Sukta 40
Sukta 4.40
Vāmadeva Gautama
Dadhikrāvan (primary); associated powers: Uṣas, Apas, Agni, Sūrya, Bṛhaspati, Angirasa
Triṣṭubh (probable)
ഈ ചെറുസൂക്തം ദധിക്രാവനെ—വേഗശാലിയും വിജയം നൽകുന്ന ശക്തിയുമായ, ദൈവിക അശ്വമായോ സൂര്യപക്ഷി-ശക്തിയായോ കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നവനെ—പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഉഷസ്സുകളിലൂടെയും സഹദേവതകളായ അപഃ (ജലങ്ങൾ), അഗ്നി, സൂര്യൻ, ബൃഹസ്പതി, അങ്ഗിരസ എന്നിവരോടൊപ്പം ഗായകനെ മുന്നോട്ട് നയിക്കണമെന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവന്റെ വേഗം, കാറ്റുപോലെയുള്ള പ്രചോദനം, സംരക്ഷകശക്തി എന്നിവയെ പുകഴ്ത്തി, അനേകം ലോകങ്ങളിൽ ആസീനനായ “ഹംസ” എന്ന ഗൂഢപ്രതീകവാക്യത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു; അവിടെ ദേവനെ തന്നെ ഋതം—ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ സത്യം/ക്രമം—എന്നായി തിരിച്ചറിയുന്നു.
Mantras
Mantra 1
दधिक्राव्ण इदु नु चर्किराम विश्वा इन्मामुषसः सूदयन्तु । अपामग्नेरुषसः सूर्यस्य बृहस्पतेराङ्गिरसस्य जिष्णोः ॥
ഇപ്പോൾ സത്യമായും നാം ദധിക്രാവണനെ പ്രസ്താവിച്ചു പാടാം; എല്ലാ ഉഷസ്സുകളും എന്നെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ—അപാം (ജലങ്ങളുടെ) ഉഷസ്, അഗ്നിയുടെ ഉഷസ്, സൂര്യന്റെ ഉഷസ്, ബൃഹസ്പതിയുടെ, ആംഗിരസന്റെ—വിജയിയുടെ (ദധിക്രാവണന്റെ) ഉഷസ്സുകൾ.
Mantra 2
सत्वा भरिषो गविषो दुवन्यसच्छ्रवस्यादिष उषसस्तुरण्यसत् । सत्यो द्रवो द्रवरः पतंगरो दधिक्रावेषमूर्जं स्वर्जनत् ॥
ശക്തിസമ്പന്നനായ സത്ത്വം, സമൃദ്ധി കൊണ്ടുവരുന്നവൻ, ഗവിഷ് (പ്രകാശ-ഗോവുകൾ/കിരണങ്ങൾ) അന്വേഷിക്കുന്നവൻ—ആഗ്രഹിത ശ്രവസ് (യശസ്) നേടുന്നു; ഉഷസ്സുകളുടെ പ്രേരണയായി, ചലനത്തിൽ തുരണ്യ (അത്യവേഗ)മാണ്. ഓട്ടത്തിൽ സത്യൻ, ഓടുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠ ഓട്ടക്കാരൻ, പതംഗര (ചിറകുള്ള പറക്കുന്നവൻ)—ദധിക്രാവൺ നമ്മിൽ ഊർജം, പോഷണം, സ്വർ (അന്തരാകാശം/അന്തരദിവ്യപ്രകാശം) ജനിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 3
उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पर्णं न वेरनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसं परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥
ഉത നിശ്ചയമായും, അവൻ തന്റെ തുരണ്യ (വേഗ) പ്രേരണയോടെ ഓടുമ്പോൾ, ബലവാനാൽ തള്ളപ്പെടുന്ന പറക്കുന്ന ഇലയെപ്പോലെ കാറ്റ് അവനെ പിന്തുടരുന്നു. ശ്യേന (പരുന്ത്)ന്റെ വിറയുന്ന ചിറകുപത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നതുപോലെ, ദധിക്രാവണന്റെ മഹാശക്തിയും ബലവും അവനെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു, അവൻ അതീതമായി കടന്നുപോകുമ്പോൾ.
Mantra 4
उत स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायां बद्धो अपिकक्ष आसनि । क्रतुं दधिक्रा अनु संतवीत्वत्पथामङ्कांस्यन्वापनीफणत् ॥
ഉത ഈ വാജി—സമൃദ്ധിയുടെ അശ്വം—ക്ഷിപണ (ത്വരിത) വേഗത്തോടെ തുരണ്യതി; കഴുത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവൻ, പാർശ്വത്തിൽ ആസനത്താൽ ചേർത്ത് പിടിക്കപ്പെട്ടവൻ. ദധിക്രാ ക്രതു (സങ്കൽപ-ബുദ്ധി)യെ അനുഗമിച്ച് ശാസനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; പഥത്തിൽ അവൻ വളവുകളെ വളച്ച്-നേരെയാക്കി, വഴിയുടെ അങ്കസ (വക്രത)ങ്ങളെ കീഴടക്കുന്നു.
Mantra 5
हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् ॥
ഹംസ—ശുചിയിൽ വസിക്കുന്നവൻ—അന്തരിക്ഷത്തിൽ ആസീനനായ ദീപ്ത വസു; ഹോതാ വേദിയിൽ ആസീനൻ, അതിഥി ഗൃഹത്തിൽ ആസീനൻ. നരത്തിൽ ആസീനൻ, വരത്തിൽ (ഉന്നതതത്തിൽ) ആസീനൻ, ഋതത്തിൽ ആസീനൻ, വ്യോമത്തിൽ ആസീനൻ; അബ്ജ (ജലജന്യൻ), ഗോജ (കിരണജന്യൻ), ഋതജ (ഋതജന്യൻ), അദ്രിജ (ശിലജന്യൻ)—അവൻ തന്നെയാണ് ഋതം.
Frequently Asked Questions
Dadhikrāvan is praised as a swift, victorious divine force—often pictured like a powerful steed or solar-bird energy—that carries the worshipper forward and protects the undertaking.
The hymn links Dadhikrāvan to a whole chain of supportive powers: dawn-renewal (Uṣas), purification (Waters), fiery will (Agni), illumination (Sūrya), and inspired sacred speech/priestly force (Bṛhaspati/Aṅgirasa).
It says the ‘Swan’—a symbol of pure, luminous consciousness—is present in many places (sky, altar, home, within people) and is born from waters and light; ultimately it is identified with Ṛta, the principle of truth and right order.
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
