
Sukta 9.71
Traditionally attributed in Book 9 to Soma-Pavamāna seers; specific r̥ṣi for 9.71 varies by Anukramaṇī tradition (often listed under Pavitra/Āṅgirasa lineages).
Likely Jagatī (common in Soma Pavamāna hymns), pending pada-count verification for this specific mantra.
Ten hymn Soma-Pavamāna sławi Somę w miarę jak jest on wyciskany i filtrowany, stając się czujną, świetlistą mocą, która chroni rytuał przed wypaczeniem (druḥ) i wrogimi siłami (rakṣas). Łączy oczyszczenie Somy z Dakṣiṇā (właściwą ofiarą/umiejętnością) i Brahmanem (mantryczną potęgą), przedstawiając oczyszczonego Somę jako przyodziewającego się w blask i zmierzającego ku tajemnemu, bosko przygotowanemu „stopniowi” lub stacji światła.
Mantra 1
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥
Dakshina, moc prawego rozeznania i skutecznej ofiary, zostaje uwolniona w ruch; potężny przychodzi na miejsce wypełnienia. Przebudzony i czujny, strzeże przed siłami zniekształcenia i wrogiej ciemności. Płowy Soma tworzy swoją świetlistą ozdobę; jako okrycie rozlewa mleko szerokiego firmamentu, a dla dwóch czar kładzie moc mantry jako oczyszczającą szatę.
Mantra 2
प्र कृष्टिहेव शूष एति रोरुवदसुर्यं वर्णं नि रिणीते अस्य तम् । जहाति वव्रिं पितुरेति निष्कृतमुपप्रुतं कृणुते निर्णिजं तना ॥
Naprzód porusza się z pędzącą siłą, jak ten, kto zdobywa pole dla ludów; z donośnym wołaniem zdejmuje asurycki kolor, ciemność, która się go trzyma. Odrzuca otaczającą powłokę i idzie do przygotowanego domu Ojca; tworzy dla siebie, przez własne istnienie, oczyszczającą świetlistą szatę, przekraczając niższą przeszkodę.
Mantra 3
अद्रिभिः सुतः पवते गभस्त्योर्वृषायते नभसा वेपते मती । स मोदते नसते साधते गिरा नेनिक्ते अप्सु यजते परीमणि ॥
Wyciskany przez kamienie, spływa w uchwytne dłonie; wzrasta w potędze, a z nieskończonością sprawia, że myśl drży w przebudzeniu. Raduje się, zbliża się i dokonuje przez natchnione słowo; obmyty w wodach, składa cześć w otaczającej doskonałości.
Mantra 4
परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम् । आ यस्मिन्गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः ॥
Wokół lśniącego, wzrosłego przez górską siłę potęgi, wlewają miodową rozkosz w podtrzymujące miejsce domu. W nim krowy, promienie, które piją dobrze złożoną ofiarę, mieszają na głowie najprzedniejszą obfitość swoimi obfitymi miarami.
Mantra 5
समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥
Razem popychają go jak rydwan obfitej siły, dziesięć sióstr w łonie Aditi. Przychodzi i parcie naprzód do ukrytego siedzenia Promienia; mędrcy twórcy zrodzili dla niego ten tajemny krok.
Mantra 6
श्येनो न योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्ययमासदं देव एषति । ए रिणन्ति बर्हिषि प्रियं गिराश्वो न देवाँ अप्येति यज्ञियः ॥
Jak sokół szuka swego gniazda, siedzenia ukształtowanego przez wizję, złotego miejsca spoczynku pragnie bóg. Poruszają go na świętej trawie umiłowanym słowem; jak szybki koń zdąża ku bogom, godny ofiary.
Mantra 7
परा व्यक्तो अरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठो अनविष्ट गा अभि । सहस्रणीतिर्यतिः परायती रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति ॥
Daleko objawia się płowy wieszcz nieba, silny byk, o potrójnych plecach, szukający promieni. Z tysiącem prowadzeń wędruje naprzód; jak śpiewak jaśnieje przez wiele świtów, które przeszły przedtem.
Mantra 8
त्वेषं रूपं कृणुते वर्णो अस्य स यत्राशयत्समृता सेधति स्रिधः । अप्सा याति स्वधया दैव्यं जनं सं सुष्टुती नसते सं गोअग्रया ॥
Tworzy dla siebie bystrą i płonącą formę; jego kolor staje się intensywny. Gdzie spoczął, uzdrowiony przez właściwe złączenie, tam odpędza burzycieli harmonii. Idzie w wodach przez własne wewnętrzne prawo do ludu boskiego; z doskonałą chwałą się zbliża, a z najprzedniejszymi promieniami gromadzi w jedność.
Mantra 9
उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥
Jak byk idący ze stadami odezwał się donośnie; umieścił swoje blaski na Słońcu. Boska pięknie skrzydlata moc spogląda w dół na ziemię; Soma, swoją świadomą wolą, ogląda narodziny i istoty dokoła.
Dakṣiṇā is set in motion and Soma arrives powerfully at the ritual seat, wakeful and guarding against distortion and darkness.
Soma’s purification is depicted as adornment and cosmic covering; his flow is coordinated by divine agencies (often imaged as ‘sisters’) that urge him like a strong chariot toward a hidden station.
Soma reaches the secret step/seat of light prepared by the wise, and his splendour is set upon/with the Sun—purification becomes cosmic illumination.
As a divine, fair-winged power he looks down upon earth; Soma, with deliberate will (kratu), surveys beings and births, sealing the rite with ordered, luminous awareness.
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥It praises Soma while he is being purified through the filter, describing him as a bright, powerful force that protects the ritual and turns the offering into divine strength and clarity.
Dakṣiṇā represents the right, effective act of offering (and the sacred fee that completes the rite), while Brahman is the mantra-power. The hymn says Soma’s purification works through both: correct action and potent speech.
In ritual terms it is Soma’s destined station reached through proper pressing and filtering. In inner terms it suggests a secret level of clarity or light that becomes accessible when the mind and speech are purified.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.