Opening the text
सोपान-१: ‘भक्ति का बीज’—जगत् की पीड़ा, अपमान, वैराग्य और शरणागति से मन की भूमि तैयार होती है। इस खंड-खंड कथा में सती का संकट, यज्ञ-ध्वंस, और पार्वती-जन्म दिखाकर तुलसीदास यह स्थापित करते हैं कि ईश्वर-सम्बन्ध (विशेषतः शिव-राम-नाम) सामाजिक प्रतिष्ठा/यज्ञ-वैभव से ऊपर है। यह ‘अहंकार-क्षय’ का द्वार है: दच्छ के अभिमान के प्रतिपक्ष में सती की निष्ठा, और फिर उमा में स्थिर ‘शिव-पद अनुराग’—यही आगे राम-भक्ति के अवतरण हेतु मानस-भूमि को निर्मल करता है।
Ten fragment należy do nurtu w Bālakāṇḍzie, gdzie przed „historycznym” wejściem Rāma-kathā zostaje położony fundament harmonii śiwaicko-wisznuickiej. W jego strukturze rasa widoczny jest stopniowy wznos: Karuṇa (nieznośne wypalanie wewnątrz Satī, „straszliwy żal” z powodu obelgi kastowej), Raudra (zniszczenie ofiary, gniew Vīrabhadry) oraz Śānta (po porzuceniu samādhi, wspomnienie przez Śiwę Imienia Rāmy). Duma Dakṣy staje się symbolem rytualizmu skupionego na jaźń; przeciwko niej stoją Nāma-smaraṇa i etyka bhakti, która nie może znieść obelgi wobec Boga. Tulsīdās nie odrzuca wedyjskiego splendoru ofiary, lecz ukazuje ją jako podatną na zgubę, gdy opiera się na ego. Błogosławieństwo Satī: „Niech miłość do stóp Śiwy trwa narodzin po narodzinach”, staje się duchowym wstępem do tapas Umā i ostatecznie do bhakti-sopāna zorientowanego na awatārę Rāmy: cielesna duma zostaje złamana, ucieczka w Imię się budzi, a miłująca stałość się umacnia.
Verse 123 (दोहा/सोरठा)
पिता भवन उत्सव परम जौं प्रभु आयसु होइ। तौ मै जाउँ कृपायतन सादर देखन सोइ।।61।।
pitā bhavana utsava parama jaun prabhu āyasu hoi | tau mai jāũ kṛpāyatana sādara dekhana soi ||61||
Jeśli za pozwoleniem Pana ten wielki festiwal odbywa się w domu mojego ojca, wtedy pójdę, z czcią, aby ujrzeć tego samego Pana, przybytek współczucia.
Verse 124 (चौपाई)
कहेहु नीक मोरेहुँ मन भावा। यह अनुचित नहिं नेवत पठावा।। दच्छ सकल निज सुता बोलाई। हमरें बयर तुम्हउ बिसराई।। ब्रह्मसभाँ हम सन दुखु माना। तेहि तें अजहुँ करहिं अपमाना।। जौं बिनु बोलें जाहु भवानी। रहइ न सीलु सनेहु न कानी।। जदपि मित्र प्रभु पितु गुर गेहा। जाइअ बिनु बोलेहुँ न सँदेहा।। तदपि बिरोध मान जहँ कोई। तहाँ गएँ कल्यानु न होई।। भाँति अनेक संभु समुझावा। भावी बस न ग्यानु उर आवा।। कह प्रभु जाहु जो बिनहिं बोलाएँ। नहिं भलि बात हमारे भाएँ।।
kahehu nīka morehũ mana bhāvā | yaha anucita nahĩ nevata paṭhāvā || daccha sakala nija sutā bolāī | hamarẽ bayara tumhau bisarāī || brahma-sabhā̃ ham sana dukhu mānā | tehi tẽ ajahũ karahĩ apamānā || jaũ binu bolẽ jāhu bhavānī | rahai na sīlu sanehu na kānī || jadapi mitra prabhu pitu gura gehā | jāia bina bolehũ na sãdehā || tadapi birodha māna jahã koī | tahā̃ gaẽ kalyānu na hoī || bhā̃ti aneka sãbhu samujhāvā | bhāvī basa na gyānu ura āvā || kaha prabhu jāhu jo binahĩ bolāẽ | nahĩ bhali bāta hamāre bhāẽ ||
To, co powiedziałaś, jest słuszne i podoba się memu sercu: jest rzeczywiście niewłaściwe iść tam, gdzie nie wysłano zaproszenia. Daksha wezwał wszystkie swoje córki; jednak wrogość, którą żywi wobec mnie, także zapomniałaś. Na zgromadzeniu Brahmy odczułem ostry smutek; z tego powodu nadal sypia zniewagami na mnie. Jeśli pójdziesz bez wezwania, o Bhawani, nie pozostanie ani przyzwoitość, ani przywiązanie, ani nawet poczucie wstydu. Prawda, to dom przyjaciela, pana, ojca lub nauczyciela; pójść tam bez zapowiedzi nie jest wielką wątpliwością. Jednak gdzie żywi się jakąkolwiek opozycję, pójście tam nie przynosi dobra. Wieloma sposobami Śambhu jej radził; lecz będąc pod władzą przeznaczenia, rozwaga nie weszła do jej serca. Pan rzekł: Idź, jeśli chcesz, choć nie jesteś zaproszona; jednak ta droga nie podoba mi się jako dobry czyn.
Verse 125 (दोहा/सोरठा)
कहि देखा हर जतन बहु रहइ न दच्छकुमारि। दिए मुख्य गन संग तब बिदा कीन्ह त्रिपुरारि।।62।।
kahi dekhā hara jatana bahu rahai na daccha-kumāri | die mukhya gana saṅga taba bidā kīnha tripurāri ||62||
Tak przemówiła; a Hara postrzegł, że mimo wielu prób córka Dakshy nie może być powstrzymana. Wtedy Tripurari, wyznaczając swoich naczelnych sług do towarzyszenia jej, formalnie udzielił jej pozwolenia na wyjazd.
Verse 126 (चौपाई)
पिता भवन जब गई भवानी। दच्छ त्रास काहुँ न सनमानी।। सादर भलेहिं मिली एक माता। भगिनीं मिलीं बहुत मुसुकाता।। दच्छ न कछु पूछी कुसलाता। सतिहि बिलोकि जरे सब गाता।। सतीं जाइ देखेउ तब जागा। कतहुँ न दीख संभु कर भागा।। तब चित चढ़ेउ जो संकर कहेऊ। प्रभु अपमानु समुझि उर दहेऊ।। पाछिल दुखु न हृदयँ अस ब्यापा। जस यह भयउ महा परितापा।। जद्यपि जग दारुन दुख नाना। सब तें कठिन जाति अवमाना।। समुझि सो सतिहि भयउ अति क्रोधा। बहु बिधि जननीं कीन्ह प्रबोधा।।
pitā bhavana jaba gaī bhavānī. daccha trāsa kāhũ na sanamānī.. sādara bhalēhĩ milī eka mātā. bhaginī̃ milī̃ bahuta musukātā.. daccha na kachu pūchī kusalātā. satihi biloki jarē saba gātā.. satī̃ jāi dēkhēu taba jāgā. katahũ na dīkha saṃbhu kara bhāgā.. taba citta caṛhēu jō saṅkara kahēū. prabhu apamānu samujhi ura dahēū.. pāchila dukhu na hṛdayã asa byāpā. jasa yaha bhayau mahā paritāpā.. jadyapi jaga dāruna dukha nānā. saba tē̃ kaṭhina jāti avamānā.. samujhi sō satihi bhayau ati krōdhā. bahu bidhi jananī̃ kīnha prabōdhā..
Gdy Bhavānī przybyła do domu swego ojca, nikt, z lęku przed Dakṣą, nie odważył się okazać jej należnej czci. Jednakże jej matka powitała ją z czcią, a siostry również przyszły, uśmiechając się ciepło. Dakṣa nie zapytał jej nic o jej pomyślność; na sam widok Satī wszystkie jego członki płonęły wewnątrz. Satī weszła i rozejrzała się; wtedy postrzegła, nigdzie Śambhu nie był wyznaczone żadne miejsce. Wtedy jej umysł przypomniał to, co Śaṅkara przepowiedział; rozumiejąc to jako zniewagę dla swego Pana, jej serce zostało oparzone. Nigdy wcześniej takie smutek nie ogarnął jej piersi, jak ta bolesna udręka. Choć świat posiada wiele straszliwych cierpień, najtrudniejszym ze wszystkich jest hańba własnego rodu. Widząc to, Satī została zapłonęła gniewem; jej matka starała się na wiele sposobów radzić jej i powstrzymywać ją.
Verse 127 (दोहा/सोरठा)
सिव अपमानु न जाइ सहि हृदयँ न होइ प्रबोध। सकल सभहि हठि हटकि तब बोलीं बचन सक्रोध।।63।।
siva apamānu na jāi sahi hṛdayã na hoi prabodha | sakala sabahi haṭhi haṭaki taba bolī̃ bacana sa-krodha ||63||
Zniewaga Śiwy nie mogła być zniesiona; w ich sercach nie pozostało żadne spokojne opanowanie. Wtedy wszyscy, którzy tam byli, napierając w uporczywym oburzeniu, wypowiedzieli słowa pełne gniewu.
Verse 128 (चौपाई)
सुनहु सभासद सकल मुनिंदा। कही सुनी जिन्ह संकर निंदा।। सो फलु तुरत लहब सब काहूँ। भली भाँति पछिताब पिताहूँ।। संत संभु श्रीपति अपबादा। सुनिअ जहाँ तहँ असि मरजादा।। काटिअ तासु जीभ जो बसाई। श्रवन मूदि न त चलिअ पराई।। जगदातमा महेसु पुरारी। जगत जनक सब के हितकारी।। पिता मंदमति निंदत तेही। दच्छ सुक्र संभव यह देही।। तजिहउँ तुरत देह तेहि हेतू। उर धरि चंद्रमौलि बृषकेतू।। अस कहि जोग अगिनि तनु जारा। भयउ सकल मख हाहाकारा।।
sunahu sabhāsada sakala munindā. kahī sunī jinha śaṅkara nindā.. so phalu turata lahaba saba kāhū̃. bhalī bhā̃ti pachitāba pitāhū̃.. santa sambhu śrīpati apabādā. suni-a jahā̃ tahā̃ asi marajādā.. kāṭi-a tāsu jībha jo basāī. śravaṇa mūdi na ta cali-a parāī.. jagadātamā mahesu purārī. jagata janaka saba ke hitakārī.. pitā mandamati nindata tehī. daccha śukra sambhava yaha dehī.. tajihaũ turata deha tehi hetū. ura dhari candramauli bṛṣaketū.. asa kahi joga agini tanu jārā. bhayau sakala makha hāhākārā..
Słuchajcie mnie, o członkowie zgromadzenia, o najlepsi z mędrców: ktokolwiek wypowiedział lub słuchał zniewag wobec Śankary, ten owoc zaraz zbierze, każdy z nich; nawet ojciec będzie gorzko żałował. Co do znieważania świętego, Śambhu lub Pana Śri, gdziekolwiek takie słowa są słyszane, taka jest zasada przyzwoitości: wytnij język temu, kto je żywi; a jeśli to nie jest możliwe, wtedy zamknij uszy i nie idź tą drogą. Mahesza jest samą Duszą świata, wrogiem Tripury; ojcem wszechświata, dobroczynnym dla wszystkich. Jednak mój ograniczony umysłowo ojciec go znieważa, to ciało moje powstało z nasienia Dakṣy. Z tego powodu porzucę je natychmiast”, tak utrwalając w swoim sercu Pana z księżycem na czole, z bykiem na sztandarze. Tak mówiąc, przez ogień Jogi spaliła swoje ciało; i przez całą ofiarę powstał wielki krzyk lamentu.
Verse 129 (दोहा/सोरठा)
सती मरनु सुनि संभु गन लगे करन मख खीस। जग्य बिधंस बिलोकि भृगु रच्छा कीन्हि मुनीस।।64।।
satī maranu suni sambhu gana lage karana makha khīsa | jagya bidhansa biloki bhṛgu racchā kīnhi munīsa ||64||
Gdy usłyszeli o śmierci Satī, zastępy Śambhu rzuciły się na ofiarę, doprowadzając ją do ruiny. Widząc, że jadźńa jest niszczona, mędrzec Bhṛgu, najwybitniejszy wśród widzących, stanął do jej obrony.
Verse 130 (चौपाई)
समाचार सब संकर पाए। बीरभद्रु करि कोप पठाए।। जग्य बिधंस जाइ तिन्ह कीन्हा। सकल सुरन्ह बिधिवत फलु दीन्हा।। भे जगबिदित दच्छ गति सोई। जसि कछु संभु बिमुख कै होई।। यह इतिहास सकल जग जानी। ताते मैं संछेप बखानी।। सतीं मरत हरि सन बरु मागा। जनम जनम सिव पद अनुरागा।। तेहि कारन हिमगिरि गृह जाई। जनमीं पारबती तनु पाई।। जब तें उमा सैल गृह जाईं। सकल सिद्धि संपति तहँ छाई।। जहँ तहँ मुनिन्ह सुआश्रम कीन्हे। उचित बास हिम भूधर दीन्हे।।
samācāra saba śaṅkara pāe | bīrabhadru kari kopa paṭhāe || jagya bidhaṁsa jāi tinh kīnhā | sakala suranha bidhivata phalu dīnhā || bhe jagabidita daccha gati soī | jasi kachu saṁbhu bimukha kai hoī || yaha itihāsa sakala jaga jānī | tāte maiṁ saṁchepa bakhānī || satīṁ marata hari sana baru māgā | janama janama siva pada anurāgā || tehi kārana himagiri gṛha jāī | janamīṁ pārabatī tanu pāī || jaba teṁ umā saila gṛha jāīṁ | sakala siddhi saṁpati tahaṁ chāī || jahaṁ tahaṁ muninha su-āśrama kīnhe | ucita bāsa hima bhūdhara dīnhe ||
Wszystkie wieści dotarły do Śankary; i w gniewie wysłał Wirabhadrę. Udając się tam, dokonał zniszczenia ofiary, i wszystkim bogom należycie oddał ich właściwy owoc. Tak stała się światowo znana los Dakṣy, taki jest koniec każdego, kto odwraca się od Śambhu. Ta starożytna opowieść jest znana całemu światu; dlatego opowiadam ją krótko. Gdy Sati umierała, poprosiła o łaskę u Hariego: aby przez narodziny po narodzinach jej miłość przylgnęła do stóp Śiwy. Z tego powodu udała się do domu Himagiri i, przyjmując ciało, narodziła się jako Pārvatī. Od czasu gdy Umā przybyła do górskiego domu, każde osiągnięcie i dobrobyt rozlały się tam. Tu i tam mędrcy założyli piękne pustelnie; śnieżna góra dała im odpowiednie siedziby.
Verse 131 (दोहा/सोरठा)
सदा सुमन फल सहित सब द्रुम नव नाना जाति। प्रगटीं सुंदर सैल पर मनि आकर बहु भाँति।।65।।
sadā sumana phala sahita saba druma nava nānā jāti | pragaṭīṁ sundara saila para mani ākara bahu bhā̃ti ||65||
Drzewa były zawsze obładowane pięknymi kwiatami i owocami, świeżymi, obfitymi i wielu rodzajów; a na tej zachwycającej górze lśniły kopalnie klejnotów w niezliczonych odmianach.
Verse 132 (चौपाई)
सरिता सब पुनित जलु बहहीं। खग मृग मधुप सुखी सब रहहीं।। सहज बयरु सब जीवन्ह त्यागा। गिरि पर सकल करहिं अनुरागा।। सोह सैल गिरिजा गृह आएँ। जिमि जनु रामभगति के पाएँ।। नित नूतन मंगल गृह तासू। ब्रह्मादिक गावहिं जसु जासू।। नारद समाचार सब पाए। कौतुकहीं गिरि गेह सिधाए।। सैलराज बड़ आदर कीन्हा। पद पखारि बर आसनु दीन्हा।। नारि सहित मुनि पद सिरु नावा। चरन सलिल सबु भवनु सिंचावा।। निज सौभाग्य बहुत गिरि बरना। सुता बोलि मेली मुनि चरना।।
saritā saba punita jalu bahahīṁ | khaga mr̥ga madhupa sukhī saba rahahīṁ || sahaja bayaru saba jīvanha tyāgā | giri para sakala karahiṁ anurāgā || soha saila girijā gr̥ha āeṁ | jimi janu rāma-bhagati ke pāeṁ || nita nūtana maṅgala gr̥ha tāsū | brahmādika gāvahiṁ jasu jāsū || nārada samācāra saba pāe | kautukahīṁ giri gehi sidhāe || sailarāja baṛa ādara kīnhā | pada pakhāri bara āsanu dīnhā || nāri sahita muni pada siru nāvā | carana salila sabu bhavanu siṁcāvā || nija saubhāgya bahuta giri baranā | sutā boli melī muni caranā ||
Wszystkie rzeki płynęły z uświęcającymi wodami; ptaki, zwierzęta i pszczoły, każdy i wszyscy, mieszkali w radości. Każda istota odrzuciła swoją naturalną wrogość; na górze wszyscy byli złączeni wspólną miłością. Ten szczyt lśniał, gdy Girijā przybyła do domu, jakby ktoś osiągnął skarb bhakti do Rāmy. Dzień po dniu nowa pomyślność wypełniała ten dom; Brahmā i bogowie śpiewali chwałę tego, którego sława jest śpiewana. Nārada dowiedział się o wszystkim i w zdumieniu udał się do górskiej siedziby. Pan góry okazał mu wielką cześć, myjąc jego stopy i dając mu szlachetne miejsce. Ze swoją żoną skłonił głowę u stóp mędrca; wodą z tych stóp skropił całą rezydencję. Góra mówił wiele o swoim własnym szczęściu, wezwał swoją córkę i posadził ją u stóp mędrca.
Verse 133 (दोहा/सोरठा)
त्रिकालग्य सर्बग्य तुम्ह गति सर्बत्र तुम्हारि।। कहहु सुता के दोष गुन मुनिबर हृदयँ बिचारि।।66।।
trikālagya sarbagya tumha gati sarbatra tumhāri || kahahu sutā ke doṣa guna munibara hṛdayã bicāri ||66||
O Wszechwiedzący, Znający przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, każda droga i każdy wynik spoczywa w Tobie samym. Powiedz mi, o Córo: jakie są jej wady, a jakie jej cnoty? O najlepszy z mędrców, rozważ je dobrze w swoim sercu.
Verse 134 (चौपाई)
कह मुनि बिहसि गूढ़ मृदु बानी। सुता तुम्हारि सकल गुन खानी।। सुंदर सहज सुसील सयानी। नाम उमा अंबिका भवानी।। सब लच्छन संपन्न कुमारी। होइहि संतत पियहि पिआरी।। सदा अचल एहि कर अहिवाता। एहि तें जसु पैहहिं पितु माता।। होइहि पूज्य सकल जग माहीं। एहि सेवत कछु दुर्लभ नाहीं।। एहि कर नामु सुमिरि संसारा। त्रिय चढ़हहिं पतिब्रत असिधारा।। सैल सुलच्छन सुता तुम्हारी। सुनहु जे अब अवगुन दुइ चारी।। अगुन अमान मातु पितु हीना। उदासीन सब संसय छीना।।
kaha muni bihasi gūṛha mṛdu bānī | sutā tumhāri sakala guna khānī || sundara sahaja susīla sayānī | nāma umā aṁbikā bhavānī || saba lacchana saṁpanna kumārī | hoihi saṁtata piyahi piārī || sadā acala ehi kara ahi-vātā | ehi teṁ jasu paihahiṁ pitu mātā || hoihi pūjya sakala jaga māhīṁ | ehi sevata kachu durlabha nāhīṁ || ehi kara nāmu sumiri saṁsārā | triy caṛhahahiṁ patibrata asi-dhārā || saila sulacchana sutā tumhārī | sunahu je aba avaguna dui cārī || aguna amāna mātu pitu hīnā | udāsīna saba saṁsaya chīnā ||
Mędrzec przemówił, uśmiechając się, słowami zarazem głębokimi i łagodnymi: Twoja córka jest prawdziwą kopalnią cnót. Piękna, naturalna w wdzięku, dobrze wychowana i mądra, jej imiona to Umā, Ambikā, Bhavānī. Obdarzona każdą pomyślną cechą, dziewczyna będzie zawsze droga swemu mężowi. Jej dobre szczęście będzie stać niewzruszone; dzięki niej ojciec i matka zyskają sławę. Będzie czczona na całym świecie; dla tego, kto jej służy, nic nie jest trudne do uzyskania. Pamiętając jej imię, kobiety na świecie będą wchodzić na ostrze brzytwy wierności małżeńskiej. Taka jest twoja córka o pięknych cechach; teraz posłuchaj o kilku niedoskonałościach, dwóch lub czterech. Jest bez światowych osiągnięć, bez pozycji społecznej, pozbawiona rodziców; oderwana, z wszelkim zwątpieniem usuniętym.
Verse 135 (दोहा/सोरठा)
जोगी जटिल अकाम मन नगन अमंगल बेष।। अस स्वामी एहि कहँ मिलिहि परी हस्त असि रेख।।67।।
jogī jaṭila akāma mana nagana amaṅgala beṣa || asa svāmī ehi kahaṁ milihi parī hasta asi rekh ||67||
Jogi, z splecionymi włosami, wyznający umysł wolny od pragnienia, jednak nagi, noszący niepomyślny wygląd: jak taki mógłby kiedykolwiek spotkać prawdziwego Guru? Taki los nie jest zapisany na liniach jego dłoni.
Verse 136 (चौपाई)
सुनि मुनि गिरा सत्य जियँ जानी। दुख दंपतिहि उमा हरषानी।। नारदहुँ यह भेदु न जाना। दसा एक समुझब बिलगाना।। सकल सखीं गिरिजा गिरि मैना। पुलक सरीर भरे जल नैना।। होइ न मृषा देवरिषि भाषा। उमा सो बचनु हृदयँ धरि राखा।। उपजेउ सिव पद कमल सनेहू। मिलन कठिन मन भा संदेहू।। जानि कुअवसरु प्रीति दुराई। सखी उछँग बैठी पुनि जाई।। झूठि न होइ देवरिषि बानी। सोचहि दंपति सखीं सयानी।। उर धरि धीर कहइ गिरिराऊ। कहहु नाथ का करिअ उपाऊ।।
suni muni girā satya jiyã jānī | dukha daṁpatihi umā haraṣānī || nārada-hũ yaha bheda na jānā | dasā eka samujhaba bilagānā || sakala sakhī̃ girijā giri mainā | pulaka sarīra bhare jala nainā || hoi na mṛṣā devarṣi bhāṣā | umā so bacanu hṛdayã dhari rākhā || upajeu siva pada kamala sanehū | milana kaṭhina mana bhā sandehū || jāni ku-avasaru prīti durāī | sakhī uchaṅga baiṭhī puni jāī || jhūṭhi na hoi devarṣi bānī | socahi daṁpati sakhī̃ sayānī || ura dhari dhīra kahai girirāū | kahahu nātha kā kari'a upāū ||
Słysząc słowa mędrca, Uma poznała w sercu, że były prawdziwe; smutek króla gór i jego królowej zamienił się w radość. Nawet sam Narada nie znał w pełni tej ukrytej sprawy, tak dziwny był obrót sytuacji. Wszystkie jej towarzyszki oraz matka Giriji, Maina, drżały z zachwytu; ich oczy napełniły się łzami. Mowa dewarsziego nie może być fałszywa; Uma zachowała te słowa i trzymała je mocno w sercu. Miłość do lotosowych stóp Śiwy powstała w niej; jednak jej umysł wątpił, gdyż spotkanie wydawało się trudne do osiągnięcia. Wiedząc, że godzina jest nieodpowiednia, ukryła swoje uczucie; przyjaciółka wzięła ją znowu i posadziła na swoich kolanach. Słowo dewarsziego nie może być nieprawdziwe, tak rozmyślali mądra para i roztropne dziewczęta. Wtedy, zbierając odwagę w sercu, pan gór rzekł: Powiedz mi, Panie, jakie środek mamy przyjąć?
Verse 137 (दोहा/सोरठा)
कह मुनीस हिमवंत सुनु जो बिधि लिखा लिलार। देव दनुज नर नाग मुनि कोउ न मेटनिहार।।68।।
kaha munīsa himavanta sunu jo bidhi likhā lilāra | deva danuja nara nāga muni kou na meṭanihāra ||68||
Czcigodny mędrzec rzekł: O Himawanie, słuchaj: cokolwiek Rozdzielca przeznaczenia zapisał na czyimś czole, czy to bóg, czy demon, człowiek czy naga, nawet riszi, nikt nie ma mocy tego wymazać.
Verse 138 (चौपाई)
तदपि एक मैं कहउँ उपाई। होइ करै जौं दैउ सहाई।। जस बरु मैं बरनेउँ तुम्ह पाहीं। मिलहि उमहि तस संसय नाहीं।। जे जे बर के दोष बखाने। ते सब सिव पहि मैं अनुमाने।। जौं बिबाहु संकर सन होई। दोषउ गुन सम कह सबु कोई।। जौं अहि सेज सयन हरि करहीं। बुध कछु तिन्ह कर दोषु न धरहीं।। भानु कृसानु सर्ब रस खाहीं। तिन्ह कहँ मंद कहत कोउ नाहीं।। सुभ अरु असुभ सलिल सब बहई। सुरसरि कोउ अपुनीत न कहई।। समरथ कहुँ नहिं दोषु गोसाई। रबि पावक सुरसरि की नाई।।
tadapi eka maiṁ kahauṁ upāī. hoi karai jauṁ daiu sahāī.. jasa baru maiṁ baraneuṁ tumha pāhīṁ. milahi umahi tasa saṁsaya nāhīṁ.. je-je bara ke doṣa bakhāne. te saba siva pahi maiṁ anumāne.. jauṁ bibāhu saṅkara sana hoī. doṣau guna sama kaha sabu koī.. jauṁ ahi seja sayana hari karahīṁ. budha kachu tinh kara doṣu na dharahīṁ.. bhānu kṛsānu sarba rasa khāhīṁ. tinh kahaṁ manda kahata kou nāhīṁ.. subha aru asubha salila saba bahī. surasari kou apunīta na kahī.. samaratha kahuṁ nahiṁ doṣu gosāī. rabi pāvaka surasari kī nāī..
Jednak powiem ci o jednym środku, jeśli Opatrzność udzieli swej pomocy, zostanie on dokonany. Tak jak opisałem ci wcześniej Pana Młodego, tak Uma na pewno Go otrzyma; o tym nie ma wątpliwości. Cokolwiek wady ludzie wskazywali w tym związku, uważam je wszystkie za prawdziwie z samym Śiwą. Jeśli małżeństwo będzie z Śankarą, wtedy wada i zaleta są mówione jako jedno przez wszystkich. Jeśli Hari może spoczywać na łożu wężowym, mędrcy nie czynią Mu z tego wyrzutu. Słońce i Ogień spożywają istoty wszelkiego rodzaju, a jednak nikt nie nazywa ich podłych. Wszystkie wody, czyste i nieczyste, wpływają do niebiańskiej rzeki, i nikt nie nazywa Gangesu nieczystą. W prawdziwie Potężnym Panu nie ma wady, jak Słońce, Ogień i święta Ganga.
Verse 139 (दोहा/सोरठा)
जौं अस हिसिषा करहिं नर जड़ि बिबेक अभिमान। परहिं कलप भरि नरक महुँ जीव कि ईस समान।।69।।
jaũ asa hisiṣā karahiṃ nara jaṛi bibeka abhimāna | parahiṃ kalapa bhari naraka mahũ jīva ki īsa samāna ||69||
Jeśli ludzie, stępieni pychą o własnym rozróżnieniu, ulegają takiej zazdrości, wtedy te dusze, które uważają się za równe Panu, wpadają do piekła przez całą kalpę, wiek.
Verse 140 (चौपाई)
सुरसरि जल कृत बारुनि जाना। कबहुँ न संत करहिं तेहि पाना।। सुरसरि मिलें सो पावन जैसें। ईस अनीसहि अंतरु तैसें।। संभु सहज समरथ भगवाना। एहि बिबाहँ सब बिधि कल्याना।। दुराराध्य पै अहहिं महेसू। आसुतोष पुनि किएँ कलेसू।। जौं तपु करै कुमारि तुम्हारी। भाविउ मेटि सकहिं त्रिपुरारी।। जद्यपि बर अनेक जग माहीं। एहि कहँ सिव तजि दूसर नाहीं।। बर दायक प्रनतारति भंजन। कृपासिंधु सेवक मन रंजन।। इच्छित फल बिनु सिव अवराधे। लहिअ न कोटि जोग जप साधें।।
surasari jala kṛta bāruṇi jānā | kabahũ na santa karahĩ tehi pānā || surasari milẽ so pāvana jaisẽ | īsa anīsahi antara taisẽ || sambhu sahaja samaratha bhagavānā | ehi bibāhã saba bidhi kalyānā || durārādhya pai ahahĩ mahesū | āsutoṣa puni kiẽ kalesū || jaũ tapu karai kumāri tumhārī | bhāviu meṭi sakahĩ tripurārī || jadyapi bara aneka jaga māhī̃ | ehi kahã siva taji dūsara nāhī̃ || bara dāyaka pranatārati bhanjana | kṛpāsindhu sevaka mana rañjana || icchita phala binu siva avarādhe | lahia na koṭi joga japa sādhẽ ||
Gdyby ktoś uznał wodę niebiańskiego Gangesu za wino, żaden święty nigdy by się nie zgodził ją pić. Tak jak dotyk Gangesu czyni wszystko czystym, tak stoi różnica między Panem a tym, co nie jest Panem. Śambhu jest z natury wszechmocnym Bogiem; w tym małżeństwie wszelkie dobro jest zapewnione. Trudny do przebłagania, a jednak Mahesza szybko się raduje; jednak trzeba znieść trud szukania jego łaski. Jeśli twoja córka podejmie ascezę, Tripurari może nawet wymazać to, co jest przeznaczone. Choć łask jest wiele na świecie, dla tego nie ma nikogo oprócz Śiwy. Dawca łask, niszczyciel utrapienia błagaczy, ocean współczucia, rozkosz serca sługi, bez ucieczki do Śiwy nie otrzymuje się pożądanego owocu, choćby się wykonywało miliony jog, recytacji i praktyk.
Verse 141 (दोहा/सोरठा)
अस कहि नारद सुमिरि हरि गिरिजहि दीन्हि असीस। होइहि यह कल्यान अब संसय तजहु गिरीस।।70।।
asa kahi nārada sumiri hari girijahi dīnhi asīsa | hoihi yaha kalyāna aba saṃsaya tajahu girīsa ||70||
Tak mówiąc, Narada, trzymając Śri Hariego w sercu, udzielił błogosławieństwa Giriji: Teraz to pomyślne postanowienie na pewno się spełni; odrzuć swoją wątpliwość, o Girisza.
Verse 142 (चौपाई)
कहि अस ब्रह्मभवन मुनि गयऊ। आगिल चरित सुनहु जस भयऊ।। पतिहि एकांत पाइ कह मैना। नाथ न मैं समुझे मुनि बैना।। जौं घरु बरु कुलु होइ अनूपा। करिअ बिबाहु सुता अनुरुपा।। न त कन्या बरु रहउ कुआरी। कंत उमा मम प्रानपिआरी।। जौं न मिलहि बरु गिरिजहि जोगू। गिरि जड़ सहज कहिहि सबु लोगू।। सोइ बिचारि पति करेहु बिबाहू। जेहिं न बहोरि होइ उर दाहू।। अस कहि परि चरन धरि सीसा। बोले सहित सनेह गिरीसा।। बरु पावक प्रगटै ससि माहीं। नारद बचनु अन्यथा नाहीं।।
kahi asa brahmabhavana muni gayau. āgila carita sunahu jasa bhayau.. patihi ekānta pāi kaha mainā. nātha na maiṁ samujhe muni bainā.. jauṁ gharu baru kulu hoi anūpā. kari-a bibāhu sutā anurūpā.. na ta kanyā baru rahau kuārī. kaṁta umā mama prāṇa-piārī.. jauṁ na milahi baru girijahi jogū. giri jaṛ sahaja kahihi sabu logū.. soi bicāri pati karehu bibāhū. jehiṁ na bahori hoi ura dāhū.. asa kahi pari carana dhari sīsā. बोले सहित saneha girīsā.. baru pāvaka pragaṭai sasi māhīṁ. nārada bacanu anyathā nāhīṁ..
Tak mówiąc, mędrzec udał się do siedziby Brahmy. Słuchaj teraz, co dalej się wydarzyło. Zastawszy męża samego, Maina rzekła: Panie, nie mogę pojąć słów mędrca. Jeśli jest dom, pan młody i ród nieporównany, wtedy wydajmy naszą córkę za kogoś jej odpowiedniego. W przeciwnym razie niech dziewczyna pozostanie niezamężna; bo Uma jest mi droższa niż samo życie. Jeśli Girija nie znajdzie godnego kandydata, wtedy wszyscy będą gotowi nazwać górskich ludzi tępymi i bezrozumnymi. Dlatego dobrze przemyśl i zaaranżuj małżeństwo, aby żadne palące żalu nie powróciło do serca. Tak mówiąc, upadła do jego stóp i skłoniła głowę. Wtedy Girisza odpowiedział z czułą miłością: Nawet jeśli ogień pojawiłby się wewnątrz księżyca, słowo Narady nie okaże się fałszywe.
परम्परानुसार शिव-अपमान-निवारण, नाम-निष्ठा की दृढ़ता, और अहंकार-क्षय का फल कहा जाता है। ‘राम नाम’ का शिव-स्मरण सुनकर श्रोता के भीतर शैव-वैष्णव-भेद मिटता है और भक्ति में स्थैर्य आता है—यही इस अंश की साधना-फलश्रुति मानी जाती है।
सामान्यतः शैव-वैष्णव समन्वय हेतु ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-सम्पुट) या ‘ॐ नमः शिवाय’ का जप-सम्पुट लोक-परम्परा में जोड़ा जाता है; मानस-पाठ में अधिक प्रचलित नाम-सम्पुट ही माना जाता है।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.