Adhyaya 90: Description of the Threefold Goddess-Power and Brahmā’s Hymn to Sṛṣṭi

Verse 1

श्रीवराह उवाच । शृणु चान्यं वरारोहे तस्या देव्या महाविधिम् । या सा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा शिवेन परमेष्ठिना ॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ବରାରୋହେ, ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ ମହାବିଧି/ମହାବିଧାନ ଆହୁରି ଶୁଣ; ଯାହାକୁ ପରମେଷ୍ଠୀ ଶିବ ‘ତ୍ରିଶକ୍ତି’ ଭାବେ ଉପଦେଶ କରିଛନ୍ତି।

Verse 2

सर्वज्ञे त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी । सिद्धिबुद्धिकरी देवि प्रसूतिः परमेश्वरि ॥

ହେ ବରାରୋହେ, ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦାୟିନୀ; ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ତୁମେ ପ୍ରସୂତି-ସ୍ୱରୂପା।

Verse 3

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वमुत्पत्तिर्वरानने । त्वमोङ्कारस्थितादेवि वेदोत्पत्तिस्त्वमेव च ॥

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ସ୍ୱଧା; ହେ ବରାନନେ, ତୁମେ ଉତ୍ପତ୍ତି-ସ୍ୱରୂପା। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଓଁକାରରେ ସ୍ଥିତ; ଏବଂ ବେଦମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ।

Verse 4

देवानां दानवानां च यक्षगन्धर्वरक्षसाम् । पशूनां वीरुधां चापि त्वमुत्पत्तिर्वरानने ॥

ହେ ବରାନନେ! ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ-ଗନ୍ଧର୍ବ-ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ପଶୁ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ ତୁମେ ହେଉଛ।

Verse 5

विद्या विद्येश्वरी सिद्धा प्रसिद्धा त्वं सुरेश्वरी । सर्वज्ञा त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥

ତୁମେ ହେଉଛ ଵିଦ୍ୟା; ତୁମେ ଵିଦ୍ୟାର ଅଧିଶ୍ୱରୀ—ସିଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧା—ଏବଂ ସୁରେଶ୍ୱରୀ। ହେ ବରାରୋହେ! ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞା, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ।

Verse 6

सर्वगा गतसन्देहा सर्वशत्रुनिबर्हिणी । सर्वविद्येश्वरी देवी नमस्ते स्वस्तिकारिणि ॥

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ସର୍ବଗା, ସନ୍ଦେହରହିତା, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା। ସର୍ବବିଦ୍ୟାର ଅଧିଶ୍ୱରୀ, ସ୍ୱସ୍ତିକାରିଣୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 7

ऋतुस्नातां स्त्रियं गच्छेद्यस्त्वां स्तुत्वा वरानने । तस्यावश्यं भवेत्सृष्टिस्त्वत्प्रसादात्प्रजेश्वरि । स्वरूपा विजया भद्रा सर्वशत्रुप्रमोहिनी ॥

ହେ ବରାନନେ! ଯେ ପୁରୁଷ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରି ଋତୁସ୍ନାତା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗମନ କରେ, ହେ ପ୍ରଜେଶ୍ୱରୀ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ତାହାର ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ତାନ-ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ତୁମେ ସ୍ୱରୂପା, ବିଜୟା, ଭଦ୍ରା, ସର୍ବଶତ୍ରୁପ୍ରମୋହିନୀ।

Verse 8

तत्र सृष्टिः पुरा प्रोक्ता श्वेतवर्णा स्वरूपिणी । एकाक्षरेति विख्याता सर्वाक्षरमयी शुभा ॥

ସେଠାରେ ପୂର୍ବେ ‘ସୃଷ୍ଟି’ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି—ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣା, ସ୍ୱରୂପିଣୀ; ‘ଏକାକ୍ଷରୀ’ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ, ଶୁଭା, ଏବଂ ସର୍ବାକ୍ଷରମୟୀ।

Verse 9

वागीशेति समाख्याता क्वचिद्देवी सरस्वती । सैव विद्येश्वरी देवी सैव क्वाप्यमिताक्षरा । सैव ज्ञानविधिः क्वापि सैव देवी विभावरी ॥

କେଉଁଠି ସେ ‘ବାଗୀଶୀ’ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଆଉ କେଉଁଠି ଦେବୀ ‘ସରସ୍ୱତୀ’। ସେଇ ଏକା ହିଁ ବିଦ୍ୟାର ଅଧିଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ; ସେଇ କେଉଁଠି ‘ଅମିତାକ୍ଷରା’ ଭାବେ କଥିତ। ସେଇ କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନବିଧି; ସେଇ ଦେବୀ ‘ବିଭାବରୀ’।

Verse 10

यानि सौम्यानि नामानि यानि ज्ञानोद्भवानि च । तानि तस्या विशालाक्षि द्रष्टव्यानि वरानने ॥

ଯେ ସୌମ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଓ ଯେ ଜ୍ଞାନରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ନାମଗୁଡ଼ିକ—ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ହେ ବରାନନେ—ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ତାହାର ନାମ ବୋଲି ବିଚାରଣୀୟ।

Verse 11

या वैष्णवी विशालाक्षी रक्तवर्णा सुरूपिणी । अपरा सा समाख्याता रौद्री चैव परापरा ॥

ଯେ ଦେବୀ ବୈଷ୍ଣବୀ—ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣା, ସୁରୂପିଣୀ—ସେ ‘ଅପରା’ ବୋଲି ସମାଖ୍ୟାତ; ସେଇ ‘ରୌଦ୍ରୀ’ ଏବଂ ‘ପରାପରା’ ମଧ୍ୟ।

Verse 12

एतास्त्रयोऽपि सिद्ध्यन्ते यो रुद्रं वेत्ति तत्त्वतः । सर्वगेयं वरारोहे एकैव त्रिविधा स्मृता ॥

ଯେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି ତିନୋଟି ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ହେ ବରାରୋହେ, ଏହା ସର୍ବତ୍ର ଗେୟ—ସେ ଏକା, କିନ୍ତୁ ତ୍ରିବିଧ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 13

एषा सृष्टिर्वरारोहे कथिता ते पुरातनी । तया सर्वमिदं व्याप्तं जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥

ହେ ବରାରୋହେ, ଏହି ପୁରାତନ ସୃଷ୍ଟିବୃତ୍ତାନ୍ତ ତୁମକୁ କହାଗଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ—ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ—ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 14

या सा आदौ वर्धिता सृष्टिर्ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तया तुल्यां स्तुतिं चक्रे तस्या देव्याः पितामहः ॥

ଆଦିରେ ଅବ୍ୟକ୍ତଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଯେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ, ସେହି ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାହା ସମତୁଲ୍ୟ ସ୍ତୁତି ରଚିଲେ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । जयस्व सत्यसम्भूते ध्रुवे देवि वराक्षरे । सर्वगे सर्वजननि सर्वभूतमहेश्वरि ॥

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଜୟ ହେଉ, ହେ ସତ୍ୟସମ୍ଭୂତେ; ହେ ଧ୍ରୁବେ ଦେବୀ, ହେ ବରାକ୍ଷରେ; ହେ ସର୍ବଗେ, ହେ ସର୍ବଜନନୀ, ହେ ସର୍ବଭୂତମହେଶ୍ୱରୀ।