ख्यातिमगमद्वाराणस्यां धराधरे

ನಂತರ ‘ಕಪಾಲಮೋಚನ’ ಎಂಬ ಅನುತ್ತಮ ತೀರ್ಥವು ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು—ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಧರಾಧರದಲ್ಲಿ.

Verse 48

यच्छेदानीं विशुद्धस्य तीर्थेऽस्मिन्देहशुद्धता ॥ तच्छुद्धशैवं भवतु व्रतं ते पापनाशनम्

ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈಗ ವಿಶುದ್ಧನಿಗೆ ದೇಹಶುದ್ಧಿ ದೊರೆಯುವುದಾದರೆ, ನಿನ್ನ ವ್ರತವೂ ಶುದ್ಧ ಶೈವ ವ್ರತವಾಗಲಿ—ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಲಿ.