Sukta 71

Mantra 1

बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रं यत्प्रैरत नामधेयं दधानाः । यदेषां श्रेष्ठं यदरिप्रमासीत्प्रेणा तदेषां निहितं गुहाविः ॥

Brihaspati, jab pehli baar shabd shuru hua, tab naam diya gaya. Jo sabse accha tha, jismein koi dosh nahi tha, woh mann ki shakti se gufa mein chupa diya gaya. Phir woh saamne aa gaya.

Mantra 2

सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि ॥

Jaise aata chhanni se saaf kiya jata hai, waise hi buddhi wale log apne shabd ko saaf karte hain. Apne mann se soch ke shabd banate hain. Dost apne dosti ke rishte ko jaante hain. Unki acchi kismat shabd mein chupi hoti hai.

Mantra 3

यज्ञेन वाचः पदवीयमायन्तामन्वविन्दन्नृषिषु प्रविष्टाम् । तामाभृत्या व्यदधुः पुरुत्रा तां सप्त रेभा अभि सं नवन्ते ॥

Yagya ke dwara shabd ka raasta dhundha. Rishiyon ke paas jaake shabd ko paya. Us shabd ko bahar laya aur jagah-jagah faila diya. Saat rishi us shabd ke saamne jhuk gaye.

Mantra 4

उत त्वः पश्यन्न ददर्श वाचमुत त्वः शृण्वन्न शृणोत्येनाम् । उतो त्वस्मै तन्वं वि सस्रे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

Kuch log dekhte hain par Vani ko nahi paate. Kuch sunte hain par sach mein nahi sunte. Par kisi ko Vani apna aap dikha deti hai. Jaise patni, saj-dhaj ke, apne pati ke saamne aati hai.

Mantra 5

उत त्वं सख्ये स्थिरपीतमाहुर्नैनं हिन्वन्त्यपि वाजिनेषु । अधेन्वा चरति माययैष वाचं शुश्रुवाँ अफलामपुष्पाम् ॥

Jo sachche dosti mein rehte hain, woh pakke maane jaate hain. Unhe koi hila nahi sakta, chahe kitne bhi taqatwar ho. Par jo maya mein phansa hai, usne Vani suni par kuch mila nahi. Na phal, na phool.

Mantra 6

यस्तित्याज सचिविदं सखायं न तस्य वाच्यपि भागो अस्ति । यदीं शृणोत्यलकं शृणोति नहि प्रवेद सुकृतस्य पन्थाम् ॥

Jo us dost ko chhod deta hai jo sahi raasta jaanta hai, uska Vani mein koi hissa nahi rehta. Woh sunta hai par khali baat sunta hai. Sahi kaam ka raasta usko pata hi nahi chalta.

Mantra 7

अक्षण्वन्तः कर्णवन्तः सखायो मनोजवेष्वसमा बभूवुः । आदघ्नास उपकक्षास उ त्वे ह्रदा इव स्नात्वा उ त्वे ददृश्रे ॥

Dost jo aankhein aur kaan rakhte hain, woh dimaag ki tez chal mein barabar nahi rehte. Kuch ghutne tak jaate hain, kuch kandhe tak. Par baaki log, jaise naha ke saaf hue ho, chamakne lagte hain.

Mantra 8

हृदा तष्टेषु मनसो जवेषु यद्ब्राह्मणाः संयजन्ते सखायः । अत्राह त्वं वि जहुर्वेद्याभिरोहब्रह्माणो वि चरन्त्यु त्वे ॥

Jab dil se bane dimaag ki tez chal mein brahmin mil ke puja karte hain, tab yahan tum peeche reh jaate ho. Jo log Vani ko sambhalte hain, woh aazaad hoke chalte hain.

Mantra 9

इमे ये नार्वाङ्न परश्चरन्ति न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः । त एते वाचमभिपद्य पापया सिरीस्तन्त्रं तन्वते अप्रजज्ञयः ॥

Kuch log aise hain jo na aage badhte hain na aage nikalte hain. Woh na toh sachche brahman hain na hi Som ras banane wale. Woh galat tareeke se baat karte hain. Inhe kuch samajh nahi aata, woh ek aisa dhaga bun rahe hain jismein kuch nahi milta.

Mantra 10

सर्वे नन्दन्ति यशसागतेन सभासाहेन सख्या सखायः । किल्बिषस्पृत्पितुषणिर्ह्येषामरं हितो भवति वाजिनाय ॥

Jab koi insaan badai ke saath aata hai, sab uske dost khush hote hain. Woh sabha mein sabko hara ke aata hai. Woh apne doston ke paap dhoke deta hai aur unhe khana khilata hai. Woh aise insaan ke liye sahi jagah par khada hota hai jo taakat rakhta hai.

Mantra 11

ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान्गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु । ब्रह्मा त्वो वदति जातविद्यां यज्ञस्य मात्रां वि मिमीत उ त्वः ॥

Rigved ke shlokon ko badhane wala tumhare paas baitha hai. Gayatri mantra tumhare liye gaaya jaata hai. Brahma ka pujari tumhe janam ke baare mein sab batata hai. Woh yagya ke sab niyam tumhare saamne rakh deta hai.