Opening the text

Sukta 10.71
Bṛhaspati (lord of inspired speech and vastness)
Triṣṭubh (probable; RV 10.71 is a famous Vāc hymn often in Triṣṭubh)
Ten hymn rozmyśla nad tajemnicą Vāc (natchnionej Mowy) jako po raz pierwszy wprowadzonej w ruch pod przewodnictwem Bṛhaspatiego, gdzie prawdziwe "imię" i bezbłędna treść spoczywają ukryte jak skarb w jaskini. Kontrastuje on tych, którzy jedynie słyszą pusty dźwięk, z tymi, którzy zachowują właściwego towarzysza i przewodnika, dzięki czemu zyskują udział w Słowie. Kulminuje poprzez powiązanie świętej mowy z metrum, rolami kapłańskimi i właściwym wymiarem yajña, ukazując Vāc jako organizującą inteligencję rytuału i wglądu.
Mantra 1
बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रं यत्प्रैरत नामधेयं दधानाः । यदेषां श्रेष्ठं यदरिप्रमासीत्प्रेणा तदेषां निहितं गुहाविः ॥
O Bṛhaspati, gdy oni po raz pierwszy poruszyli przednią straż Mowy, ustanawiając Imię, wtedy to, co było ich najlepsze, co było bez skazy, przez impuls duszy: to zostało ukryte w jaskini i stało się jawne.
Mantra 2
सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि ॥
Jak ludzie przesiewają mąkę przez sito, tak oni oczyszczają swoją mowę: tam, gdzie niezłomni w wizji, umysłem, ukształtowali Słowo. Tam towarzysze poznają więzy towarzystwa; łaskawa pomyślność ich spoczywa ukryta w Słowie.
Mantra 3
यज्ञेन वाचः पदवीयमायन्तामन्वविन्दन्नृषिषु प्रविष्टाम् । तामाभृत्या व्यदधुः पुरुत्रा तां सप्त रेभा अभि सं नवन्ते ॥
Przez yajña podążali ścieżką Słowa; znaleźli ją, wnikniętą w wieszczów. Wyprowadzając ją naprzód, rozpostarli ją w wielu kierunkach; do tego Słowa siedmiu natchnionych śpiewaków składa razem pokłon w zgodzie.
Mantra 4
उत त्वः पश्यन्न ददर्श वाचमुत त्वः शृण्वन्न शृणोत्येनाम् । उतो त्वस्मै तन्वं वि सस्रे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥
I jeden, choć widzi, nie dostrzega Słowa; i jeden, choć słyszy, nie słyszy jej prawdziwie. Lecz drugiemu ona odsłania swoje ciało, jak żona, pragnąca i pięknie przyozdobiona, swojemu mężowi.
Mantra 5
उत त्वं सख्ये स्थिरपीतमाहुर्नैनं हिन्वन्त्यपि वाजिनेषु । अधेन्वा चरति माययैष वाचं शुश्रुवाँ अफलामपुष्पाम् ॥
A ty, mocno ugruntowany w prawdziwym towarzystwie, mówią, nikt nie może cię popchnąć, nawet wśród silnych. Lecz ten porusza się z iluzją: słyszał Słowo, lecz ono nie przynosi owocu, nie ma kwiatu.
Mantra 6
यस्तित्याज सचिविदं सखायं न तस्य वाच्यपि भागो अस्ति । यदीं शृणोत्यलकं शृणोति नहि प्रवेद सुकृतस्य पन्थाम् ॥
Ten, kto opuszcza towarzysza, który zna właściwe działanie, dla niego nie ma udziału nawet w Słowie. Choć słyszy, słyszy tylko to, co puste; on prawdziwie nie zna ścieżki dobrze wykonanego dzieła.
Mantra 7
अक्षण्वन्तः कर्णवन्तः सखायो मनोजवेष्वसमा बभूवुः । आदघ्नास उपकक्षास उ त्वे ह्रदा इव स्नात्वा उ त्वे ददृश्रे ॥
Towarzysze z oczami, towarzysze z uszami stali się nierówni w szybkich ruchach umysłu. Jedni są tylko po kolana, inni po pachy; ale inni, jak stawy po kąpieli, jaśnieją w tobie, stali się czyści.
Mantra 8
हृदा तष्टेषु मनसो जवेषु यद्ब्राह्मणाः संयजन्ते सखायः । अत्राह त्वं वि जहुर्वेद्याभिरोहब्रह्माणो वि चरन्त्यु त्वे ॥
Gdy, w szybkich ruchach umysłu ukształtowanych przez serce, bramini, towarzysze, ofiarują razem, wtedy tutaj istotnie zostajesz w tyle przez tych, którzy wiedzą; mistrzowie niesienia świętej mowy poruszają się swobodnie w tobie.
Mantra 9
इमे ये नार्वाङ्न परश्चरन्ति न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः । त एते वाचमभिपद्य पापया सिरीस्तन्त्रं तन्वते अप्रजज्ञयः ॥
Ci, którzy nie posuwają się ani naprzód, ani poza, ani nie są prawdziwymi nosicielami brahmanu, ani twórcami wyciskanej Somy, zbliżają się do Słowa złą drogą; nieświadomi, rozciągają nitki ubogiego osnowu, jałowego tkania.
Mantra 10
सर्वे नन्दन्ति यशसागतेन सभासाहेन सख्या सखायः । किल्बिषस्पृत्पितुषणिर्ह्येषामरं हितो भवति वाजिनाय ॥
Wszyscy towarzysze radują się z przyjaźni tego, kto przybywa ze chwałą, zwycięzcy w zgromadzeniu. Dla nich on jest oczyszczycielem winy, dawcą pożywienia; staje się właściwie umieszczony dla obfitości siły.
Mantra 11
ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान्गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु । ब्रह्मा त्वो वदति जातविद्यां यज्ञस्य मात्रां वि मिमीत उ त्वः ॥
Żywiciel ryć-wersów zasiada z tobą, wzrastając; gajatra śpiewa cię pośród miar śakvari. Kapłan brahma przemawia do ciebie wiedzą o narodzinach, i wyznacza miary jaźni, dzieląc je słusznie.
It is about Vāc (inspired speech) and how true speech arises—through Bṛhaspati’s impulse, right meaning, and disciplined, truthful recitation rather than mere sound.
It teaches that without the right guide/companion and right inner intention, a person may hear the words but miss their meaning and power—so the sound feels empty.
It links Vāc to meter and priestly functions, saying the yajña is ‘measured out’ correctly through structured chant and accurate mantra, which keeps the rite aligned with order (ṛta).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.