Adhyaya 90: Description of the Threefold Goddess-Power and Brahmā’s Hymn to Sṛṣṭi

Verse 1

श्रीवराह उवाच । शृणु चान्यं वरारोहे तस्या देव्या महाविधिम् । या सा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा शिवेन परमेष्ठिना ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: “হে সুন্দৰ নিতম্বা, আৰু শুনা; সেই দেৱীৰ মহাবিধান/মহাবিধি শুনা—যাক পৰমেষ্ঠ শিৱে ‘ত্ৰিশক্তি’ বুলি নিৰ্দেশ কৰিছিল।”

Verse 2

सर्वज्ञे त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी । सिद्धिबुद्धिकरी देवि प्रसूतिः परमेश्वरि ॥

“হে সুন্দৰ নিতম্বা, তুমি সৰ্বজ্ঞা, সকলো সিদ্ধি দানকাৰিণী। হে দেৱী, তুমি সিদ্ধি আৰু বুদ্ধি উৎপন্নকাৰিণী; হে পৰমেশ্বৰী, তুমি পৰম প্ৰসূতি—সৰ্ব উৎপত্তিৰ উৎস।”

Verse 3

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वमुत्पत्तिर्वरानने । त्वमोङ्कारस्थितादेवि वेदोत्पत्तिस्त्वमेव च ॥

তুমি স্বাহা, তুমি স্বধা, হে দেবী; হে সুমুখী, তুমি সৃষ্টিৰ মূল উৎস। হে দেবী, তুমি ওঁকাৰত স্থিত; বেদসমূহৰ উদ্ভৱো নিশ্চয় তোমাৰেই পৰা।

Verse 4

देवानां दानवानां च यक्षगन्धर्वरक्षसाम् । पशूनां वीरुधां चापि त्वमुत्पत्तिर्वरानने ॥

দেৱতা আৰু দানৱসকলৰ, যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু ৰাক্ষসসকলৰ; আৰু পশু-পাখি তথা উদ্ভিদসমূহৰো—হে সুমুখী, তুমি সৃষ্টিৰ উৎস।

Verse 5

विद्या विद्येश्वरी सिद्धा प्रसिद्धा त्वं सुरेश्वरी । सर्वज्ञा त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥

তুমি বিদ্যা; তুমি বিদ্যাৰ অধিষ্ঠাত্রী—সিদ্ধা আৰু প্ৰসিদ্ধা; তুমি সুৰসকলৰ ঈশ্বৰী। হে মহিমান্বিতা, তুমি সৰ্বজ্ঞা; তুমি সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰিণী।

Verse 6

सर्वगा गतसन्देहा सर्वशत्रुनिबर्हिणी । सर्वविद्येश्वरी देवी नमस्ते स्वस्तिकारिणि ॥

তুমি সৰ্বব্যাপিনী, সন্দেহশূন্যা, সকলো শত্রু বিনাশকাৰিণী। হে দেবী, তুমি সকলো বিদ্যাৰ অধিষ্ঠাত্রী—তোমাক নমস্কাৰ, হে মঙ্গলকাৰিণী।

Verse 7

ऋतुस्नातां स्त्रियं गच्छेद्यस्त्वां स्तुत्वा वरानने । तस्यावश्यं भवेत्सृष्टिस्त्वत्प्रसादात्प्रजेश्वरि । स्वरूपा विजया भद्रा सर्वशत्रुप्रमोहिनी ॥

হে সুমুখী, যি কোনো ব্যক্তি তোমাক স্তৱ কৰি ঋতুস্নাতা (ঋতুকাল-শুদ্ধ) স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ যায়, তাৰ নিশ্চয় সন্ততি হব—তোমাৰ কৃপাতে, হে প্ৰজেশ্বৰী। তুমি স্বৰূপা, বিজয়া, ভদ্ৰা—সকলো শত্রুক মোহিতকাৰিণী।

Verse 8

तत्र सृष्टिः पुरा प्रोक्ता श्वेतवर्णा स्वरूपिणी । एकाक्षरेति विख्याता सर्वाक्षरमयी शुभा ॥

তাত সৃষ্টিৰ কথা পূৰ্বে কোৱা হৈছিল—শ্বেতবৰ্ণা, নিজ স্বৰূপত স্থিত। ‘একাক্ষৰী’ বুলি খ্যাত, শুভা, আৰু সকলো অক্ষৰেৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 9

वागीशेति समाख्याता क्वचिद्देवी सरस्वती । सैव विद्येश्वरी देवी सैव क्वाप्यमिताक्षरा । सैव ज्ञानविधिः क्वापि सैव देवी विभावरी ॥

কেতিয়াবা তেওঁক ‘বাগীশা’ বুলি কোৱা হয়, আন ঠাইত দেৱী সৰস্বতী। তেওঁয়েই বিদ্যাৰ অধীশ্বৰী; তেওঁয়েই কেতিয়াবা অমিত অক্ষৰধাৰিণী। তেওঁয়েই কেতিয়াবা জ্ঞানৰ বিধান; তেওঁয়েই দেৱী বিভাৱৰী।

Verse 10

यानि सौम्यानि नामानि यानि ज्ञानोद्भवानि च । तानि तस्या विशालाक्षि द्रष्टव्यानि वरानने ॥

যি কোমল নামসমূহ আৰু যি জ্ঞানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নামসমূহ—সেইবোৰ তেঁৱেইৰ বুলি বিবেচনা কৰিব লাগে, হে বিশাল-নয়না, হে সুন্দৰ-মুখী।

Verse 11

या वैष्णवी विशालाक्षी रक्तवर्णा सुरूपिणी । अपरा सा समाख्याता रौद्री चैव परापरा ॥

যি বৈষ্ণৱী—বিশাল-নয়না, ৰক্তবৰ্ণা, সুৰুপিণী—তেওঁক ‘অপৰা’ বুলি কোৱা হয়; আৰু তেওঁয়েই ‘ৰৌদ্ৰী’ আৰু ‘পৰাপৰা’ও।

Verse 12

एतास्त्रयोऽपि सिद्ध्यन्ते यो रुद्रं वेत्ति तत्त्वतः । सर्वगेयं वरारोहे एकैव त्रिविधा स्मृता ॥

যি ৰুদ্ৰক তত্ত্বতঃ জানে, তাৰ বাবে এই তিনিও সিদ্ধ হয়। হে বৰাৰোহে, এই কথা সৰ্বত্ৰ গেয়: তেওঁ একেই, কিন্তু ত্ৰিবিধা ৰূপে স্মৃত।

Verse 13

एषा सृष्टिर्वरारोहे कथिता ते पुरातनी । तया सर्वमिदं व्याप्तं जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥

হে সুন্দৰ নিতম্বিনী, এই প্ৰাচীন সৃষ্টিৰ বৃত্তান্ত তোমাক কোৱা হ’ল; ইয়াৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ জগত—স্থাৱৰ আৰু জংগম—সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত।

Verse 14

या सा आदौ वर्धिता सृष्टिर्ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तया तुल्यां स्तुतिं चक्रे तस्या देव्याः पितामहः ॥

যি সৃষ্টিক আদিতে অব্যক্ত-জন্মা ব্ৰহ্মাই বিস্তাৰ কৰিছিল, সেই সৃষ্টিৰ সমানেই পিতামহ ব্ৰহ্মাই সেই দেৱীৰ উদ্দেশে সমতুল্য স্তৱ ৰচনা কৰিলে।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । जयस्व सत्यसम्भूते ध्रुवे देवि वराक्षरे । सर्वगे सर्वजननि सर्वभूतमहेश्वरि ॥

ব্ৰহ্মাই ক’লে: জয় হওক, হে সত্যসম্ভূতে! হে ধ্ৰুৱে দেৱি, হে বৰাক্ষৰে (উত্তম অক্ষৰধাৰিণী)! হে সৰ্বগে, হে সৰ্বজননি, হে সৰ্বভূত-মহেশ্বৰী!