
Sukta 4.13
Vāmadeva Gautama
Triṣṭubh (probable)
Ten krótki hymn łączy rozpalanie Agni o świcie z kosmicznym pojawieniem się światła: Uṣas otwiera drogę, Sūrya wschodzi, a Aśvinowie są zapraszani do starannie przygotowanego rytuału domowego. Przechodzi od żywych obrazów świtu do kontemplacyjnego zachwytu nad niewidzialnym podparciem nieba, ṛta jako ukrytym prawem, dzięki któremu światy nie upadają. Cel jest zarówno rytualny (inauguracja porannej ofiary), jak i filozoficzny (obudzenie wglądu w porządek podtrzymujący kosmos).
Mantra 1
प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यद्विभातीनां सुमना रत्नधेयम् । यातमश्विना सुकृतो दुरोणमुत्सूर्यो ज्योतिषा देव एति ॥
Agni spojrzał w stronę przedniej straży Świtów, pośród wyłaniającego się światła, z radosnym umysłem niosąc skarb. Przybydźcie, o Aszwinowie, do dobrze zbudowanego domu; a Słońce, bóg, wznosi się w górę swoim światłem.
Mantra 2
ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्द्रप्सं दविध्वद्गविषो न सत्वा । अनु व्रतं वरुणो यन्ति मित्रो यत्सूर्यं दिव्यारोहयन्ति ॥
Sawitar uniósł w górę promień, bóg, poruszając lśniące ziarno jak dziarski szukający Światła. Waruna i Mitra poruszają się zgodnie z Prawem, gdy sprawiają, że Słońce wstępuje w niebiosa.
Mantra 3
यं सीमकृण्वन्तमसे विपृचे ध्रुवक्षेमा अनवस्यन्तो अर्थम् । तं सूर्यं हरितः सप्त यह्वीः स्पशं विश्वस्य जगतो वहन्ति ॥
Tego, którego uczynili rozróżniającym przeciwko ciemności, szukającego celu z niezachwianym bezpieczeństwem, to Słońce siedmiu porywczych Haritów niesie, szpiega i świadka wszystkiego, co się porusza.
Mantra 4
वहिष्ठेभिर्विहरन्यासि तन्तुमवव्ययन्नसितं देव वस्म । दविध्वतो रश्मयः सूर्यस्य चर्मेवावाधुस्तमो अप्स्वन्तः ॥
Z najpotężniejszymi nosicielami posuwasz się naprzód, tkając w dół nić; o Lśniąca Potęgo, odrzucasz czarne przykrycie. Promienie Słońca, uderzając i rozszczepiając, spędziły ciemność w dół, jak skóra jest zdejmowana, do wód wewnętrznych.
Mantra 5
अनायतो अनिबद्धः कथायं न्यङ्ङुत्तानोऽव पद्यते न । कया याति स्वधया को ददर्श दिवः स्कम्भः समृतः पाति नाकम् ॥
Nieprowadzony, niezwiązany, jakże ten nie spada w dół, choć obrócony głową w dół? Jakim własnym prawem się porusza, kto to postrzegł: Filar nieba, złączony w Prawdzie, który podtrzymuje lśniące sklepienie?
Agni ‘looks forth’ at the forefront of the Dawns; the rite begins in the breaking of light and the promise of treasure.
The hymn expands from household invocation (Aśvins to the home) to the cosmic scene of Sūrya rising and being borne by the seven Harits, the witness of all movement.
A philosophical turning: wonder at how the cosmos is held—unled and unbound, yet not falling—by what svadhā and by the heaven’s pillar rooted in ṛta.
The vision settles into reverence for the sustaining order behind dawn and sun, reaffirming that the rite aligns human action with the cosmic law that upholds the luminous vault.
praty agnir uṣasām agram akhyat
spaśaṃ viśvasya jagato
divaḥ skambhaḥ
It connects the morning kindling of Agni with the daily victory of light: dawn opens, the sun rises, and the rite invites divine help. It also reflects on the unseen order (ṛta) that holds the cosmos steady.
The Aśvins are swift helpers associated with dawn and safe arrival. Calling them to the “well-built home” fits the morning ritual context—seeking protection, health, and smooth beginnings as the day starts.
It is a poetic way of speaking about the supporting principle that keeps the sky and world from collapsing. The verse suggests this support is grounded in ṛta—truth and cosmic order—operating by its own law (svadhā).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.