Bala KandaPrakarana 720 Verses

Prakarana 7

सोपान-१: ‘भक्ति का बीज’—जगत् की पीड़ा, अपमान, वैराग्य और शरणागति से मन की भूमि तैयार होती है। इस खंड-खंड कथा में सती का संकट, यज्ञ-ध्वंस, और पार्वती-जन्म दिखाकर तुलसीदास यह स्थापित करते हैं कि ईश्वर-सम्बन्ध (विशेषतः शिव-राम-नाम) सामाजिक प्रतिष्ठा/यज्ञ-वैभव से ऊपर है। यह ‘अहंकार-क्षय’ का द्वार है: दच्छ के अभिमान के प्रतिपक्ष में सती की निष्ठा, और फिर उमा में स्थिर ‘शिव-पद अनुराग’—यही आगे राम-भक्ति के अवतरण हेतु मानस-भूमि को निर्मल करता है।

Ten fragment należy do nurtu w Bālakāṇḍzie, gdzie przed „historycznym” wejściem Rāma-kathā zostaje położony fundament harmonii śiwaicko-wisznuickiej. W jego strukturze rasa widoczny jest stopniowy wznos: Karuṇa (nieznośne wypalanie wewnątrz Satī, „straszliwy żal” z powodu obelgi kastowej), Raudra (zniszczenie ofiary, gniew Vīrabhadry) oraz Śānta (po porzuceniu samādhi, wspomnienie przez Śiwę Imienia Rāmy). Duma Dakṣy staje się symbolem rytualizmu skupionego na jaźń; przeciwko niej stoją Nāma-smaraṇa i etyka bhakti, która nie może znieść obelgi wobec Boga. Tulsīdās nie odrzuca wedyjskiego splendoru ofiary, lecz ukazuje ją jako podatną na zgubę, gdy opiera się na ego. Błogosławieństwo Satī: „Niech miłość do stóp Śiwy trwa narodzin po narodzinach”, staje się duchowym wstępem do tapas Umā i ostatecznie do bhakti-sopāna zorientowanego na awatārę Rāmy: cielesna duma zostaje złamana, ucieczka w Imię się budzi, a miłująca stałość się umacnia.

In this prakarana

People

  • SatiListensSatī
  • ShivaŚiva (Mahādeva / Śambhu / Maheśa)
  • VirabhadraVīrabhadra
  • UmaUmā (Pārvatī)
  • RamaŚrī Rāma
  • NaradaNārada
  • HimavanHimavān
  • MainaMainā

Verses

Ćaupai 60.1-4

एहि बिधि दुखित प्रजेसकुमारी।अकथनीय दारुन दुखु भारी।।

बीतें संबत सहस सतासी।तजी समाधि संभु अबिनासी।।

राम नाम सिव सुमिरन लागे।जानेउ सतीं जगतपति जागे।।

जाइ संभु पद बंदनु कीन्ही।सनमुख संकर आसनु दीन्हा।।

लगे कहन हरिकथा रसाला।दच्छ प्रजेस भए तेहि काला।।

देखा बिधि बिचारि सब लायक।दच्छहि कीन्ह प्रजापति नायक।।

बड़ अधिकार दच्छ जब पावा।अति अभिमानु हृदयँ तब आवा।।

नहिं कोउ अस जनमा जग माहीं।प्रभुता पाइ जाहि मद नाहीं।।

ehi bidhi dukhita prajesakumārī |akathanīya dāruna dukhu bhārī ||

bīteṁ saṁbata sahasa satāsī |tajī samādhi saṁbhu abināsī ||

rāma nāma siva sumirana lāge |jāneu satīṁ jagatapati jāge ||

jāi saṁbhu pada bandanu kīnhī |sanamukha saṅkara āsanu dīnhā ||

lage kahan harikathā rasālā |daccha prajesa bhae tehi kālā ||

dekhā bidhi bicāri saba lāyaka |dacchahi kīnha prajāpatī nāyaka ||

baṛa adhikāra daccha jaba pāvā |ati abhimānu hṛdayaṁ taba āvā ||

nahiṁ kou asa janamā jaga māhīṁ |prabhutā pāi jāhi mada nāhīṁ ||

Tak Sati, córka Prajapatiego, trwała w udręce, niosąc ciężki i straszny, nie do opisania ból. Gdy minęło osiemdziesiąt siedem tysięcy lat, niezniszczalny Shambhu wyszedł z transu. Śiwa zaczął rozpamiętywać imię Ramy, a Sati poznała, że Pan świata się przebudził. Poszła i skłoniła się u stóp Shambhu, a Śankara dał jej miejsce naprzeciw siebie. Zaczął opowiadać rozkoszną historię Hari. W tym czasie Daksha stał się Prajapatim. Brahma rozważył i uznał go za godnego pod każdym względem, i uczynił Dakszę władcą Prajapatich. Gdy Daksha zyskał wielką władzę, wielka duma wstąpiła w jego serce. Nikt nigdy nie narodził się w tym świecie, kogo władza nie upoiłaby dumą.

Doha 60

दच्छ लिए मुनि बोलि सब करन लगे बड़ जाग।नेवते सादर सकल सुर जे पावत मख भाग।।⁠60।।

dachchha liye muni boli saba karana lage baṛa jāga |nevate sādar sakala sura je pāvata makha bhāga ||⁠60||

Daksha wezwał wszystkich mędrców i rozpoczął wielką ofiarę. Z szacunkiem zaprosił wszystkich bogów, którzy otrzymują część ofiarnych darów.

Ćaupai 61.1-4

किंनर नाग सिद्ध गंधर्बा।बधुन्ह समेत चले सुर सर्बा।।

बिष्नु बिरंचि महेसु बिहाई।चले सकल सुर जान बनाई।।

सतीं बिलोके ब्योम बिमाना।जात चले सुंदर बिधि नाना।।

सुर सुंदरी करहिं कल गाना।सुनत श्रवन छूटहिं मुनि ध्याना।।

पूछेउ तब सिवँ कहेउ बखानी।पिता जग्य सुनि कछु हरषानी।।

जौं महेसु मोहि आयसु देहीं।कुछ दिन जाइ रहौं मिस एहीं।।

पति परित्याग हृदय दुखु भारी।कहइ न निज अपराध बिचारी।।

बोली सती मनोहर बानी।भय संकोच प्रेम रस सानी।।

kiṁnara nāga siddha gandharbā |badhunha sameta cale sura sarbā ||

biṣṇu birañci mahesu bihāī |cale sakala sura jāna banāī ||

satīṁ biloke byoma bimānā |jāta cale sundara bidhi nānā ||

sura suṁdarī karahiṁ kala gānā |sunata śravaṇa chūṭahiṁ muni dhyānā ||

pūcheu taba sivaṁ kaheu bakhānī |pitā jagya suni kachu haraṣānī ||

jauṁ mahesu mohi āyasu dehīṁ |kucha dina jāi rahauṁ misa ehīṁ ||

pati parityāga hṛdaya dukhu bhārī |kahai na nija aparādha bicārī ||

bolī satī manohara bānī |bhaya saṁkoca prema rasa sānī ||

Kinnarowie, Nagowie, Siddhowie i Gandharwowie, oraz wszyscy bogowie wraz z żonami, wyruszyli. Z wyjątkiem Wisznu, Brahmy i Maheshy, wszyscy bogowie wyruszyli, przygotowawszy swoje niebiańskie rydwany. Sati ujrzała na niebie niebiańskie rydwany wielu pięknych rodzajów, które przelatywały. Niebiańskie kobiety śpiewały słodkie pieśni, słysząc które medytacja mędrców została przerwana. Wtedy zapytała Shivę, a on jej wszystko wyjaśnił. Słysząc o ofierze swojego ojca, ucieszyła się nieco. Pomyślała: «Jeśli Mahesha da mi pozwolenie, pójdę i zostanę tam przez kilka dni, pod tym pretekstem.» Jednak jej serce nosiło ciężki ból z powodu opuszczenia przez męża, i wspominając własną winę, nie przemówiła. W końcu Sati przemówiła czarującym głosem, przesiąkniętym lękiem, wahaniem i słodyczą miłości.

Doha 61

पिता भवन उत्सव परम जौं प्रभु आयसु होइ।तौ मै जाउँ कृपायतन सादर देखन सोइ।।⁠61।।

pitā bhavana utsava parama jaun prabhu āyasu hoi |tau mai jāũ kṛpāyatana sādara dekhana soi ||⁠61||

W domu mojego ojca odbywa się wielka uroczystość. Jeśli ty, mój panie, dasz mi pozwolenie, wtedy, o przybytku litości, pójdę i zobaczę ją z czcią.

Ćaupai 62.1-4

कहेहु नीक मोरेहुँ मन भावा।यह अनुचित नहिं नेवत पठावा।।

दच्छ सकल निज सुता बोलाई।हमरें बयर तुम्हउ बिसराई।।

ब्रह्मसभाँ हम सन दुखु माना।तेहि तें अजहुँ करहिं अपमाना।।

जौं बिनु बोलें जाहु भवानी।रहइ न सीलु सनेहु न कानी।।

जदपि मित्र प्रभु पितु गुर गेहा।जाइअ बिनु बोलेहुँ न सँदेहा।।

तदपि बिरोध मान जहँ कोई।तहाँ गएँ कल्यानु न होई।।

भाँति अनेक संभु समुझावा।भावी बस न ग्यानु उर आवा।।

कह प्रभु जाहु जो बिनहिं बोलाएँ।नहिं भलि बात हमारे भाएँ।।

kahehu nīka morehũ mana bhāvā |yaha anucita nahĩ nevata paṭhāvā ||

daccha sakala nija sutā bolāī |hamarẽ bayara tumhau bisarāī ||

brahma-sabhā̃ ham sana dukhu mānā |tehi tẽ ajahũ karahĩ apamānā ||

jaũ binu bolẽ jāhu bhavānī |rahai na sīlu sanehu na kānī ||

jadapi mitra prabhu pitu gura gehā |jāia bina bolehũ na sãdehā ||

tadapi birodha māna jahã koī |tahā̃ gaẽ kalyānu na hoī ||

bhā̃ti aneka sãbhu samujhāvā |bhāvī basa na gyānu ura āvā ||

kaha prabhu jāhu jo binahĩ bolāẽ |nahĩ bhali bāta hamāre bhāẽ ||

Śiwa rzekł: «Dobrze powiedziałaś, i to podoba się również memu sercu; lecz jest to niewłaściwe, gdyż nie wysłano żadnego zaproszenia. Daksha wezwał wszystkie swoje córki, lecz z powodu swojej wrogości wobec mnie zapomniał również o tobie. Na zgromadzeniu Brahmy obraził się na mnie, i z tego powodu nawet teraz mnie znieważa. Jeśli pójdziesz bez wezwania, Bhawani, nie zostanie zachowana ani uprzejmość, ni miłość, ni szacunek. Choć prawdą jest, że można pójść bez zaproszenia do domu przyjaciela, pana, ojca lub nauczyciela, bez żadnej wątpliwości, jednak tam, gdzie ktoś żywi wrogość, z pójścia tam nie przychodzi żadne dobro. Na wiele sposobów Śambhu ją napominał, lecz pod wpływem przeznaczenia żadna mądrość nie weszła do jej serca. Pan rzekł: «Jeśli pójdziesz bez wezwania, nie jest to rzecz dobra, moim zdaniem.»

Doha 62

कहि देखा हर जतन बहु रहइ न दच्छकुमारि।दिए मुख्य गन संग तब बिदा कीन्ह त्रिपुरारि।।⁠62।।

kahi dekhā hara jatana bahu rahai na daccha-kumāri |die mukhya gana saṅga taba bidā kīnha tripurāri ||⁠62||

Hara przemówił i starał się na wiele sposobów, lecz córka Dakshy nie chciała zostać. Wtedy pogromca Tripury dał jej swoich głównych sług jako orszak i pożegnał ją.

Ćaupai 63.1-4

पिता भवन जब गई भवानी।दच्छ त्रास काहुँ न सनमानी।।

सादर भलेहिं मिली एक माता।भगिनीं मिलीं बहुत मुसुकाता।।

दच्छ न कछु पूछी कुसलाता।सतिहि बिलोकि जरे सब गाता।।

सतीं जाइ देखेउ तब जागा।कतहुँ न दीख संभु कर भागा।।

तब चित चढ़ेउ जो संकर कहेऊ।प्रभु अपमानु समुझि उर दहेऊ।।

पाछिल दुखु न हृदयँ अस ब्यापा।जस यह भयउ महा परितापा।।

जद्यपि जग दारुन दुख नाना।सब तें कठिन जाति अवमाना।।

समुझि सो सतिहि भयउ अति क्रोधा।बहु बिधि जननीं कीन्ह प्रबोधा।।

pitā bhavana jaba gaī bhavānī.daccha trāsa kāhũ na sanamānī..

sādara bhalēhĩ milī eka mātā.bhaginī̃ milī̃ bahuta musukātā..

daccha na kachu pūchī kusalātā.satihi biloki jarē saba gātā..

satī̃ jāi dēkhēu taba jāgā.katahũ na dīkha saṃbhu kara bhāgā..

taba citta caṛhēu jō saṅkara kahēū.prabhu apamānu samujhi ura dahēū..

pāchila dukhu na hṛdayã asa byāpā.jasa yaha bhayau mahā paritāpā..

jadyapi jaga dāruna dukha nānā.saba tē̃ kaṭhina jāti avamānā..

samujhi sō satihi bhayau ati krōdhā.bahu bidhi jananī̃ kīnha prabōdhā..

Gdy Bhavānī przybyła do domu swego ojca, nikt, z lęku przed Dakṣą, nie odważył się okazać jej należnej czci. Jednakże jej matka powitała ją z czcią, a siostry również przyszły, uśmiechając się ciepło. Dakṣa nie zapytał jej nic o jej pomyślność; na sam widok Satī wszystkie jego członki płonęły wewnątrz. Satī weszła i rozejrzała się; wtedy postrzegła, nigdzie Śambhu nie był wyznaczone żadne miejsce. Wtedy jej umysł przypomniał to, co Śaṅkara przepowiedział; rozumiejąc to jako zniewagę dla swego Pana, jej serce zostało oparzone. Nigdy wcześniej takie smutek nie ogarnął jej piersi, jak ta bolesna udręka. Choć świat posiada wiele straszliwych cierpień, najtrudniejszym ze wszystkich jest hańba własnego rodu. Widząc to, Satī została zapłonęła gniewem; jej matka starała się na wiele sposobów radzić jej i powstrzymywać ją.

Doha 63

सिव अपमानु न जाइ सहि हृदयँ न होइ प्रबोध।सकल सभहि हठि हटकि तब बोलीं बचन सक्रोध।।⁠63।।

siva apamānu na jāi sahi hṛdayã na hoi prabodha |sakala sabahi haṭhi haṭaki taba bolī̃ bacana sa-krodha ||⁠63||

Obraza Śiwy nie mogła być zniesiona, a jej serce nie znajdowało pocieszenia. Wtedy stanowczo uciszyła całe zgromadzenie i wypowiedziała te słowa w gniewie.

Ćaupai 64.1-4

सुनहु सभासद सकल मुनिंदा।कही सुनी जिन्ह संकर निंदा।।

सो फलु तुरत लहब सब काहूँ।भली भाँति पछिताब पिताहूँ।।

संत संभु श्रीपति अपबादा।सुनिअ जहाँ तहँ असि मरजादा।।

काटिअ तासु जीभ जो बसाई।श्रवन मूदि न त चलिअ पराई।।

जगदातमा महेसु पुरारी।जगत जनक सब के हितकारी।।

पिता मंदमति निंदत तेही।दच्छ सुक्र संभव यह देही।।

तजिहउँ तुरत देह तेहि हेतू।उर धरि चंद्रमौलि बृषकेतू।।

अस कहि जोग अगिनि तनु जारा।भयउ सकल मख हाहाकारा।।

sunahu sabhāsada sakala munindā.kahī sunī jinha śaṅkara nindā..

so phalu turata lahaba saba kāhū̃.bhalī bhā̃ti pachitāba pitāhū̃..

santa sambhu śrīpati apabādā.suni-a jahā̃ tahā̃ asi marajādā..

kāṭi-a tāsu jībha jo basāī.śravaṇa mūdi na ta cali-a parāī..

jagadātamā mahesu purārī.jagata janaka saba ke hitakārī..

pitā mandamati nindata tehī.daccha śukra sambhava yaha dehī..

tajihaũ turata deha tehi hetū.ura dhari candramauli bṛṣaketū..

asa kahi joga agini tanu jārā.bhayau sakala makha hāhākārā..

Słuchajcie mnie, o członkowie zgromadzenia, o najlepsi z mędrców: ktokolwiek wypowiedział lub słuchał zniewag wobec Śankary, ten owoc zaraz zbierze, każdy z nich; nawet ojciec będzie gorzko żałował. Co do znieważania świętego, Śambhu lub Pana Śri, gdziekolwiek takie słowa są słyszane, taka jest zasada przyzwoitości: wytnij język temu, kto je żywi; a jeśli to nie jest możliwe, wtedy zamknij uszy i nie idź tą drogą. Mahesza jest samą Duszą świata, wrogiem Tripury; ojcem wszechświata, dobroczynnym dla wszystkich. Jednak mój ograniczony umysłowo ojciec go znieważa, to ciało moje powstało z nasienia Dakṣy. Z tego powodu porzucę je natychmiast”, tak utrwalając w swoim sercu Pana z księżycem na czole, z bykiem na sztandarze. Tak mówiąc, przez ogień Jogi spaliła swoje ciało; i przez całą ofiarę powstał wielki krzyk lamentu.

Doha 64

सती मरनु सुनि संभु गन लगे करन मख खीस।जग्य बिधंस बिलोकि भृगु रच्छा कीन्हि मुनीस।।⁠64।।

satī maranu suni sambhu gana lage karana makha khīsa |jagya bidhansa biloki bhṛgu racchā kīnhi munīsa ||⁠64||

Gdy usłyszeli o śmierci Satī, zastępy Śambhu rzuciły się na ofiarę, doprowadzając ją do ruiny. Widząc, że jadźńa jest niszczona, mędrzec Bhṛgu, najwybitniejszy wśród widzących, stanął do jej obrony.

Ćaupai 65.1-4

समाचार सब संकर पाए।बीरभद्रु करि कोप पठाए।।

जग्य बिधंस जाइ तिन्ह कीन्हा।सकल सुरन्ह बिधिवत फलु दीन्हा।।

भे जगबिदित दच्छ गति सोई।जसि कछु संभु बिमुख कै होई।।

यह इतिहास सकल जग जानी।ताते मैं संछेप बखानी।।

सतीं मरत हरि सन बरु मागा।जनम जनम सिव पद अनुरागा।।

तेहि कारन हिमगिरि गृह जाई।जनमीं पारबती तनु पाई।।

जब तें उमा सैल गृह जाईं।सकल सिद्धि संपति तहँ छाई।।

जहँ तहँ मुनिन्ह सुआश्रम कीन्हे।उचित बास हिम भूधर दीन्हे।।

samācāra saba śaṅkara pāe |bīrabhadru kari kopa paṭhāe ||

jagya bidhaṁsa jāi tinh kīnhā |sakala suranha bidhivata phalu dīnhā ||

bhe jagabidita daccha gati soī |jasi kachu saṁbhu bimukha kai hoī ||

yaha itihāsa sakala jaga jānī |tāte maiṁ saṁchepa bakhānī ||

satīṁ marata hari sana baru māgā |janama janama siva pada anurāgā ||

tehi kārana himagiri gṛha jāī |janamīṁ pārabatī tanu pāī ||

jaba teṁ umā saila gṛha jāīṁ |sakala siddhi saṁpati tahaṁ chāī ||

jahaṁ tahaṁ muninha su-āśrama kīnhe |ucita bāsa hima bhūdhara dīnhe ||

Wszystkie wieści dotarły do Śankary; i w gniewie wysłał Wirabhadrę. Udając się tam, dokonał zniszczenia ofiary, i wszystkim bogom należycie oddał ich właściwy owoc. Tak stała się światowo znana los Dakṣy, taki jest koniec każdego, kto odwraca się od Śambhu. Ta starożytna opowieść jest znana całemu światu; dlatego opowiadam ją krótko. Gdy Sati umierała, poprosiła o łaskę u Hariego: aby przez narodziny po narodzinach jej miłość przylgnęła do stóp Śiwy. Z tego powodu udała się do domu Himagiri i, przyjmując ciało, narodziła się jako Pārvatī. Od czasu gdy Umā przybyła do górskiego domu, każde osiągnięcie i dobrobyt rozlały się tam. Tu i tam mędrcy założyli piękne pustelnie; śnieżna góra dała im odpowiednie siedziby.

Doha 65

सदा सुमन फल सहित सब द्रुम नव नाना जाति।प्रगटीं सुंदर सैल पर मनि आकर बहु भाँति।।⁠65।।

sadā sumana phala sahita saba druma nava nānā jāti |pragaṭīṁ sundara saila para mani ākara bahu bhā̃ti ||⁠65||

Drzewa były zawsze obładowane pięknymi kwiatami i owocami, świeżymi, obfitymi i wielu rodzajów; a na tej zachwycającej górze lśniły kopalnie klejnotów w niezliczonych odmianach.

Ćaupai 66.1-4

सरिता सब पुनित जलु बहहीं।खग मृग मधुप सुखी सब रहहीं।।

सहज बयरु सब जीवन्ह त्यागा।गिरि पर सकल करहिं अनुरागा।।

सोह सैल गिरिजा गृह आएँ।जिमि जनु रामभगति के पाएँ।।

नित नूतन मंगल गृह तासू।ब्रह्मादिक गावहिं जसु जासू।।

नारद समाचार सब पाए।कौतुकहीं गिरि गेह सिधाए।।

सैलराज बड़ आदर कीन्हा।पद पखारि बर आसनु दीन्हा।।

नारि सहित मुनि पद सिरु नावा।चरन सलिल सबु भवनु सिंचावा।।

निज सौभाग्य बहुत गिरि बरना।सुता बोलि मेली मुनि चरना।।

saritā saba punita jalu bahahīṁ |khaga mr̥ga madhupa sukhī saba rahahīṁ ||

sahaja bayaru saba jīvanha tyāgā |giri para sakala karahiṁ anurāgā ||

soha saila girijā gr̥ha āeṁ |jimi janu rāma-bhagati ke pāeṁ ||

nita nūtana maṅgala gr̥ha tāsū |brahmādika gāvahiṁ jasu jāsū ||

nārada samācāra saba pāe |kautukahīṁ giri gehi sidhāe ||

sailarāja baṛa ādara kīnhā |pada pakhāri bara āsanu dīnhā ||

nāri sahita muni pada siru nāvā |carana salila sabu bhavanu siṁcāvā ||

nija saubhāgya bahuta giri baranā |sutā boli melī muni caranā ||

Wszystkie rzeki płynęły z uświęcającymi wodami; ptaki, zwierzęta i pszczoły, każdy i wszyscy, mieszkali w radości. Każda istota odrzuciła swoją naturalną wrogość; na górze wszyscy byli złączeni wspólną miłością. Ten szczyt lśniał, gdy Girijā przybyła do domu, jakby ktoś osiągnął skarb bhakti do Rāmy. Dzień po dniu nowa pomyślność wypełniała ten dom; Brahmā i bogowie śpiewali chwałę tego, którego sława jest śpiewana. Nārada dowiedział się o wszystkim i w zdumieniu udał się do górskiej siedziby. Pan góry okazał mu wielką cześć, myjąc jego stopy i dając mu szlachetne miejsce. Ze swoją żoną skłonił głowę u stóp mędrca; wodą z tych stóp skropił całą rezydencję. Góra mówił wiele o swoim własnym szczęściu, wezwał swoją córkę i posadził ją u stóp mędrca.

Doha 66

त्रिकालग्य सर्बग्य तुम्ह गति सर्बत्र तुम्हारि।कहहु सुता के दोष गुन मुनिबर हृदयँ बिचारि।।⁠66।।

trikālagya sarbagya tumha gati sarbatra tumhāri |kahahu sutā ke doṣa guna munibara hṛdayã bicāri ||⁠66||

Znasz przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, wiesz wszystko, a twój zasięg sięga wszędzie. O najlepszy z mędrców, rozważ w swoim sercu i powiedz mi wady i cnoty mojej córki.

Ćaupai 67.1-4

कह मुनि बिहसि गूढ़ मृदु बानी।सुता तुम्हारि सकल गुन खानी।।

सुंदर सहज सुसील सयानी।नाम उमा अंबिका भवानी।।

सब लच्छन संपन्न कुमारी।होइहि संतत पियहि पिआरी।।

सदा अचल एहि कर अहिवाता।एहि तें जसु पैहहिं पितु माता।।

होइहि पूज्य सकल जग माहीं।एहि सेवत कछु दुर्लभ नाहीं।।

एहि कर नामु सुमिरि संसारा।त्रिय चढ़हहिं पतिब्रत असिधारा।।

सैल सुलच्छन सुता तुम्हारी।सुनहु जे अब अवगुन दुइ चारी।।

अगुन अमान मातु पितु हीना।उदासीन सब संसय छीना।।

kaha muni bihasi gūṛha mṛdu bānī |sutā tumhāri sakala guna khānī ||

sundara sahaja susīla sayānī |nāma umā aṁbikā bhavānī ||

saba lacchana saṁpanna kumārī |hoihi saṁtata piyahi piārī ||

sadā acala ehi kara ahi-vātā |ehi teṁ jasu paihahiṁ pitu mātā ||

hoihi pūjya sakala jaga māhīṁ |ehi sevata kachu durlabha nāhīṁ ||

ehi kara nāmu sumiri saṁsārā |triy caṛhahahiṁ patibrata asi-dhārā ||

saila sulacchana sutā tumhārī |sunahu je aba avaguna dui cārī ||

aguna amāna mātu pitu hīnā |udāsīna saba saṁsaya chīnā ||

Mędrzec powiedział z uśmiechem, cichym i tajemniczym głosem: «Twoja córka jest kopalnią wszelkich cnót. Jest piękna, łagodna z natury, dobrego charakteru i mądra; jej imiona to Uma, Ambika i Bhawani. Dziewica jest obdarzona wszelkimi pomyślnymi znakami i zawsze będzie droga swemu małżonkowi. Jej stan małżeński pozostanie na zawsze niezachwiany, a dzięki niej jej ojciec i matka zyskają sławę. Będzie czczona w całym świecie, a dla tego, kto jej służy, nic nie będzie trudne do zdobycia. Wspominając jej imię, kobiety świata wejdą na ostrze miecza wierności swoim mężom. O Himalaje, twoja córka ma piękne pomyślne znaki; lecz teraz posłuchaj o dwóch lub trzech wadach, które posiada. Jej mąż będzie bez cech, bez czci, bez matki i ojca, obojętny na świat i wolny od wszelkich wątpliwości.

Doha 67

जोगी जटिल अकाम मन नगन अमंगल बेष।अस स्वामी एहि कहँ मिलिहि परी हस्त असि रेख।।⁠67।।

jogī jaṭila akāma mana nagana amaṅgala beṣa |asa svāmī ehi kahaṁ milihi parī hasta asi rekh ||⁠67||

Jogi z splecionymi włosami, wolny od pragnień w swoim umyśle, nagi i o niepomyślnym wyglądzie: takiego męża ona otrzyma, bo taka jest linia zapisana na jej dłoni.

Ćaupai 68.1-4

सुनि मुनि गिरा सत्य जियँ जानी।दुख दंपतिहि उमा हरषानी।।

नारदहुँ यह भेदु न जाना।दसा एक समुझब बिलगाना।।

सकल सखीं गिरिजा गिरि मैना।पुलक सरीर भरे जल नैना।।

होइ न मृषा देवरिषि भाषा।उमा सो बचनु हृदयँ धरि राखा।।

उपजेउ सिव पद कमल सनेहू।मिलन कठिन मन भा संदेहू।।

जानि कुअवसरु प्रीति दुराई।सखी उछँग बैठी पुनि जाई।।

झूठि न होइ देवरिषि बानी।सोचहि दंपति सखीं सयानी।।

उर धरि धीर कहइ गिरिराऊ।कहहु नाथ का करिअ उपाऊ।।

suni muni girā satya jiyã jānī |dukha daṁpatihi umā haraṣānī ||

nārada-hũ yaha bheda na jānā |dasā eka samujhaba bilagānā ||

sakala sakhī̃ girijā giri mainā |pulaka sarīra bhare jala nainā ||

hoi na mṛṣā devarṣi bhāṣā |umā so bacanu hṛdayã dhari rākhā ||

upajeu siva pada kamala sanehū |milana kaṭhina mana bhā sandehū ||

jāni ku-avasaru prīti durāī |sakhī uchaṅga baiṭhī puni jāī ||

jhūṭhi na hoi devarṣi bānī |socahi daṁpati sakhī̃ sayānī ||

ura dhari dhīra kahai girirāū |kahahu nātha kā kari'a upāū ||

Słysząc słowa mędrca i wiedząc w sercach, że są prawdziwe, para odczuła boleść, lecz Uma radowała się. Nawet Narada nie pojął tej tajemnicy, gdyż stan każdego był ten sam, lecz przyczyna była różna. Wszystkie towarzyszki, Giridźa, król góry i Maina, mieli ciała przejęte dreszczem i oczy pełne łez. "Słowo boskiego mędrca nie może być fałszywe." Uma zachowała to powiedzenie w swoim sercu. Wstąpiła w niej miłość do lotosowych stóp Śiwy, lecz w umyśle zrodziła się wątpliwość, że trudno będzie go zdobyć. Uznawszy, że to nieodpowiedni czas, ukryła swoją miłość i poszła usiąść na kolanach towarzyszki. Słowa boskiego mędrca nie mogły okazać się fałszywe, dlatego para i mądre towarzyszki były zmartwione. Przyjmując odwagę w sercu, król gór rzekł: "Powiedz mi, panie, jakie lekarstwo powinniśmy zastosować?"

Doha 68

कह मुनीस हिमवंत सुनु जो बिधि लिखा लिलार।देव दनुज नर नाग मुनि कोउ न मेटनिहार।।⁠68।।

kaha munīsa himavanta sunu jo bidhi likhā lilāra |deva danuja nara nāga muni kou na meṭanihāra ||⁠68||

Czcigodny mędrzec rzekł: O Himawanie, słuchaj: cokolwiek Rozdzielca przeznaczenia zapisał na czyimś czole, czy to bóg, czy demon, człowiek czy naga, nawet riszi, nikt nie ma mocy tego wymazać.

Ćaupai 69.1-4

तदपि एक मैं कहउँ उपाई।होइ करै जौं दैउ सहाई।।

जस बरु मैं बरनेउँ तुम्ह पाहीं।मिलहि उमहि तस संसय नाहीं।।

जे जे बर के दोष बखाने।ते सब सिव पहि मैं अनुमाने।।

जौं बिबाहु संकर सन होई।दोषउ गुन सम कह सबु कोई।।

जौं अहि सेज सयन हरि करहीं।बुध कछु तिन्ह कर दोषु न धरहीं।।

भानु कृसानु सर्ब रस खाहीं।तिन्ह कहँ मंद कहत कोउ नाहीं।।

सुभ अरु असुभ सलिल सब बहई।सुरसरि कोउ अपुनीत न कहई।।

समरथ कहुँ नहिं दोषु गोसाई।रबि पावक सुरसरि की नाई।।

tadapi eka maiṁ kahauṁ upāī.hoi karai jauṁ daiu sahāī..

jasa baru maiṁ baraneuṁ tumha pāhīṁ.milahi umahi tasa saṁsaya nāhīṁ..

je-je bara ke doṣa bakhāne.te saba siva pahi maiṁ anumāne..

jauṁ bibāhu saṅkara sana hoī.doṣau guna sama kaha sabu koī..

jauṁ ahi seja sayana hari karahīṁ.budha kachu tinh kara doṣu na dharahīṁ..

bhānu kṛsānu sarba rasa khāhīṁ.tinh kahaṁ manda kahata kou nāhīṁ..

subha aru asubha salila saba bahī.surasari kou apunīta na kahī..

samaratha kahuṁ nahiṁ doṣu gosāī.rabi pāvaka surasari kī nāī..

Jednak powiem ci o jednym środku, jeśli Opatrzność udzieli swej pomocy, zostanie on dokonany. Tak jak opisałem ci wcześniej Pana Młodego, tak Uma na pewno Go otrzyma; o tym nie ma wątpliwości. Cokolwiek wady ludzie wskazywali w tym związku, uważam je wszystkie za prawdziwie z samym Śiwą. Jeśli małżeństwo będzie z Śankarą, wtedy wada i zaleta są mówione jako jedno przez wszystkich. Jeśli Hari może spoczywać na łożu wężowym, mędrcy nie czynią Mu z tego wyrzutu. Słońce i Ogień spożywają istoty wszelkiego rodzaju, a jednak nikt nie nazywa ich podłych. Wszystkie wody, czyste i nieczyste, wpływają do niebiańskiej rzeki, i nikt nie nazywa Gangesu nieczystą. W prawdziwie Potężnym Panu nie ma wady, jak Słońce, Ogień i święta Ganga.

Doha 69

जौं अस हिसिषा करहिं नर जड़ि बिबेक अभिमान।परहिं कलप भरि नरक महुँ जीव कि ईस समान।।⁠69।।

jaũ asa hisiṣā karahiṃ nara jaṛi bibeka abhimāna |parahiṃ kalapa bhari naraka mahũ jīva ki īsa samāna ||⁠69||

Jeśli głupi ludzie, dumni z własnego rozeznania, ośmielają się w ten sposób rywalizować z tak wielkimi istotami, wpadną do piekła na całą epokę. Czy zwykła istota może kiedykolwiek dorównać Panu?

Frequently Asked Questions

परम्परानुसार शिव-अपमान-निवारण, नाम-निष्ठा की दृढ़ता, और अहंकार-क्षय का फल कहा जाता है। ‘राम नाम’ का शिव-स्मरण सुनकर श्रोता के भीतर शैव-वैष्णव-भेद मिटता है और भक्ति में स्थैर्य आता है—यही इस अंश की साधना-फलश्रुति मानी जाती है।

सामान्यतः शैव-वैष्णव समन्वय हेतु ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-सम्पुट) या ‘ॐ नमः शिवाय’ का जप-सम्पुट लोक-परम्परा में जोड़ा जाता है; मानस-पाठ में अधिक प्रचलित नाम-सम्पुट ही माना जाता है।

Ask anything about Prakarana 7 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play