
Sukta 4.40
Vāmadeva Gautama
Triṣṭubh (probable)
Ten krótki hymn głosi Dadhikrāvana, swift, zwycięską moc często uważaną za boskiego rumaka lub siłę słoneczno-ptasią, popychającą śpiewaka naprzód poprzez Jutrzenki i sprzymierzone bóstwa (Wody, Agni, Sūrya, Bṛhaspati, Aṅgirasa). Hymn ten sławi jego szybkość, pęd podobny do wiatru oraz opiekuńczą potęgę, osiągając punkt kulminacyjny w głębokim symbolicznym wersie o "Łabędziu" zasiadającym w wielu sferach, utożsamiającym bóstwo z samym Ṛtą (kosmiczną prawdą/porządkiem).
Mantra 1
दधिक्राव्ण इदु नु चर्किराम विश्वा इन्मामुषसः सूदयन्तु । अपामग्नेरुषसः सूर्यस्य बृहस्पतेराङ्गिरसस्य जिष्णोः ॥
Teraz zaprawdę głosić chcemy Dadhikrāvana; niech wszystkie Jutrznie popychają mnie naprzód - Jutrznie Wód, Agni, Słońca, Bṛhaspatiego, Angirasy, zwycięskiego.
Mantra 2
सत्वा भरिषो गविषो दुवन्यसच्छ्रवस्यादिष उषसस्तुरण्यसत् । सत्यो द्रवो द्रवरः पतंगरो दधिक्रावेषमूर्जं स्वर्जनत् ॥
Istota siły, niosąca pełnię, szukająca świetlistego bydła, zdobywa upragnioną sławę; jest pędem Jutrzni, szybka w ruchu. Prawdziwa w swym biegu, biegacz wśród biegaczy, skrzydlaty lotnik, Dadhikrāvan rodzi w nas pożywienie i siłę oraz wewnętrzne światło niebios.
Mantra 3
उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पर्णं न वेरनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसं परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥
I zaprawdę, gdy biegnie w swym szybkim pędzie, wiatr podąża za nim jak liść w locie, pędzony przez mocnego. Jak drżąca lotka sokoła, potężna energia i siła Dadhikrāvana otaczają go, gdy przekracza poza.
Mantra 4
उत स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायां बद्धो अपिकक्ष आसनि । क्रतुं दधिक्रा अनु संतवीत्वत्पथामङ्कांस्यन्वापनीफणत् ॥
A ten rumak obfitości pośpiesza z przyspieszającą szybkością, uwiązany przy szyi, trzymany blisko przy boku z siedzeniem. Dadhikrā podąża za wolą (kratu) w doskonałej dyscyplinie; wzdłuż ścieżyny zgina i prostuje zakręty, opanowując krzywizny drogi.
Mantra 5
हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् ॥
Łabędź, przebywający w czystości, promienny, zasiadający w świecie pośrednim; Kapłan zasiadający na ołtarzu, Gość zasiadający w domu. Zasiadający w człowieku, zasiadający w najwyższym, zasiadający w Prawdzie, zasiadający w bezmiarze; zrodzony z Wód, zrodzony z Promieni, zrodzony z Rty, zrodzony ze Skały, on jest samą Rtą.
A direct proclamation: the poet resolves to praise Dadhikrāvan and asks all Dawns—linked to Waters, Agni, Sun, and sacred speech—to propel him forward.
The hymn amplifies Dadhikrāvan’s kinetic power: his rushing movement, the wind tracking him, and the surrounding force that carries him beyond limits.
The imagery peaks in a sweeping, multi-seated “haṃsa” vision—present in purity, midspace, altar, home, humans, the heights—born of waters and rays, culminating in identification with Ṛta.
The praise settles into recognition: the deity’s outward victory mirrors an inward establishment in truth and right order, leaving the worshipper aligned and strengthened.
दधिक्राव्ण इदु नु चर्किराम विश्वा इन्मामुषसः सूदयन्तु । अपामग्नेरुषसः सूर्यस्य बृहस्पतेराङ्गिरसस्य जिष्णोः ॥उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पर्णं न वेरनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसं परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥haṃsaḥ śuciṣad… ṛtam
Dadhikrāvan is praised as a swift, victorious divine force—often pictured like a powerful steed or solar-bird energy—that carries the worshipper forward and protects the undertaking.
The hymn links Dadhikrāvan to a whole chain of supportive powers: dawn-renewal (Uṣas), purification (Waters), fiery will (Agni), illumination (Sūrya), and inspired sacred speech/priestly force (Bṛhaspati/Aṅgirasa).
It says the ‘Swan’—a symbol of pure, luminous consciousness—is present in many places (sky, altar, home, within people) and is born from waters and light; ultimately it is identified with Ṛta, the principle of truth and right order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.