Niralamba

Verse 1

ॐ नमः शिवाय गुरवे सच्चिदानन्दमूर्तये । निष्प्रपञ्चाय शान्ताय निरालम्बाय तेजसे ॥ निरालम्बं समाश्रित्य सालम्बं विजहाति यः । स संन्यासी च योगी च कैवल्यं पदमश्नुते ॥१॥

Om. Pokłon Śiwie, Guru, którego istotą jest Istnienie, Świadomość, Błogość; Temu, który jest poza wszelkim zjawiskowym przejawem, spokojnemu, niepodpartemu na niczym (nirālamba), promiennemu. Ktokolwiek, szukając schronienia w Niepodpartym, porzuca wszystko, co ma oparcie, każdą zależność, ten jest zarówno sannjasinem, jak i joginem; osiąga stan kaivalyi, absolutnej samotności i wyzwolenia.

Verse 2

एषामज्ञानजन्तूनां समस्तारिष्टशान्तये । यद्यद्बोद्धव्यमखिलं तदाशङ्क्य ब्रवीम्यहम् ॥२॥

Dla ukojenia wszelkich nieszczęść tych istot, które trwają w niewiedzy, ja, Āśaṅkya, po należywym rozważeniu, ogłaszam w pełni wszystko to, co ma być poznane.

Verse 3

किं ब्रह्म । क ईश्वरः । को जीवः । का प्रकृतिः । कः परमात्मा । को ब्रह्मा । को विष्णुः । को रुद्रः । क इन्द्रः । कः शमनः । कः सूर्यः । कश्चन्द्रः । के सुराः । के असुराः । के पिशाचाः । के मनुष्याः । काः...

Śaṅkya zapytał: "Czym jest Brahman? Kim jest Īśvara? Kim jest jīva? Czym jest prakṛti? Kim jest Paramātman? Kim jest Brahmā? Kim jest Viṣṇu? Kim jest Rudra? Kim jest Indra? Kim jest Yama? Kim jest Słońce? Kim jest Księżyc? Kim są bogowie? Kim są asurowie? Kim są piśācy? Kim są ludzie? Kim są kobiety? Kim są zwierzęta i inne istoty? Czym jest to, co nieruchome? Kim są bramini i inni? Czym jest jāti (urodzenie/kasta)? Czym jest działanie (karma)? Czym jest niedziałanie? Czym jest wiedza? Czym jest niewiedza? Czym jest szczęście? Czym jest cierpienie? Czym jest niebo? Czym jest piekło? Czym jest niewola? Czym jest wyzwolenie (mokṣa)? Kto ma być czczony? Kim jest uczeń? Kim jest uczony? Kim jest ułudzony? Czym jest to, co demoniczne? Czym jest asceza (tapas)? Czym jest stan najwyższy? Co ma być przyjęte? Co nie ma być przyjęte? Kim jest sannjasin (wyrzeczony)?", tak pytał. Odpowiedział: "Brahman."

Verse 4

स होवाच— महदहङ्कारपृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशत्वेन बृहद्रूपेणाण्डकोशेन कर्मज्ञानार्थरूपतया भासमानम् अद्वितीयम् अखिलोपाधिविनिर्मुक्तं तत् सकलशक्त्युपबृंहितम् अनाद्यनन्तं शुद्धं शिवं शान्तं निर्गुणम् इत्यादि...

Powiedział: Ta Świadomość, Brahman, zwana również Īśvarą, to to, co jaśnieje jako zasada wielka (mahat), jako ego (ahaṅkāra), jako ziemia, woda, ogień, powietrze i przestrzeń; jako rozległa forma kosmicznego jaja; i jako formy działania, wiedzy oraz ich przedmiotów. Jest jednak niedwoista, wolna od wszelkich ograniczających przymiotów (upādhis), obdarzona wszelkimi mocami, bez początku i bez końca, czysta, pomyślna, spokojna, bez przymiotów; określana takimi terminami, a jednak, w prawdzie, niewysłowiona.

Verse 5

ब्रह्मैव स्वशक्तिं प्रकृत्यभिधेयामाश्रित्य लोकान् सृष्ट्वा प्रविश्यान्तर्यामित्वेन ब्रह्मादीनां बुद्धीन्द्रियनियन्तृत्वाद् ईश्वरः॥ जीव इति च ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनां नामरूपद्वारा स्थूलोऽहमिति मिथ...

Sam Brahman, uciekając się do własnej mocy zwanej Prakṛti, stwarza światy i po wejściu w nie nazywany jest Īśvarą, ponieważ jest Wewnętrznym Władcą (antaryāmin) i kontrolerem intelektu i zmysłów Brahmā i innych. A termin "jīva" powstaje przez fałszywe nałożenie: przez imiona i formy takie jak Brahmā, Viṣṇu, Īśāna, Indra i inne, wyobraża sobie: "Ja jestem tym grubym ciałem." Choć "ja" jest jedno, jawi się jako wiele jīv z powodu różnic w ciałach i ich składnikach początkowych.

Verse 6

प्रकृतिरिति च ब्रह्मणः सकाशान् नानाविचित्रजगन्निर्माणसामर्थ्यबुद्धिरूपा ब्रह्मशक्तिरेव प्रकृतिः॥६॥

A "Prakṛti" jest właśnie własną mocą Brahmana: śakti Brahmana, o naturze inteligencji i potencjalności, dzięki której istnieje zdolność do tworzenia różnorodnego i barwnego wszechświata, powstająca z Brahmana.

Verse 7

परमात्मेति च देहादेः परतरत्वाद् ब्रह्मैव ॥७॥

On jest Paramātmanem, poza ciałem i wszystkim, co do niego przynależy; i On właśnie jest samym Brahmanem.

Verse 8

परमात्मा स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रः । ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयः । तत्स्थावरं ते ब्राह्मणादयः । सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति क...

Paramātman jest Brahmą; On jest Viṣṇu; On jest Indrą; On jest Yamą; On jest Słońcem; On jest Księżycem. On jest dewami i asurami, piśācami, ludźmi, kobietami, zwierzętami i innymi; On jest tym, co nieruchome; On jest braminami i innymi. Zaprawdę, wszystko to jest Brahmanem; nie ma tu najmniejszej różnorodności.

Verse 9

परमात्मा स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रः । ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयः । तत्स्थावरं ते ब्राह्मणादयः । सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति क...

Paramātman jest Brahmą; On jest Viṣṇu; On jest Indrą; On jest Yamą; On jest Słońcem; On jest Księżycem. On jest dewami i asurami, piśācami, ludźmi, kobietami, zwierzętami i innymi; On jest tym, co nieruchome; On jest braminami i innymi. Zaprawdę, wszystko to jest Brahmanem; nie ma tu najmniejszej różnorodności.

Verse 10

जातिरिति च। न चर्मणो न रक्तस्य न मांसस्य न चास्थिनः। न जातिरात्मनो जातिर्व्यवहारप्रकल्पिता॥१०॥

A co do "jāti" (kasty): nie jest ona kastą skóry, nie krwi, nie mięsa i nie kości. Jaźń (Ātman) nie ma kasty; kasta jest konstrukcją utworzoną dla celów doczesnych.

Verse 11

कर्मेति च—क्रियमाणेन्द्रियैः कर्मण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म। अकर्मेति च—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणं नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म...

A co do „karmy” (działania): jedynie działanie jest prawdziwym działaniem, gdy, podczas gdy zmysły wykonują czyn, jest ona dokonywana z wewnętrzną stałością w Jaźni (adhyātma-niṣṭhā), jako świadomość „ja działam” wewnątrz tego działania. A co do „akarmy” (niedziałania): to, co poprzez poczucie ego sprawstwa i doświadczania i tym podobne, staje się więzieniem i przyczyną narodzin i tak dalej, mianowicie, poszukiwanie rezultatów w obowiązkowych i okazjonalnych rytuałach, ślubach, ascezie, darach i tym podobne, to jest nazywane niedziałaniem.

Verse 12

कर्मेति च—क्रियमाणेन्द्रियैः कर्मण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म। अकर्मेति च—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणं नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म...

A co do „karmy” (działania): jedynie działanie jest prawdziwym działaniem, gdy, podczas gdy zmysły wykonują czyn, jest ona dokonywana z wewnętrzną stałością w Jaźni (adhyātma-niṣṭhā), jako świadomość „ja działam” wewnątrz tego działania. A co do „akarmy” (niedziałania): to, co poprzez poczucie ego sprawstwa i doświadczania i tym podobne, staje się więzieniem i przyczyną narodzin i tak dalej, mianowicie, poszukiwanie rezultatów w obowiązkowych i okazjonalnych rytuałach, ślubach, ascezie, darach i tym podobne, to jest nazywane niedziałaniem.

Verse 13

ज्ञानमिति च देहेन्द्रियनिग्रहसद्गुरूपासनश्रवणमनननिदिध्यासनैर्यद्यदृग्दृश्यस्वरूपं सर्वान्तरस्थं सर्वसमं घटपटादिपदार्थमिवाविकारं विकारेषु चैतन्यं विना किञ्चिन्नास्तीति साक्षात्कारानुभवो ज्ञानम् ॥१३॥

„Wiedza”, tak się mówi, to bezpośrednie urzeczywistnienie (sākṣātkāra), natychmiastowe doświadczenie, że poprzez powściągnięcie ciała i zmysłów, oddanie prawdziwemu guru oraz dyscypliny słuchania, refleksji i głębokiej kontemplacji, cokolwiek jest natury widza i widzialnego, jest wewnętrznym mieszkańcem wszystkiego, równe we wszystkim, niezmienne jak przedmioty takie jak garnek i płótno; oraz że we wszystkich modyfikacjach nic whatsoever nie istnieje oddzielnie od świadomości.

Verse 14

अज्ञानमिति च रज्जौ सर्पभ्रान्तिरिवाद्वितीये सर्वानुस्यूते सर्वमये ब्रह्मणि देवतिर्यङ्नरस्थावरस्त्रीपुरुषवर्णाश्रमबन्धमोक्षोपाधिनानात्मभेदकल्पितं ज्ञानमज्ञानम् ॥१४॥

„Niewiedza”, tak się mówi, to poznanie, które, jak pomyłkowe wzięcie liny za węża, w niedualnym Brahmanie, przenikającym wszystko i składającym się ze wszystkiego, wyobraża sobie różnice tego, co nie jest Jaźnią, poprzez ograniczające dodatki (upādhis), takie jak bóstwo, zwierzę, człowiek, istota nieruchoma (roślina/nieożywiona), kobieta, mężczyzna, kasta i stadium życia, więzienie i wyzwolenie.

Verse 15

सुखमिति च सच्चिदानन्दस्वरूपं ज्ञात्वा आनन्दरूपा या स्थितिः सैव सुखम् ॥१५॥

„Szczęście”, tak się mówi, to właśnie ten stan, którego naturą jest błogość, po poznaniu (urzeczywistnieniu) istoty, której naturą jest byt, świadomość i błogość (sat-cit-ānanda).

Verse 16

दुःखमिति अनात्मरूपः विषयसङ्कल्प एव दुःखम् ॥१६॥

„Cierpienie”, tak oto: sama konstrukcja umysłowa (saṅkalpa) przedmiotów, przybierająca postać tego, co nie jest Jaźnią, jest cierpieniem.

Verse 17

स्वर्ग इति च सत्संसर्गः स्वर्गः । नरक इति च असत्संसारविषयजनसंसर्ग एव नरकः ॥१७॥

A „niebiosa” to stowarzyszenie z dobrymi (sat); „piekło” to zaiste stowarzyszenie z tym, co nierzeczywiste i niegodziwe, ludźmi związanymi z saṃsārą i przedmiotami zmysłów.

Verse 18

बन्ध इति च अनाद्यविद्यावासनया जातोऽहमित्यादिसङ्कल्पो बन्धः ॥१८॥

A „więzienie” to konstrukt myślowy zaczynający się od „ja” i tym podobnych, powstały z utajonych tendencji (vāsanā) bezpoczątkowej niewiedzy.

Verse 19

पितृमातृसहोदरदारापत्यगृहारामक्षेत्रममता संसारावरणसङ्कल्पो बन्धः ॥१९॥

Więzienie to saṅkalpa, konstrukcja wolitywna, która zasłania saṃsārę, mianowicie mamatā, poczucie posiadania „moje” wobec ojca, matki, rodzeństwa, małżonka, dzieci, domu, ogrodu i ziemi.

Verse 20

कर्तृत्वाद्यहङ्कारसङ्कल्पो बन्धः ॥२०॥

Więzienie to saṅkalpa ahaṅkāry, konstrukcja wolitywna ego, zaczynająca się od poczucia sprawstwa (kartṛtva) i tym podobnych.

Verse 21

अणिमाद्यष्टैश्वर्याशासिद्धसङ्कल्पो बन्धः ॥२१॥

Pętania jest to sankalpa, która staje się „urzeczywistniona” (siddha) jako pragnienie (aśa) ośmiu mocy (aiśwarya), począwszy od anima.

Verse 22

देवमनुष्याद्युपासना-कामसङ्कल्पो बन्धः ॥२२॥

Wolitywna konstrukcja (sankalpa) pragnienia oddawania czci bogom, ludziom i tym podobnym jest pętanią.

Verse 23

यमाद्यष्टाङ्गयोगसङ्कल्पो बन्धः ॥२३॥

Wolitywna konstrukcja (sankalpa) jogi ośmiu członków, począwszy od jamy, jest pętanią.

Verse 24

वर्णाश्रमधर्मकर्मसङ्कल्पो बन्धः ॥२४॥

Wolitywna konstrukcja (sankalpa) działania zgodnego z obowiązkami warny i aśramy (dharma-karma) jest pętanią.

Verse 25

आज्ञाभयसंशयात्मगुणसङ्कल्पो बन्धः ॥२५॥

Pętania jest wolitywną konstrukcją (sankalpa) złożoną z rozkazu autorytetu (adźńa), lęku, wątpliwości i przypisywania cech Atmanowi.

Verse 26

यागव्रततपोदानविधिविधानज्ञानसम्भवो बन्धः ॥२६॥

Pętania jest tym, co powstaje z „wiedzy” (dźńana) nakazów i przepisów dotyczących ofiar, ślubów, umartwień i darów.

Verse 27

केवलमोक्षापेक्षासङ्कल्पो बन्धः ॥२७॥

Pętania jest wolitywną konstrukcją (sankalpa) składającą się wyłącznie z oczekiwania lub pragnienia wyzwolenia (moksza).

Verse 28

सङ्कल्पमात्रसम्भवो बन्धः ॥२८॥

Pętania powstaje wyłącznie z samej konstrukcji umysłowej (sankalpa).

Verse 29

मोक्ष इति च नित्यानित्यवस्तुविचारादनित्यसंसारसुखदुःखविषयसमस्तक्षेत्रममताबन्धक्षयो मोक्षः ॥२९॥

A „wyzwolenie” jest następujące: poprzez rozróżnienie między wiecznym a nietrwałym, zniszczenie pętania przywiązania (mamata) do całego pola obiektów - przyjemności i cierpienia - w nietrwałym samsara; to jest wyzwolenie.

Verse 30

उपास्य इति च सर्वशरीरस्थचैतन्यब्रह्मप्रापको गुरुरुपास्यः ॥३०॥

A „ten, którego należy czcić kontemplując” jest Guru, który jest środkiem osiągnięcia Świadomości-Brahmana przebywającego we wszystkich ciałach.

Verse 31

शिष्य इति च विद्याध्वस्तप्रपञ्चावगाहितज्ञानावशिष्टं ब्रह्मैव शिष्यः ॥३१॥

A "uczeń" to ten, w którym dzięki wiedzy, która przeniknęła i rozproszyła świat fenomenalny, tym co pozostaje jest sam Brahman - on właśnie jest uczniem.

Verse 32

विद्वानिति च सर्वान्तरस्थस्वसंविद्रूपविद्विद्वान् ॥३२॥

A "znający" to ten, który zna - i jest - formą samoświadomości (svasaṃvid) przebywającą we wszystkim.

Verse 33

मूढ इति च कर्तृत्वाद्यहङ्कारभावारूढो मूढः ॥३३॥

A "złudzony" to ten, który wspiął się - to jest, ugrzązł - w poczuciu ego, takie jak sprawstwo i tym podobne.

Verse 34

आसुरमिति च ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनामैश्वर्यकामनया निरशनजपाग्निहोत्रादिष्वन्तरात्मानं सन्तापयति चात्युग्ररागद्वेषविहिंसादम्भाद्यपेक्षितं तप आसुरम् ॥३४॥

"Asuryjska" asceza jest taka, w której pragnąc panowania takiego jak Brahmā, Viṣṇu, Īśāna, Indra i inni, dręczy się wewnętrzne Ja przez posty, japę, ofiary ogniowe i tym podobne, a która jest naznaczona nadzwyczaj gwałtowną namiętnością i nienawiścią, przemocą, obłudą i podobnymi wadami.

Verse 35

तप इति च ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्येत्यपरोक्षज्ञानाग्निना ब्रह्माद्यैश्वर्याशासिद्धसङ्कल्पबीजसन्तापं तपः ॥३५॥

"Asceza" to spalenie - przez ogień bezpośredniej, natychmiastowej wiedzy, "Brahman jest rzeczywisty; świat jest fałszywy" - nasienia egoicznej woli, udoskonalonej przez nadzieję na panowanie takie jak Brahmā i inni.

Verse 36

परमं पदमिति च प्राणेन्द्रियाद्यन्तःकरणगुणादेः परतरं सच्चिदानन्दमयं नित्यमुक्तब्रह्मस्थानं परमं पदम् ॥३६॥

"Najwyższa siedziba" to to, co jest poza prāṇą, zmysłami i cechami narzędzia wewnętrznego (antaḥkaraṇa) i tak dalej - składające się z Istnienia, Świadomości i Błogości - wiecznie wolna stacja Brahmana; to jest najwyższa siedziba.

Verse 37

ग्राह्यमिति च देशकालवस्तुपरिच्छेदराहित्यचिन्मात्रस्वरूपं ग्राह्यम् ॥३७॥

"To, co można pojąć" to to, którego samą naturą jest sama czysta Świadomość, wolna od wszelkiego ograniczenia przez miejsce, czas i przedmiot; to właśnie jest tym, co można prawdziwie pojąć.

Verse 38

अग्राह्यमिति च स्वस्वरूपव्यतिरिक्तमायामयबुद्धीन्द्रियगोचरजगत्सत्यत्वचिन्तनमग्राह्यम् ॥३८॥

"To, czego nie można pojąć" to kontemplacja tego, że świat - w zasięgu intelektu i zmysłów, złożony z māyi i inny niż własna istotna natura - ma rzeczywistość; to jest tym, co oznacza "tego, czego nie można pojąć".

Verse 39

संन्यासीति च सर्वधर्मान्परित्यज्य निर्ममो निरहङ्कारो भूत्वा ब्रह्मेष्टं शरणमुपगम्य ‘तत्त्वमसि’, ‘अहं ब्रह्मास्मि’, ‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’, ‘नेह नानास्ति किञ्चन’ इत्यादिमहावाक्यार्थानुभवज्ञानाद् ‘ब्रह्...

"Wyrzeczony" to ten, kto porzuciwszy wszystkie obowiązki, stając się bez posiadania i bez ego, zbliża się do Brahmana jako umiłowanego schronienia; i przez doświadczalną wiedzę znaczeń wielkich powiedzeń - "Ty jesteś Tym", "Ja jestem Brahmanem", "Wszystko to zaprawdę jest Brahmanem", "Tu nie ma żadnej wielości" i tym podobnych - ustala, "Tylko Brahmanem jestem ja". Ugruntowany w nirvikalpa-samādhi, mnich porusza się niezależnie. On jest wyrzeczonym; on jest wyzwolony; on jest godzien czci; on jest joginem; on jest paramahaṃsą; on jest avadhūtą; on jest brāhmaṇą - tak.

Verse 40

इदं निरालम्बोपनिषदं योऽधीते गुर्वनुग्रहतः सोऽग्निपूतो भवति स वायुपूतो भवति। न स पुनरावर्तते न स पुनरावर्तते। पुनर्नाभिजायते पुनर्नाभिजायत इत्युपनिषत्॥४०॥

Kto studiuje tę Niralamba Upaniṣad dzięki łasce Guru, ten zostaje oczyszczony przez ogień; on zostaje oczyszczony przez wiatr. On nie powraca ponownie; on nie powraca ponownie. On nie rodzi się ponownie; on nie rodzi się ponownie - tak (kończy się) Upaniszada.