Sukta 71

Mantra 1

बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रं यत्प्रैरत नामधेयं दधानाः । यदेषां श्रेष्ठं यदरिप्रमासीत्प्रेणा तदेषां निहितं गुहाविः ॥

હે બૃહસ્પતિ, જ્યારે તેમણે વાણીના અગ્રભાગને પ્રથમ પ્રેરિત કર્યો, નામધેય સ્થાપિત કરતાં—ત્યારે જે તેમનું શ્રેષ્ઠ હતું, જે નિર્દોષ હતું, આત્મપ્રેરણાથી: તે જ તેમનું ગુહામાં નિહિત હતું અને પ્રગટ બન્યું.

Mantra 2

सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि ॥

જેમ છાણણીથી સત્તુ ગાળી શુદ્ધ કરે, તેમ તેઓ વાણીનું પરિશોધન કરે છે—જ્યાં ધીર પુરુષોએ મનથી વાણીનું ઘડતર કર્યું. ત્યાં સખાઓ સખ્યના બંધનો ઓળખે છે; તેમની શુભ લક્ષ્મી વાણીમાં જ નિહિત છે.

Mantra 3

यज्ञेन वाचः पदवीयमायन्तामन्वविन्दन्नृषिषु प्रविष्टाम् । तामाभृत्या व्यदधुः पुरुत्रा तां सप्त रेभा अभि सं नवन्ते ॥

યજ્ઞ દ્વારા તેઓ વાણીના પથ પર ચાલ્યા; ઋષિઓમાં પ્રવેશેલી તેણીને તેમણે શોધી લીધી. તેને આગળ લાવી તેમણે અનેક દિશાઓમાં વિસ્તારી મૂકી; તે વાણી પ્રત્યે સાત રેભા (પ્રેરિત ગાયક) એકસાથે નમન કરે છે.

Mantra 4

उत त्वः पश्यन्न ददर्श वाचमुत त्वः शृण्वन्न शृणोत्येनाम् । उतो त्वस्मै तन्वं वि सस्रे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

અને કોઈ—જોતો હોવા છતાં—વાણીને નથી જોતો; અને કોઈ—સાંભળતો હોવા છતાં—તેણીને સાચે સાંભળતો નથી. પરંતુ બીજા માટે તે પોતાનું સ્વરૂપ ઉઘાડી દે છે—જેમ પતિ માટે ઉત્સુક, સુશોભિત પત્ની.

Mantra 5

उत त्वं सख्ये स्थिरपीतमाहुर्नैनं हिन्वन्त्यपि वाजिनेषु । अधेन्वा चरति माययैष वाचं शुश्रुवाँ अफलामपुष्पाम् ॥

અને તું—સાચી સખાઈમાં સ્થિર સ્થાપિત છે, એમ કહે છે—બળવાનાઓમાં પણ કોઈ તને હાંકી શકતું નથી. પરંતુ આ એક માયાથી ચાલે છે: તેણે વાણી સાંભળી છે, છતાં તે નિષ્ફળ છે—ન ફળ આપે, ન પુષ્પ.

Mantra 6

यस्तित्याज सचिविदं सखायं न तस्य वाच्यपि भागो अस्ति । यदीं शृणोत्यलकं शृणोति नहि प्रवेद सुकृतस्य पन्थाम् ॥

જે સચિવિદ્ (યોગ્ય ક્રિયાવિધાન જાણનાર) મિત્ર-સખાને ત્યજી દે છે, તેને વાણીમાં પણ કોઈ ભાગ મળતો નથી. તે સાંભળે તો પણ ખાલી (નિષ્ફળ) જ સાંભળે છે; સુકૃત (સુકાર્ય)ના માર્ગને તે સાચે જાણતો નથી.

Mantra 7

अक्षण्वन्तः कर्णवन्तः सखायो मनोजवेष्वसमा बभूवुः । आदघ्नास उपकक्षास उ त्वे ह्रदा इव स्नात्वा उ त्वे ददृश्रे ॥

આંખવાળા, કાનવાળા સખાઓ મનના ઝડપી પ્રવાહોમાં અસમાન બની ગયા. કેટલાક તો ઘૂંટણ સુધી જ પહોંચે છે, કેટલાક બગલ સુધી; પરંતુ બીજા—સ્નાન પછીના હ્રદો (કુંડ) જેમ—તારા અંદર સ્વચ્છ થઈ ઝળહળી ઊઠે છે.

Mantra 8

हृदा तष्टेषु मनसो जवेषु यद्ब्राह्मणाः संयजन्ते सखायः । अत्राह त्वं वि जहुर्वेद्याभिरोहब्रह्माणो वि चरन्त्यु त्वे ॥

હૃદયે ઘડેલા મનના ઝડપી પ્રવાહોમાં જ્યારે બ્રાહ્મણો—સખાઓ—એકસાથે યજ્ઞ કરે છે, ત્યારે અહીં જ વેદ્ય (જાણનાર) તને પાછળ મૂકી દે છે; બ્રહ્મ (પવિત્ર ઉચ્ચાર)ને વહન કરનાર આચાર્યો તારા અંદર નિર્ભયે વિહરે છે.

Mantra 9

इमे ये नार्वाङ्न परश्चरन्ति न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः । त एते वाचमभिपद्य पापया सिरीस्तन्त्रं तन्वते अप्रजज्ञयः ॥

આ લોકો એવા છે કે ન તો આગળ વધે છે, ન તો પાર જાય છે—ન તો બ્રહ્મના સાચા ધારક બ્રાહ્મણો, ન તો દબાવેલા સોમના કર્તા. તેઓ વાણી પાસે પાપમાર્ગે પહોંચે છે; અજાણ્યા રહી, તેઓ ઘસાઈ ગયેલી તાણ (તંત્ર) તાણે છે—નિષ્ફળ, સંતાનહીન વણાટ.

Mantra 10

सर्वे नन्दन्ति यशसागतेन सभासाहेन सख्या सखायः । किल्बिषस्पृत्पितुषणिर्ह्येषामरं हितो भवति वाजिनाय ॥

યશ સાથે આવનાર, સભામાં વિજયી એવા મિત્રની સખાઈમાં બધા સખાઓ આનંદ કરે છે. કારણ કે તે એમના માટે દોષનો શુદ્ધિકર્તા છે, પોષણ આપનાર છે; બળની સમૃદ્ધિ માટે તે યોગ્ય સ્થાને સ્થાપિત થાય છે.

Mantra 11

ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान्गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु । ब्रह्मा त्वो वदति जातविद्यां यज्ञस्य मात्रां वि मिमीत उ त्वः ॥

ઋચાઓનો પોષક તારી પાસે બેસે છે, વધારતો; શક્વરી છંદોમાં ગાયત્ર તને ગાય છે. બ્રહ્મા-પુરોહિત તને જાતવિદ્યા—જન્મોની જાણ—કહે છે, અને યજ્ઞની માત્રાઓને યોગ્ય રીતે વહેંચી માપે છે.