Varaha Purana - Adhyaya 86
Varaha PuranaAdhyaya 8653 Shlokas

Adhyaya 86: Description of Śākadvīpa and Kuśadvīpa (Cosmographic Geography)

Śākadvīpa-Kuśadvīpa-varṇana

Ancient-Geography

W dialogu Varāha, Pṛthivī opis przechodzi od wcześniejszej kosmografii do pouczającego opisu wysp-kontynentów (dvīpas), zaczynając od Śākadvīpa, a następnie Kuśadvīpa. Varāha wyjaśnia ich proporcjonalne relacje przestrzenne (Śākadvīpa w odniesieniu do Jambūdvīpa; Kuśadvīpa w odniesieniu do Śākadvīpa) oraz otaczające oceany: lavaṇodaka i kṣīroda, a później dadhimaṇḍoda. Rozdział kataloguje kulaparvaty (góry rodowe) z parami nazw oraz rzeki (nadīs), często również podane w nazwach podwójnych. Zwraca też uwagę na cechy ekologiczne i ludzkie: regiony, gdzie ludzie są długowieczni i wolni od głodu, starzenia się oraz chorób, przedstawiając ziemski porządek jako stabilny i dobrze uregulowany. Rozdział pełni funkcję schematycznej mapy kosmicznej geografii, a nie kalendarza rytualnego.

Key Concepts

Dvīpa cosmography (Śākadvīpa, Kuśadvīpa) and proportional dimensions (dviguṇa-vistāra)Encircling oceans (lavaṇodaka, kṣīroda, dadhimaṇḍoda) as ecological boundariesKulaparvata catalog and dvināma (dual nomenclature) as a toponymic systemRiver systems (saptamahānadyaḥ) and hydro-ecological orderingIdealized human ecology: longevity and absence of durbhikṣa–jarā–vyādhi

In this adhyaya

People

  • VarahaSpeaksVarāha
  • PrithiviSpeaksListensPṛthivī

What happens

  1. How it opens

    In the Varāha-Pṛthivī dialogue, the discourse transitions from earlier cosmographic framing to a more schematic, instructional mapping of the dvīpa-system, beginning with Śākadvīpa and proceeding to Kuśadvīpa, emphasizing proportional dimensions and encircling oceans as cosmic boundaries.

  2. The turning point

    Varāha enumerates the spatial relations (dviguṇa-vistāra) of Śākadvīpa relative to Jambūdvīpa and Kuśadvīpa relative to Śākadvīpa, then catalogs each dvīpa’s organizing features: the surrounding oceans (lavaṇodaka, kṣīroda, and dadhimaṇḍoda), the kulaparvatas (often with dvināma/paired names), the principal rivers (including dual-named streams in Kuśadvīpa), and the central arboreal/pillar-like feature (Śākavṛkṣa; Mahākuśastamba).

  3. How it ends

    The description culminates in an idealized ecological-human order: the dvīpas are portrayed as stable, well-regulated environments where inhabitants enjoy longevity and are free from famine (durbhikṣa), aging (jarā), and disease (vyādhi), implying that cosmic proportionality and bounded hydroscapes sustain well-being.

Tirthas

Cosmographic regions and features: Śākadvīpa; Kuśadvīpa; Jambūdvīpa (as reference); oceans, Lavaṇodadhi/Lavaṇodaka (salt ocean), Kṣīroda/Kṣīrodadhi (milk ocean), Dadhimaṇḍoda (curd-like ocean). Śākadvīpa kulaparvatas/toponyms: Udaya (Śailendra), Jaladhāra, Raivataka, Śyāma, Rajata (Śāka), Ambikeya (Vibhrājasa/Kesarī). Śākadvīpa central tree: Śākavṛkṣa. Śākadvīpa rivers: Sukumārī, Kumārī, Nandā, Veṇikā, Dhenu, Ikṣumatī, Gabhasti. Kuśadvīpa kulaparvatas (dvināma): Kumuda/Vidruma; Unnata/Hema; Balāhaka/Dyutimān; Droṇa/Puṣpavān; Kaṅka/Kuśeśaya; Mahiṣa/Hari; Kakudmān/Mandara. Kuśadvīpa rivers (dvināma): Pratapā/Praveśā; Śivā/Yaśodā; Pitrā/Kṛṣṇā; Hrādinī/Candrā; Vidyutā/Śuklā; Varṇā/Vibhāvarī; Mahatī/Dhṛti. Kuśadvīpa central feature: Mahākuśastamba.

  • ShakadvipaŚākadvīpa
  • KushadvipaKuśadvīpa
  • JambudvipaJambūdvīpa
  • Lavanodadhi / LavanodakaLavaṇodadhi / Lavaṇodaka (salt ocean)
  • Kshiroda / KshirodadhiKṣīroda / Kṣīrodadhi (milk ocean)
  • DadhimandodaDadhimaṇḍoda (curd-like ocean)
  • ShakavrikshaŚākavṛkṣa (central tree of Śākadvīpa)
  • MahakushastambaMahākuśastamba (central feature of Kuśadvīpa)
  • Shakadvipa kulaparvatas: Udaya / Shailendra, Jaladhara, Raivataka, Shyama, Rajata / Shaka, Ambikeya / VibhrajasaŚākadvīpa kulaparvatas: Udaya / Śailendra, Jaladhāra, Raivataka, Śyāma, Rajata / Śāka, Ambikeya / Vibhrājasa (Kesarī)
  • Shakadvipa rivers: Sukumari, Kumari, Nanda, Venika, Dhenu, Ikshumati, GabhastiŚākadvīpa rivers: Sukumārī, Kumārī, Nandā, Veṇikā, Dhenu, Ikṣumatī, Gabhasti
  • Kushadvipa kulaparvatas: Kumuda / Vidruma, Unnata / Hema, Balahaka / Dyutiman, Drona / Pushpavan, Kanka / Kusheshaya, Mahisha / Hari, Kakudman / MandaraKuśadvīpa kulaparvatas: Kumuda / Vidruma, Unnata / Hema, Balāhaka / Dyutimān, Droṇa / Puṣpavān, Kaṅka / Kuśeśaya, Mahiṣa / Hari, Kakudmān / Mandara
  • Kushadvipa rivers: Pratapa / Pravesha, Shiva / Yashoda, Pitra / Krishna, Hradini / Chandra, Vidyuta / Shukla, Varna / Vibhavari, Mahati / DhritiKuśadvīpa rivers: Pratapā / Praveśā, Śivā / Yaśodā, Pitrā / Kṛṣṇā, Hrādinī / Candrā, Vidyutā / Śuklā, Varṇā / Vibhāvarī, Mahatī / Dhṛti
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 86

Shlokas in Adhyaya 86

Verse 1

Rozdział 86: Odtąd poznajcie Śakadwipę.

Verse 2

Teraz posłuchajcie o trzeciej: Kuśadwipie.

Verse 3

Zgodnie z rozległością Dżambudwipy, ocean słonej wody, o obwodzie dwa razy większym, całkowicie otacza Dżambudwipę w podwójnym pierścieniu.

Verse 4

Ocean Mleka jest otoczony przez Kuśadwipę, a jego miara jest dwa razy większa od rozległości Śakadwipy.

Verse 5

Są tam święte krainy; ludzie umierają dopiero po długim czasie, a ta ziemia jest wolna od głodu, starości i chorób.

Verse 6

Tam również są siedem Kulaparwat, góry rodowe.

Verse 7

Te siedem Kulaparwat pozostaje tam ustanowione; a po obu stronach są usytuowane oceany, ocean słony, ocean mleka i ocean maślanki.

Verse 8

सर्वे च द्विनामानः

I wszystkie one są opisywane jako mające dwie nazwy.

Verse 9

तत्र च प्रागायतः शैलेन्द्र उदयो नाम पर्वतः

A tam, rozciągając się na wschód, znajduje się góra zwana Udaya, 'pan gór'.

Verse 10

तद् यथा — कुमुदविद्रुमेति च शोच्यते

To znaczy: jest ona również nazywana 'Kumuda-vidruma'.

Verse 11

तस्यापरेण जलधारो नाम गिरिः

Na zachód od niej znajduje się góra o imieniu Jaladhāra.

Verse 12

उन्नतो हेमपर्वतः सैव

Ta sama góra jest wyniosła; jest ona również Hemaparvata.

Verse 13

सैव चन्द्रेति कीर्तितः

Ta właśnie góra jest również sławiona jako 'Candra'.

Verse 14

बलाहको द्युतिमान् सैव

Ta sama góra jest również promiennym Balāhaką.

Verse 15

तस्य च जलमिन्द्रो गृहीत्वा वर्षति

I biorąc jej wody, Indra sprawia, że pada deszcz.

Verse 16

तथा द्रोणः सैव पुष्पवान्

Podobnie ta sama góra jest nazywana Droṇa; jest również 'Puṣpavān', noszącym kwiaty.

Verse 17

तस्य पारे रैवतको नाम गिरिः

Za nią leży góra o imieniu Raivataka.

Verse 18

कङ्कश्च पर्वतः सैव कुशेशयः॥

Istnieje również góra zwana Kaṅką; ta sama góra jest znana jako Kuśeśaya.

Verse 19

सैव नारदो वर्ण्यते तस्मिंश्च नारदपर्वतादुत्पन्नो तस्य चापरेण श्यामो नाम गिरिः॥

Ta sama góra jest opisywana jako Nāradā; i tam, powstała z Nāradaparvaty, po jej dalszej stronie znajduje się góra o imieniu Śyāma.

Verse 20

तथा षष्ठो महिषनामाः स एव हरिरित्युच्यते॥

Podobnie szósta jest nazwana Mahiṣą; ta sama jest również nazywana Harim.

Verse 21

तस्मिंश्च प्रजाः श्यामत्वमापन्नाः सैव दुन्दुभिर्वर्ण्यते॥

A tam istoty przyjęły ciemną barwę; ta sama (kraina/cecha) jest opisywana jako Dundubhi.

Verse 22

तत्राग्निर्वसति॥

Tam przebywa Agni, bóg ognia.

Verse 23

तस्मिन्सिद्धा इति कीर्तिताः प्रजानेकविधाः क्रीडन्तस्तस्यापरे रजतो नाम गिरिः सैव शाकोच्यते॥

Tam ludzie są sławni jako "Siddhowie", wielu rodzajów, bawiący się; a za nią stoi góra nazwana Rajatą, która jest również zwana Śāką.

Verse 24

सप्तमस्तु ककुद्मान्नाम सैव मन्दरः कीर्त्यते॥

Lecz siódma jest nazwana Kakudmān; ta sama góra jest wychwalana jako Mandara.

Verse 25

तस्यापरेणाम्बिकेयः स च विभ्राजसो भण्यते॥

Za nią znajduje się Ambikeya; i ta sama (góra) jest również nazywana Vibhrājasa.

Verse 26

इत्येते पर्वताः कुशद्वीपे व्यवस्थिताः एतेषां वर्षभेदो भवति द्विनामसंज्ञः॥

Tak te góry są usytuowane w Kūśadvīpie; i wśród nich następuje podział na varṣy, charakteryzujący się posiadaniem podwójnych imion.

Verse 27

स एव केसरित्युच्यते॥

Ta sama jest nazywana Kesarī.

Verse 28

कुमुदस्य श्वेतमुद्भिदं तदेव कीर्त्यते

To, co jest białym odrostkiem kumudy, jest właśnie tak określane.

Verse 29

ततश्च वायुः प्रवर्तते

Wtedy wiatr zaczyna się poruszać i wchodzi w ruch.

Verse 30

उन्नतस्य लोहितं वेणुमण्डलं तदेव भवति

Dla wyniesionej cechy, czerwonawy bambusowy krąg jest właśnie tym, czym się staje.

Verse 31

गिरिणामान्येव वर्षाणि तद्यथा

To są rzeczywiście krainy noszące nazwy gór, mianowicie następująco:

Verse 32

बलाहकस्य जीमूतं तदेव रथाकार इति

Chmura Dźimuta góry Balahaka jest właśnie tym, co nazywa się Rthakara.

Verse 33

उदयसुकुमारो जलधारक्षेमकमहाद्रुमेति प्रधानानि द्वितीयपर्वतनामभिरपि वक्तव्यानि

Udajasukumara, Dżaladhara, Kszemaka i Mahadruma są głównymi; należy je również podać ich drugorzędnymi nazwami górskimi.

Verse 34

द्रोणस्य हरितं तदेव बलाधनं भवति

Zielona cecha Drony jest właśnie tym, co staje się Baladhaną.

Verse 35

तस्य च मध्ये शाकवृक्षस्तत्र च सप्तमहानद्यो द्विनाम्न्यः

A w jego środku znajduje się drzewo szaka; tam również są siedem wielkich rzek o dwóch nazwach.

Verse 36

कङ्कस्यापि ककुद्मान् नाम

Również dla Kanki istnieje nazwa Kakudman.

Verse 37

तद्यथा सुकुमारी कुमारी नन्दा वेणिका धेनुः इक्षुमती गभस्ति इत्येता नद्यः

Mianowicie: Sukumari, Kumari, Nanda, Wenika, Dhenu, Ikszumati i Gabhasti - to są owe rzeki.

Verse 38

वृत्तिमत्तदेव मानसं महिषस्य प्रभाकरम् ।

Ten sam region nazywany jest Mānasam, promienny jak Prabhākara, słońcem podobnym blaskiem Mahiṣy.

Verse 39

ककुद्मतः कपिलं तदेव सङ्ख्यातं नाम ।

Od Kakudmat pochodzi Kapila; ta sama kraina znana jest pod nazwą Saṅkhyāta.

Verse 40

इत्येतानि वर्षाणि ।

Tak oto przedstawione są te varṣy, terytorialne podziały.

Verse 41

तत्र द्विनाम्न्यो नद्यः ।

Tam rzeki noszą dwa imiona.

Verse 42

प्रतपा प्रवेशा सैवोच्यते ।

Pratapā, zwana również Praveśā, ta właśnie rzeka tak jest nazwana.

Verse 43

द्वितीया शिवा यशोदा सा च भवति ।

Druga to Śivā; jest ona również nazywana Yaśodā.

Verse 44

तृतीया पित्रा नाम सैव कृष्णा भण्यते ।

Trzecia nosi imię Pitrā; ta sama rzeka nazywana jest Kṛṣṇā.

Verse 45

चतुर्थी ह्रादिनी नाम सैव चन्द्रा निगद्यते ।

Czwarta nosi imię Hrādinī; ta sama rzeka określana jest jako Candrā.

Verse 46

विद्युता च पञ्चमी शुक्ला सैव ।

Piąta to Vidyutā; ta sama rzeka nazywana jest Śuklā.

Verse 47

वर्णा षष्ठी सैव विभावरी ।

Szósta to Varṇā; ta sama rzeka nazywana jest Vibhāvarī.

Verse 48

महती सप्तमी सा एव धृतिः ।

Siódma jest Mahatī; ta zaś jest istotnie Dhṛti.

Verse 49

एताः प्रधानाः शेषाः क्षुद्रनद्यः ।

Te są głównymi rzekami; pozostałe są mniejszymi strumieniami.

Verse 50

इत्येष कुशद्वीपस्य संनिवेशः ।

Taki jest układ wyspy Kuśa, Kuśadvīpy.

Verse 51

शाकद्वीपो द्विगुणः संनिविष्टश्च कथितः ।

O wyspie Śāka mówi się, że jest ułożona o podwójnym zasięgu.

Verse 52

तस्य च मध्ये महाकुशस्तम्भः ।

A w jej środku znajduje się wielki filar Kuśa, Mahākuśastambha.

Verse 53

एष च कुशद्वीपो दधिमण्डोदेनावृतः क्षीरोदद्विगुणेन ।

A ta wyspa Kuśa, Kuśadvīpa, jest otoczona oceanem serwatki, Dadhimaṇḍodą, który jest dwukrotnie większy od oceanu mleka.

Inside Adhyaya 86

Ritual instructions

  • BenefitThis adhyāya is primarily cosmographic instruction (dvīpa–saṃniveśa) rather than a ritual manual; its ‘benefit’ is contemplative orientation—understanding cosmic order, proportionality, and the ecological logic of bounded oceans, mountains, and rivers.

The narrative frame

  • Dialogue ToneDidactic, schematic, and catalogic (map-like enumeration rather than dramatic narration).

The emotional journey

  • Dominant RasaAdbhuta (wonder)
  • Emotional ProgressionCuriosity about cosmic layout → orderly enumeration of dvīpas, oceans, mountains, and rivers → settling into a sense of stability and abundance through the depiction of famine- and disease-free regions.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityNot directly visitable as terrestrial pilgrimage sites in the conventional sense; Śākadvīpa and Kuśadvīpa function as Purāṇic cosmographic regions. Engagement is best approached through study, recitation, and comparative Purāṇic cosmology rather than physical travel.

Frequently Asked Questions

The chapter primarily instructs through cosmographic ordering: it presents a model of terrestrial stability in which oceans, mountains, rivers, and central trees form a regulated system. The idealized description of regions free from famine (durbhikṣa), aging (jarā), and disease (vyādhi) implies that well-ordered environments correspond to well-being, offering an indirect ecological-ethical frame rather than explicit moral rules.

No explicit chronological markers (tithi, māsa, ṛtu, or lunar/seasonal timings) are stated in the supplied passage. The content is descriptive geography (dvīpa–saṁniveśa) rather than a ritual or calendrical prescription.

Environmental balance is conveyed via spatial proportionality (dviguṇa relations between dvīpas), bounded hydroscapes (salt, milk, and curd-like oceans), and systematic hydrography (named rivers) anchored by mountain ranges and central arboreal features (Śākavṛkṣa; Mahākuśastamba). The text’s emphasis on regions without scarcity or disease frames a stable terrestrial design as conducive to sustainable life.

The passage does not cite human dynasties or royal genealogies. It references cosmographic and eponymic names (e.g., Nārada as a mountain-name association; Indra in relation to rainfall), functioning as mythic-cultural identifiers within the geographic schema rather than as historical lineages.

Ask anything about Adhyaya 86 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play