
Sukta 10.72
Bṛhaspati / Angirasa-tradition (hymn as cosmogonic revelation; traditional attribution varies in ancillary lists)
Devāḥ (the Gods collectively); underlying cosmogonic powers of manifestation
Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for reflective/cosmogonic statements)
Ten kosmogoniczny hymn rozważa "narodziny" (janma) i uporządkowanie bogów, przedstawiając stworzenie jako progresywną manifestację, która może być prawdziwie "zobaczona" poprzez natchnioną mowę i późniejszy wgląd. Hymn śledzi paradoksalną genealogię wokół Dakṣy i Aditi, a kulminację stanowi motyw siedmiu synów Aditi oraz powrót Mārtāṇḍy, wyrażający sposób, w jaki nieśmiertelność i śmiertelność powstają razem w ramach manifestacji.
Mantra 1
देवानां नु वयं जाना प्र वोचाम विपन्यया । उक्थेषु शस्यमानेषु यः पश्यादुत्तरे युगे ॥
Teraz chcielibyśmy ogłosić narodziny i działania Bogów jasną i przenikliwą mową; w hymnach, które są wygłaszane, ten prawdziwie widzi, kto potrafi dostrzec w późniejszym wieku, poza pierwszymi formacjami.
Mantra 2
ब्रह्मणस्पतिरेता सं कर्मार इवाधमत् । देवानां पूर्व्ये युगेऽसतः सदजायत ॥
Brahmanaspati, jak mistrz-kowal, zespolił te formy w spójność; w pierwszym wieku Bogów, Byt narodził się z Nie-bytu, porządek wyłaniając z tego, co bezkształtne.
Mantra 3
देवानां युगे प्रथमेऽसतः सदजायत । तदाशा अन्वजायन्त तदुत्तानपदस्परि ॥
W pierwszym cyklu Bogów, Byt powstał z tego, co nieobjawione; wtedy kierunki dążenia przyszły na świat, a z nimi szeroko kroczące fundamenty, wokół których świat mógł się utrzymać.
Mantra 4
भूर्जज्ञ उत्तानपदो भुव आशा अजायन्त । अदितेर्दक्षो अजायत दक्षाद्वदितिः परि ॥
Ziemia narodziła się z szeroko kroczącymi podstawami; świat środkowy powstał i kierunki dążenia się narodziły. Z Aditi powstał Daksa, formująca inteligencja, a z Daksy znów Aditi, Nieskończoność powracająca ze swojej własnej mocy prawidłowego formowania.
Mantra 5
अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव । तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ॥
Albowiem Aditi zaprawdę narodziła się z ciebie, o Daksie, jako twoja córka; a po niej narodzili się Bogowie, łaskawe moce związane z nieśmiertelnością, dzieci nieskończonej szerokości.
Mantra 6
यद्देवा अदः सलिले सुसंरब्धा अतिष्ठत । अत्रा वो नृत्यतामिव तीव्रो रेणुरपायत ॥
Gdy Bogowie stali tam na wodach, zgromadzeni i skupieni, wtedy, jak tancerze w skoncentrowanym obrzędzie, twój ostry pył niejasności został odpędzony, osłona strząśnięta przed przebudzonym ruchem.
Mantra 7
यद्देवा यतयो यथा भुवनान्यपिन्वत । अत्रा समुद्र आ गूळ्हमा सूर्यमजभर्तन ॥
Gdy Bogowie, jako zdyscyplinowani poszukiwacze, wypełniali światy, wtedy w oceanie wydobyli Słońce, które było ukryte, światło odzyskane z ukrycia w głębokich otchłaniach.
Mantra 8
अष्टौ पुत्रासो अदितेर्ये जातास्तन्वस्परि । देवाँ उप प्रैत्सप्तभिः परा मार्ताण्डमास्यत् ॥
Ośmiu synów Aditi narodziło się z jej ciała: z siedmioma zbliżyła się do Bogów, lecz ósmego, Mārtāṇḍę, odrzuciła, jeszcze śmiertelną formację, niegotową jeszcze na boskie zgromadzenie.
Mantra 9
सप्तभिः पुत्रैरदितिरुप प्रैत्पूर्व्यं युगम् । प्रजायै मृत्यवे त्वत्पुनर्मार्ताण्डमाभरत् ॥
Z siedmioma synami Aditi ruszyła naprzód ku pierwotnemu cyklowi; lecz znowu przywiodła Mārtāṇḍę z powrotem, ku narodzinom i ku śmierci: śmiertelny element powraca, by być przepracowanym w cielesności, dopóki nie będzie mógł być na nowo ukształtowany.
It reflects on how the Gods come into manifestation and how cosmic order (ṛta) is established. It uses the figures of Aditi and Dakṣa to express creation as an unfolding of infinity and organizing power.
The hymn presents a paradox to show that creation is not a simple one-way sequence. Dakṣa stands for formative intelligence, Aditi for unbounded wholeness, and their mutual relation expresses how order and infinity depend on each other in manifestation.
Mārtāṇḍa represents the mortal element within creation. His return “toward birth and toward death” conveys that mortality and repeated embodiment are part of the cosmic process until transformation and full realization are achieved.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.