Sukta 40
Sukta 4.40
Vāmadeva Gautama
Dadhikrāvan (primary); associated powers: Uṣas, Apas, Agni, Sūrya, Bṛhaspati, Angirasa
Triṣṭubh (probable)
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೂಕ್ತವು ದಧಿಕ್ರಾವನನ್ನು—ವೇಗಶಾಲಿ, ವಿಜಯಶೀಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ದೈವಿಕ ಅಶ್ವವಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಸೌರ-ಪಕ್ಷಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಡುವವನನ್ನು—ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಉಷಸ್ಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯಕ ದೇವತೆಗಳಾದ ಅಪಃ (ಜಲಗಳು), ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಅಂಗಿರಸ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಗಾಯಕನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ವೇಗ, ಗಾಳಿಯಂತಿರುವ ಚಲನೆ, ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅನೇಕ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ “ಹಂಸ” ಎಂಬ ಗಾಢ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯನ್ನು ಋತ—ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಸತ್ಯ/ಕ್ರಮ—ಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
दधिक्राव्ण इदु नु चर्किराम विश्वा इन्मामुषसः सूदयन्तु । अपामग्नेरुषसः सूर्यस्य बृहस्पतेराङ्गिरसस्य जिष्णोः ॥
ಈಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾವು ದಧಿಕ್ರಾವಣನನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸೋಣ; ಎಲ್ಲಾ ಉಷಸ್ಸುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ—ಅಪಾಂ (ಜಲಗಳ) ಉಷಸ್ಸು, ಅಗ್ನಿಯ ಉಷಸ್ಸು, ಸೂರ್ಯನ ಉಷಸ್ಸು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ, ಆಂಗಿರಸನ—ಜಯಶೀಲನ (ದಧಿಕ್ರಾವಣನ) ಉಷಸ್ಸುಗಳು.
Mantra 2
सत्वा भरिषो गविषो दुवन्यसच्छ्रवस्यादिष उषसस्तुरण्यसत् । सत्यो द्रवो द्रवरः पतंगरो दधिक्रावेषमूर्जं स्वर्जनत् ॥
ಬಲಶಾಲಿ ಸತ್ವ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವವನು, ಗವಿಷ (ಪ್ರಕಾಶ-ಗೋವುಗಳು/ಕಿರಣಗಳು) ಹುಡುಕುವವನು—ಇಷ್ಟವಾದ ಶ್ರವಸ್ (ಯಶಸ್ಸು) ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಉಷಸ್ಸುಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ, ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ತುರಣ್ಯ (ಅತಿವೇಗ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಓಟದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಓಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಓಟಗಾರ, ಪತಂಗರ (ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಹಾರುವವನು)—ದಧಿಕ್ರಾವಣನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಊರ್ಜ, ಪೋಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ (ಅಂತರಾಕಾಶ/ಅಂತರದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ)ವನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पर्णं न वेरनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसं परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥
ಉತ ನಿಜವಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ತುರಣ್ಯ (ವೇಗದ) ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಓಡುವಾಗ, ಬಲಿಷ್ಠನ ವಶದಿಂದ ಹಾರುವ ಎಲೆಯಂತೆ ಗಾಳಿ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ)ನ ನಡುಗುವ ರೆಕ್ಕೆಪತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವಂತೆ, ದಧಿಕ್ರಾವಣನ ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ, ಅವನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವಾಗ.
Mantra 4
उत स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायां बद्धो अपिकक्ष आसनि । क्रतुं दधिक्रा अनु संतवीत्वत्पथामङ्कांस्यन्वापनीफणत् ॥
ಉತ ಈ ವಾಜೀ—ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಶ್ವ—ಕ್ಷಿಪಣ (ತ್ವರಿತ) ವೇಗದಿಂದ ತುರಣ್ಯತಿ; ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಆಸನದಿಂದ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವನು. ದಧಿಕ್ರಾ ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪ-ಬುದ್ಧಿ)ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ-ನೆಟ್ಟಗೆ ಮಾಡಿ, ಪಥದ ಅಂಕಸ (ವಕ್ರತೆ)ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् ॥
ಹಂಸ—ಶುಚಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು—ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸು; ಹೋತಾ ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನ, ಅತಿಥಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಆಸೀನ. ನರನಲ್ಲಿ ಆಸೀನ, ವರದಲ್ಲಿ (ಉನ್ನತತಮದಲ್ಲಿ) ಆಸೀನ, ಋತದಲ್ಲಿ ಆಸೀನ, ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಆಸೀನ; ಅಬ್ಜ (ಜಲಜನ್ಯ), ಗೋಜ (ಕಿರಣಜನ್ಯ), ಋತಜ (ಋತಜನ್ಯ), ಅದ್ರಿಜ (ಶಿಲಾಜನ್ಯ)—ಅವನೇ ಋತವೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
Frequently Asked Questions
Dadhikrāvan is praised as a swift, victorious divine force—often pictured like a powerful steed or solar-bird energy—that carries the worshipper forward and protects the undertaking.
The hymn links Dadhikrāvan to a whole chain of supportive powers: dawn-renewal (Uṣas), purification (Waters), fiery will (Agni), illumination (Sūrya), and inspired sacred speech/priestly force (Bṛhaspati/Aṅgirasa).
It says the ‘Swan’—a symbol of pure, luminous consciousness—is present in many places (sky, altar, home, within people) and is born from waters and light; ultimately it is identified with Ṛta, the principle of truth and right order.
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.