Ayodhya KandaPrakarana 2720 Verses

Prakarana 27

त्याग-धर्म का सोपान: राजधर्म, कुलधर्म और निजी प्रेम (स्नेह) के टकराव में ‘राम-आज्ञा’ को परम मानकर अहं-क्षय, शरणागति और निष्काम सेवा की सिद्धि। अयोध्या काण्ड साधक को ‘घर’ (सामाजिक भूमिका) के भीतर ही वैराग्य और समर्पण का अभ्यास कराता है—यही इस सोपान का द्वार है।

W tym podzielonym fragmencie (Dohā 260, 269) centralny nastrój Ayodhyā Kāṇḍa wyłania się z karuṇā-śṛṅgāra (czułej miłości) i osiada w śānta-bhakti. Lament Bharaty nad winą matki i pozorną surowością losu, wraz z jego poddaniem się słowu Guru, nadaje więzi „sługa, pan” formę dharmicznego dochodzenia. Mroźna cisza zgromadzenia, oczy zamieniające się w „wody uczucia”, te ozdoby sygnalizują wewnętrzną przemianę: żałobę w oczyszczenie, oskarżenie w samokrytykę, i wreszcie postanowienie, by uważać „rājāyas Rāmy” za najwyższe. Epizod zgromadzenia bogów umieszcza ten ludzki dramat w kosmicznym planie dharmy: Rāma jest „bhakta-basa”, zdobywany przez swoich bhaktów, a oddanie Bharaty jest korzeniem dobra świata. Tak Ayodhyā Kāṇḍa staje się „moralnym szczytem wyrzeczenia”, gdzie vairāgya jest weryfikowane z samego wnętrza gṛhastha-dharmy.

In this prakarana

People

  • Bharata
  • RamaRāma
  • SitaSītā
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • VasishthaVasiṣṭha
  • KaushalyaKauśalyā (Kaikeyī)
  • Indra
  • BrihaspatiBṛhaspati
  • KakabhushundiSpeaksKākabhuśuṇḍi
  • GarudaListensGaruḍa

Verses

Ćaupai 260.1-4

सुनि मुनि बचन राम रुख पाई।गुरु साहिब अनुकूल अघाई।।

लखि अपने सिर सबु छरु भारू।कहि न सकहिं कछु करहिं बिचारू।।

पुलकि सरीर सभाँ भए ठाढें।नीरज नयन नेह जल बाढ़ें।।

कहब मोर मुनिनाथ निबाहा।एहि तें अधिक कहौं मैं काहा।।

मैं जानउँ निज नाथ सुभाऊ।अपराधिहु पर कोह न काऊ।।

मो पर कृपा सनेह बिसेषी।खेलत खुनिस न कबहूँ देखी।।

सिसुपन तेम परिहरेउँ न संगू।कबहुँ न कीन्ह मोर मन भंगू।।

मैं प्रभु कृपा रीति जियँ जोही।हारेहुँ खेल जितावहिं मोही।।

suni muni bacana rāma rukha pāī |guru sāhiba anukūla aghāī ||

lakhi apane sira sabu charu bhārū |kahi na sakahiṁ kachu karahiṁ bicārū ||

pulaki sarīra sabhā̃ bhae ṭhāḍheṁ |nīraja nayana neha jala bāṛheṁ ||

kahaba mora muninātha nibāhā |ehi teṁ adhika kahauṁ maiṁ kāhā ||

maiṁ jānaũ nija nātha subhāū |aparādhihu para koha na kāū ||

mo para kṛpā saneha biseṣī |khelata khunisa na kabahū̃ dekhī ||

sisupana tema parihareũ na saṁgū |kabahũ na kīnha mora mana bhaṁgū ||

maiṁ prabhu kṛpā rīti jiyã johī |hārehũ khela jitāvahiṁ mohī ||

Słysząc słowa mędrca i czytając spojrzenie Ramy, Bharata stwierdził, że zarówno jego guru, jak i jego pan byli mu w pełni przychylni. Widząc, że cały ciężar i brzemię sprawy spoczywał na jego własnej głowie, nie mógł nic powiedzieć i pogrążył się w głębokich rozmyślaniach. Jego ciało zadrżało i wstał w zgromadzeniu, a łzy miłości wezbrały w jego lotosowych oczach. "Pan mędrców już powiedział to, co bym powiedział, i doprowadził sprawę do końca za mnie. Co więcej mogę powiedzieć ponad to? Znam naturę mojego własnego Pana: nigdy się nie gniewa, nawet z tym, kto go obraził. Wobec mnie okazał szczególną łaskawość i czułość; nawet w zabawie nigdy nie widziałem, by okazywał zły humor. Od dzieciństwa nigdy nie opuszczałem jego towarzystwa i nigdy nie złamał mojego serca. Zaznaczyłem w sercu łaskawe obyczaje mojego Pana: nawet gdy przegrywałem w grze, pozwalał mi wygrać."

Doha 260

महूँ सनेह सकोच बस सनमुख कही न बैन।दरसन तृपित न आजु लगि पेम पिआसे नैन।।⁠260।।

mahū̃ saneha sakoca basa sanamukha kahī na baina |darasana tṛpita na āju lagi pema piāse naina ||⁠260||

Z powodu miłości i nieśmiałości nie mogę wypowiedzieć ani słowa przed nim; moje oczy nie są nasycone jego widokiem nawet teraz, lecz pozostają spragnione miłości.

Ćaupai 261.1-4

बिधि न सकेउ सहि मोर दुलारा।नीच बीचु जननी मिस पारा।।

यहउ कहत मोहि आजु न सोभा।अपनीं समुझि साधु सुचि को भा।।

मातु मंदि मैं साधु सुचाली।उर अस आनत कोटि कुचाली।।

फरइ कि कोदव बालि सुसाली।मुकुता प्रसव कि संबुक काली।।

सपनेहुँ दोसक लेसु न काहू।मोर अभाग उदधि अवगाहू।।

बिनु समुझें निज अघ परिपाकू।जारिउँ जायँ जननि कहि काकू।।

हृदयँ हेरि हारेउँ सब ओरा।एकहि भाँति भलेहिं भल मोरा।।

गुर गोसाइँ साहिब सिय रामू।लागत मोहि नीक परिनामू।।

bidhi na sakeu sahi mora dulārā |nīca bīcu jananī misa pārā ||

yahau kahata mohi āju na sobhā |apanīṁ samujhi sādhu suci ko bhā ||

mātu maṁdi maiṁ sādhu sucālī |ura asa ānata koṭi kucālī ||

pharai ki kodava bāli susālī |mukutā prasava ki saṁbuka kālī ||

sapanehũ dosaka lesu na kāhū |mora abhāga udadhi avagāhū ||

binu samujheṁ nija agha paripākū |jāriũ jāyã janani kahi kākū ||

hṛdayã heri hāreũ saba orā |ekahi bhā̃ti bhalehiṁ bhala morā ||

gura gosāĩ sāhiba siya rāmū |lāgata mohi nīka parināmū ||

Los nie mógł znieść, że byłem ukochany, a podły człowiek wniósł rozłam między nas przez pretekst mojej matki. Nawet mówienie o tym nie przynosi mi dziś żadnego zaszczytu. Kto kiedykolwiek stał się dobry i czysty przez własną ocenę siebie? Przechowywać taką myśl w sercu, że moja matka jest zła, a ja jestem cnotliwy i dobrego prowadzenia, to samo w sobie jest krorem przewinień. Czy drobny ryż może wyrosnąć z ziarna kodo, czy czarna rzeczna muszla może urodzić perły? Nawet we śnie nie ma śladu winy u kogokolwiek innego; moje własne nieszczęście jest bezdennym oceanem. Nie rozumiejąc, że to jest dojrzewaniem moich własnych grzechów, niesłusznie paliłem moją matkę gorzkimi słowami. Przeszukałem moje serce i zostałem pokonany ze wszystkich stron. Tylko w jeden sposób może mi być dobrze, bo z tego wszystkiego wyjdzie dobro. Z guru, panem i mistrzem takimi jak Sita i Rama, wynik wydaje mi się pewnie dobry.

Doha 261

साधु सभा गुर प्रभु निकट कहउँ सुथल सति भाउ।प्रेम प्रपंचु कि झूठ फुर जानहिं मुनि रघुराउ।।⁠261।।

sādhu sabhā gura prabhu nikaṭa kahaũ suthala sati bhāu |prema prapaṁcu ki jhūṭha phura jānahiṁ muni raghurāu ||⁠261||

Przed zgromadzeniem mędrców, moim panem i mistrzem, mówię prawdę z czystym oddaniem; mędrcy i Pan Raghu wiedzą, czy to jest przejaw miłości, czy fałsz.

Ćaupai 262.1-4

भूपति मरन पेम पनु राखी।जननी कुमति जगतु सबु साखी।।

देखि न जाहि बिकल महतारी।जरहिं दुसह जर पुर नर नारी।।

महीं सकल अनरथ कर मूला।सो सुनि समुझि सहिउँ सब सूला।।

सुनि बन गवनु कीन्ह रघुनाथा।करि मुनि बेष लखन सिय साथा।।

बिनु पानहिन्ह पयादेहि पाएँ।संकरु साखि रहेउँ एहि घाएँ।।

बहुरि निहार निषाद सनेहू।कुलिस कठिन उर भयउ न बेहू।।

अब सबु आँखिन्ह देखेउँ आई।जिअत जीव जड़ सबइ सहाई।।

जिन्हहि निरखि मग साँपिनि बीछी।तजहिं बिषम बिषु तामस तीछी।।

bhūpati marana pema panu rākhī |jananī kumati jagatu sabu sākhī ||

dekhi na jāhi bikala mahatārī |jarahiṁ dusaha jara pura nara nārī ||

mahīṁ sakala anaratha kara mūlā |so suni samujhi sahiũ saba sūlā ||

suni bana gavanu kīnha raghunāthā |kari muni beṣa lakhana siya sāthā ||

binu pānahinha payādehi pāẽ |saṁkaru sākhi raheũ ehi ghāẽ ||

bahuri nihāra niṣāda sanehū |kulisa kaṭhina ura bhayau na behū ||

aba sabu ā̃khinha dekheũ āī |jiata jīva jaṛa sabai sahāī ||

jinhahi nirakhi maga sā̃pini bīchī |tajahiṁ biṣama biṣu tāmasa tīchī ||

Król umarł, dotrzymując swojej przysięgi miłości; moja matka okazała się przewrotnego umysłu, a cały świat jest tego świadkiem. Nie mogę znieść widoku matek, szalonych z boleści; mężczyźni i kobiety miasta płoną nieznośną gorączką. Ja sam jestem korzeniem wszystkich tych nieszczęść; jednak słysząc to i rozumiejąc to, zniosłem wszystkie cierpienia. Usłyszałem, że Rama udał się do lasu w przebraniu ascety, w towarzystwie Lakshmany i Sity, bez sandałów, idąc pieszo; z Shankarą jako świadkiem, żyłem dalej nawet po tym ciosie. Następnie, gdy ujrzałem miłość Nishady, moje serce, twardsze niż piorun, nie pękło. Teraz przybyłem i widziałem wszystko na własne oczy; ta tępa i nędzna dusza, wciąż żywa, znosi to wszystko. Na ich widok węże i skorpiony na drodze porzucają swój śmiertelny jad i swoją dziką, ostrą wściekłość.

Doha 262

तेइ रघुनंदनु लखनु सिय अनहित लागे जाहि।तासु तनय तजि दुसह दुख दैउ सहावइ काहि।।⁠262।।

tei raghunaṁdanu lakhanu siya anahita lāge jāhi |tāsu tanaya taji dusaha dukha daiu sahāvai kāhi ||⁠262||

Ci sami, Rama, Lakshmana i Sita, jawili jej się jako wrogowie. Zatem, pomijając syna takiej kobiety, kogo innego Los kazałby znosić nie do zniesienia cierpienie?

Ćaupai 263.1-4

सुनि अति बिकल भरत बर बानी।आरति प्रीति बिनय नय सानी।।

सोक मगन सब सभाँ खभारू।मनहुँ कमल बन परेउ तुसारू।।

कहि अनेक बिधि कथा पुरानी।भरत प्रबोधु कीन्ह मुनि ग्यानी।।

बोले उचित बचन रघुनंदू।दिनकर कुल कैरव बन चंदू।।

तात जाँय जियँ करहु गलानी।ईस अधीन जीव गति जानी।।

तीनि काल तिभुअन मत मोरें।पुन्यसिलोक तात तर तोरे।।

उर आनत तुम्ह पर कुटिलाई।जाइ लोकु परलोकु नसाई।।

दोसु देहिं जननिहि जड़ तेई।जिन्ह गुर साधु सभा नहिं सेई।।

suni ati bikala bharata bara bānī |ārati prīti binaya naya sānī ||

soka magana saba sabhā̃ khabhārū |manahũ kamala bana pareu tusārū ||

kahi aneka bidhi kathā purānī |bharata prabodhu kīnha muni gyānī ||

bole ucita bacana raghunaṁdū |dinakara kula kairava bana caṁdū ||

tāta jā̃ya jiyã karahu galānī |īsa adhīna jīva gati jānī ||

tīni kāla tibhuana mata moreṁ |punyasiloka tāta tara tore ||

ura ānata tumha para kuṭilāī |jāi loku paraloku nasāī ||

dosu dehiṁ jananihi jaṛa teī |jinha gura sādhu sabhā nahiṁ seī ||

Słysząc słowa szlachetnego Bharaty, tak głęboko zmartwione i pełne boleści, miłości, pokory i mądrości, całe zgromadzenie pogrążyło się w żalu i konsternacji, jakby szron spadł na łoże lotosów. Mędry znawca opowiedział na wiele sposobów wiele dawnych historii i pocieszył Bharatę. Wtedy Rama, radość Raghuwów, księżyc dla nocnych lotosów rodu słonecznego, wypowiedział stosowne słowa. "Drogi bracie, trapisz się w sercu nadaremnie. Wiedz, że los każdego żywego stworzenia podlega woli Boga. W moim sądzie, bracie, we wszystkich trzech czasach i we wszystkich trzech światach, ci o świętej sławie stoją poniżej ciebie. Kto żywi myśl o jakiejkolwiek przewrotności wobec ciebie, traci zarówno ten świat, jak i zaświaty. Tylko głupcy czynią wyrzity twojej matce, którzy nigdy nie służyli nauczycielowi ani nie zasiadali w towarzystwie świętych."

Doha 263

मिटिहहिं पाप प्रपंच सब अखिल अमंगल भार।लोक सुजसु परलोक सुखु सुमिरत नामु तुम्हार।।⁠263।।

miṭihahiṁ pāpa prapaṁca saba akhila amaṁgala bhāra |loka sujasu paraloka sukhu sumirata nāmu tumhāra ||⁠263||

Wszystkie grzechy i ułudy zostaną zgładzone, oraz cały ciężar niepomyślności. Pamiętanie twojego imienia przynosi sławę w tym świecie i szczęście w następnym.

Ćaupai 264.1-4

कहउँ सुभाउ सत्य सिव साखी।भरत भूमि रह राउरि राखी।।

तात कुतरक करहु जनि जाएँ।बैर पेम नहि दुरइ दुराएँ।।

मुनि गन निकट बिहग मृग जाहीं।बाधक बधिक बिलोकि पराहीं।।

हित अनहित पसु पच्छिउ जाना।मानुष तनु गुन ग्यान निधाना।।

तात तुम्हहि मैं जानउँ नीकें।करौं काह असमंजस जीकें।।

राखेउ रायँ सत्य मोहि त्यागी।तनु परिहरेउ पेम पन लागी।।

तासु बचन मेटत मन सोचू।तेहि तें अधिक तुम्हार सँकोचू।।

ता पर गुर मोहि आयसु दीन्हा।अवसि जो कहहु चहउँ सोइ कीन्हा।।

kahaũ subhāu satya siva sākhī |bharata bhūmi raha rāuri rākhī ||

tāta kutaraka karahu jani jāẽ |baira pema nahi durai durāẽ ||

muni gana nikaṭa bihaga mṛga jāhīṁ |bādhaka badhika biloki parāhīṁ ||

hita anahita pasu pacchiu jānā |mānuṣa tanu guna gyāna nidhānā ||

tāta tumhahi maiṁ jānaũ nīkeṁ |karauṁ kāha asamaṁjasa jīkeṁ ||

rākheu rāyã satya mohi tyāgī |tanu parihareu pema pana lāgī ||

tāsu bacana meṭata mana socū |tehi teṁ adhika tumhāra sãkocū ||

tā para gura mohi āyasu dīnhā |avasi jo kahahu cahaũ soi kīnhā ||

Mówię czystą prawdę, z Sziwą jako świadkiem: Bharato, ziemia trwa jedynie dlatego, że twoje rządy ją chronią. Drogi bracie, nie żyw próżnych wątpliwości bez powodu; miłości i nienawiści nie można ukryć, jak bardzo by się nie starał. Ptaki i jelenie zbliżają się do towarzystwa mędrców, ale uciekają, widząc myśliwego, który jest ich niszczycielem. Nawet zwierzęta i ptaki odróżniają przyjaciela od wroga; o ileż bardziej człowiek, którego ciało jest skarbnicą cnót i mądrości. Drogi bracie, znam cię dobrze. Co mam czynić w zagubieniu mojego serca? Król dotrzymał słowa, porzucając mnie, i oddał swoje ciało dla ślubu miłości. Mój umysł trapi się na myśl o unieważnieniu jego słowa, lecz mój niepokój, by cię nie rozczarować, jest jeszcze większy. Ponadto guru dał mi również swoje polecenie. Cokolwiek poprosisz, pragnę to spełnić bez zawodu.

Doha 264

मनु प्रसन्न करि सकुच तजि कहहु करौं सोइ आजु।सत्यसंध रघुबर बचन सुनि भा सुखी समाजु।।⁠264।।

manu prasanna kari sakuca taji kahahu karauṁ soi āju |satyasaṁdha raghubara bacana suni bhā sukhī samāju ||⁠264||

Uspokój swój umysł i odrzuć wahanie; powiedz mi, czego pragniesz, a ja uczynię to jeszcze dziś. Słysząc te słowa Ramy, najlepszego z Raghu, wiernego swojej przysiędze, całe zgromadzenie się ucieszyło.

Ćaupai 265.1-4

सुर गन सहित सभय सुरराजू।सोचहिं चाहत होन अकाजू।।

बनत उपाउ करत कछु नाहीं।राम सरन सब गे मन माहीं।।

बहुरि बिचारि परस्पर कहहीं।रघुपति भगत भगति बस अहहीं।।

सुधि करि अंबरीष दुरबासा।भे सुर सुरपति निपट निरासा।।

सहे सुरन्ह बहु काल बिषादा।नरहरि किए प्रगट प्रहलादा।।

लगि लगि कान कहहिं धुनि माथा।अब सुर काज भरत के हाथा।।

आन उपाउ न देखिअ देवा।मानत रामु सुसेवक सेवा।।

हियँ सपेम सुमिरहु सब भरतहि।निज गुन सील राम बस करतहि।।

sura gana sahita sabhaya surarājū |socahiṁ cāhata hona akājū ||

banata upāu karata kachu nāhīṁ |rāma sarana saba ge mana māhīṁ ||

bahuri bicāri paraspara kahahīṁ |raghupati bhagata bhagati basa ahahīṁ ||

sudhi kari aṁbarīṣa durabāsā |bhe sura surapati nipaṭa nirāsā ||

sahe suranha bahu kāla biṣādā |narahari kie pragaṭa prahalādā ||

lagi lagi kāna kahahiṁ dhuni māthā |aba sura kāja bharata ke hāthā ||

āna upāu na dekhia devā |mānata rāmu susevaka sevā ||

hiyã sapema sumirahu saba bharatahi |nija guna sīla rāma basa karatahi ||

Król bogów, wraz z całą rzeszą bogów, był pełen trwogi i niespokojnych myśli, gdyż wydawało się, że ich cel miał zostać zrujnowany. Żaden środek, jaki mogli wymyślić, nie pomagał, i tak w swoich sercach wszyscy udali się pod opiekę Ramy. Następnie, rozważając ponownie, mówili do siebie: «Pan Raghów ulega pobożności swoich czcicieli». Przypominając sobie historię Ambarishy i Durvasy, bogowie i ich pan Indra wpadli w całkowitą rozpacz. Bogowie długo znosili cierpienie, aż Prahlada sprawił, że pojawił się Człowiek-Lew. Przyciskając się nawzajem do ucha, szepatali i bili się w głowę: «Teraz sprawa bogów leży w rękach Bharaty». «O bogowie, nie widzimy innego wyjścia. Rama czci służbę dobrego sługi». «Wspominajcie Bharatę, wy wszyscy, z miłością w sercach; dzięki własnej cnocie i dobremu charakterowi on doprowadzi Ramę pod swój wpływ».

Doha 265

सुनि सुर मत सुरगुर कहेउ भल तुम्हार बड़ भागु।सकल सुमंगल मूल जग भरत चरन अनुरागु।।⁠265।।

suni sura mata suragura kaheu bhala tumhāra baṛa bhāgu |sakala sumaṁgala mūla jaga bharata carana anurāgu ||⁠265||

Słysząc radę bogów, nauczyciel bogów rzekł: "Wielkie jest zaiste twoje szczęście. Korzeniem wszystkich błogosławieństw na świecie jest miłość do stóp Bharaty."

Ćaupai 266.1-4

सीतापति सेवक सेवकाई।कामधेनु सय सरिस सुहाई।।

भरत भगति तुम्हरें मन आई।तजहु सोचु बिधि बात बनाई।।

देखु देवपति भरत प्रभाऊ।सहज सुभायँ बिबस रघुराऊ।।

मन थिर करहु देव डरु नाहीं।भरतहि जानि राम परिछाहीं।।

सुनो सुरगुर सुर संमत सोचू।अंतरजामी प्रभुहि सकोचू।।

निज सिर भारु भरत जियँ जाना।करत कोटि बिधि उर अनुमाना।।

करि बिचारु मन दीन्ही ठीका।राम रजायस आपन नीका।।

निज पन तजि राखेउ पनु मोरा।छोहु सनेहु कीन्ह नहिं थोरा।।

sītāpati sevaka sevakāī |kāmadhenu saya sarisa suhāī ||

bharata bhagati tumhareṁ mana āī |tajahu socu bidhi bāta banāī ||

dekhu devapati bharata prabhāū |sahaja subhāyã bibasa raghurāū ||

mana thira karahu deva ḍaru nāhīṁ |bharatahi jāni rāma parichāhīṁ ||

suno suragura sura saṁmata socū |aṁtarajāmī prabhuhi sakocū ||

nija sira bhāru bharata jiyã jānā |karata koṭi bidhi ura anumānā ||

kari bicāru mana dīnhī ṭhīkā |rāma rajāyasa āpana nīkā ||

nija pana taji rākheu panu morā |chohu sanehu kīnha nahiṁ thorā ||

Służba słudze Pana Sity jest tak piękna jak sto Kamadhenu. Oddanie dla Bharaty przyszło do waszego umysłu; porzućcie waszą trwogę, gdyż Opatrzność dobrze ułożyła sprawy. Spójrz, panie bogów, na potęgę Bharaty: Król Raghuw jest bezsilny wobec niego z powodu swojej naturalnej łagodności. Uspokójcie wasze umysły, bogowie; nie ma się czego bać, albowiem wiedzcie, że Bharata jest samym cieniem Ramy. Pan, który zna każde serce, usłyszał niepokój Brihaspatiego i bogów w ich radzie i zawstydził się. Bharata poczuł w swoim sercu, że cały ciężar spoczywa na jego własnej głowie, i w swoim umyśle przewracał niezliczone rozważania. Po namyśle utwierdził swój umysł na jednym postanowieniu: że posłuszeństwo rozkazowi Ramy było dla niego najlepsze. Wyrzekając się własnego ślubu, dochował mojego ślubu, i okazał mi niemałą miłość i przywiązanie.

Doha 266

कीन्ह अनुग्रह अमित अति सब बिधि सीतानाथ।करि प्रनामु बोले भरतु जोरि जलज जुग हाथ।।⁠266।।

kīnha anugraha amita ati saba bidhi sītānātha |kari pranāmu bole bharatu jori jalaja juga hātha ||⁠266||

Pan Sity okazał bezgraniczną łaskę na wszelki sposób. Łącząc swoje lotosowe dłonie, Bharata skłonił się i przemówił.

Ćaupai 267.1-4

कहौं कहावौं का अब स्वामी।कृपा अंबुनिधि अंतरजामी।।

गुर प्रसन्न साहिब अनुकूला।मिटी मलिन मन कलपित सूला।।

अपडर डरेउँ न सोच समूलें।रबिहि न दोसु देव दिसि भूलें।।

मोर अभागु मातु कुटिलाई।बिधि गति बिषम काल कठिनाई।।

पाउ रोपि सब मिलि मोहि घाला।प्रनतपाल पन आपन पाला।।

यह नइ रीति न राउरि होई।लोकहुँ बेद बिदित नहिं गोई।।

जगु अनभल भल एकु गोसाईं।कहिअ होइ भल कासु भलाईं।।

देउ देवतरु सरिस सुभाऊ।सनमुख बिमुख न काहुहि काऊ।।

kahauṁ kahāvauṁ kā aba svāmī |kṛpā aṁbunidhi aṁtarajāmī ||

gura prasanna sāhiba anukūlā |miṭī malina mana kalapita sūlā ||

apaḍara ḍareũ na soca samūleṁ |rabihi na dosu deva disi bhūleṁ ||

mora abhāgu mātu kuṭilāī |bidhi gati biṣama kāla kaṭhināī ||

pāu ropi saba mili mohi ghālā |pranatapāla pana āpana pālā ||

yaha nai rīti na rāuri hoī |lokahũ beda bidita nahiṁ goī ||

jagu anabhala bhala eku gosāīṁ |kahia hoi bhala kāsu bhalāīṁ ||

deu devataru sarisa subhāū |sanamukha bimukha na kāhuhi kāū ||

Co więcej mogę teraz powiedzieć, lub kazać innym mówić za mnie, mój Panie? Ty jesteś oceanem współczucia i znawcą każdego serca. Mój guru jest zadowolony, a mój pan jest łaskawy; urojone męki, które zaciemniały mój umysł, się skończyły. Bałem się bezpodstawnym strachem, a moja trwoga nie miała prawdziwego korzenia. To nie jest wina słońca, mój Panie, jeśli ktoś myli strony nieba. Moje własne nieszczęście, niegodziwość mojej matki, przeciwny bieg losu i surowość czasów, wszystkie razem zapuściły mocno stopy i strąciły mnie; ale Obrońca tych, którzy się przed nim kłaniają, dotrzymał własnej przysięgi. To nie jest nowy sposób twój; jest znany na świecie i w Wedach i nie jest rzeczą ukrytą. Świat jest pełen zła, a ty sam jesteś dobry, mój Panie. Powiedz mi, czyją dobrocią ktoś może być dobry, jeśli nie twoją? Twoja natura, mój Panie, jest jak drzewo niebiańskie, które nigdy nie sprzyja jednemu, a odwraca się od drugiego, kimkolwiek by był.

Doha 267

जाइ निकट पहिचानि तरु छाहँ समनि सब सोच।मागत अभिमत पाव जग राउ रंकु भल पोच।।⁠267।।

jāi nikaṭa pahicāni taru chāhã samani saba soca |māgata abhimata pāva jaga rāu raṁku bhala poca ||⁠267||

Zbliżając się i rozpoznając drzewo, którego cień rozwiewa wszelką troskę, ludzie na świecie, król czy żebrak, dobry czy zły, proszą i otrzymują to, czego pragną.

Ćaupai 268.1-4

लखि सब बिधि गुर स्वामि सनेहू।मिटेउ छोभु नहिं मन संदेहू।।

अब करुनाकर कीजिअ सोई।जन हित प्रभु चित छोभु न होई।।

जो सेवकु साहिबहि सँकोची।निज हित चहइ तासु मति पोची।।

सेवक हित साहिब सेवकाई।करै सकल सुख लोभ बिहाई।।

स्वारथु नाथ फिरें सबही का।किएँ रजाइ कोटि बिधि नीका।।

यह स्वारथ परमारथ सारु।सकल सुकृत फल सुगति सिंगारु।।

देव एक बिनती सुनि मोरी।उचित होइ तस करब बहोरी।।

तिलक समाजु साजि सबु आना।करिअ सुफल प्रभु जौं मनु माना।।

lakhi saba bidhi gura svāmi sanehū |miṭeu chobhu nahiṁ mana saṁdehū ||

aba karunākara kījia soī |jana hita prabhu cita chobhu na hoī ||

jo sevaku sāhibahi sãkocī |nija hita cahai tāsu mati pocī ||

sevaka hita sāhiba sevakāī |karai sakala sukha lobha bihāī ||

svārathu nātha phireṁ sabahī kā |kiẽ rajāi koṭi bidhi nīkā ||

yaha svāratha paramāratha sāru |sakala sukṛta phala sugati siṁgāru ||

deva eka binatī suni morī |ucita hoi tasa karaba bahorī ||

tilaka samāju sāji sabu ānā |karia suphala prabhu jauṁ manu mānā ||

Widząc na wszelki sposób miłość mojego guru i mojego pana, moja udręka zniknęła i nie pozostaje wątpliwość w moim umyśle. Teraz, o kopalnio litości, uczyń to, przez co dobro sługi będzie pożyteczne, a serce mojego Pana nie dozna udręki. Sługa, który zawstydza swego pana, szukając własnej korzyści, ma niski umysł. Dobro sługi leży w służeniu swemu panu, czyniąc to, wyrzekając się wszelkiego pragnienia wygody i chciwości. Mój Panie, korzyść wszystkich leży w twoim powrocie; lecz przez posłuszeństwo twemu rozkazowi dobro jest o crore razy większe. Ta korzyść jest istotą zarówno dobra doczesnego, jak i dobra najwyższego; jest owocem wszystkich dobrych uczynków i ozdobą szczęśliwego końca. Mój Panie, wysłuchaj tej jednej mojej prośby, a potem uczyń, co uznasz za stosowne. Przyniosłem ze sobą wszystkie materiały do namaszczenia; jeśli to twemu umysłowi miłe, Panie, spraw, by przyniosły owoc.

Doha 268

सानुज पठइअ मोहि बन कीजिअ सबहि सनाथ।नतरु फेरिअहिं बंधु दोउ नाथ चलौं मैं साथ।।⁠268।।

sānuja paṭhaia mohi bana kījia sabahi sanātha |nataru pheriahiṁ baṁdhu dou nātha calauṁ maiṁ sātha ||⁠268||

Poślij mnie do lasu z moim bratem i spraw, byśmy wszyscy byli bezpieczni. W przeciwnym razie, o Panie, zawróć obu braci, a ja pójdę z Tobą.

Ćaupai 269.1-4

नतरु जाहिं बन तीनिउ भाई।बहुरिअ सीय सहित रघुराई।।

जेहि बिधि प्रभु प्रसन्न मन होई।करुना सागर कीजिअ सोई।।

देवँ दीन्ह सबु मोहि अभारु।मोरें नीति न धरम बिचारु।।

कहउँ बचन सब स्वारथ हेतू।रहत न आरत कें चित चेतू।।

उतरु देइ सुनि स्वामि रजाई।सो सेवकु लखि लाज लजाई।।

अस मैं अवगुन उदधि अगाधू।स्वामि सनेहँ सराहत साधू।।

अब कृपाल मोहि सो मत भावा।सकुच स्वामि मन जाइँ न पावा।।

प्रभु पद सपथ कहउँ सति भाऊ।जग मंगल हित एक उपाऊ।।

nataru jāhiṁ bana tīniu bhāī |bahuria sīya sahita raghurāī ||

jehi bidhi prabhu prasanna mana hoī |karunā sāgara kījia soī ||

devã dīnha sabu mohi abhāru |moreṁ nīti na dharama bicāru ||

kahaũ bacana saba svāratha hetū |rahata na ārata keṁ cita cetū ||

utaru dei suni svāmi rajāī |so sevaku lakhi lāja lajāī ||

asa maiṁ avaguna udadhi agādhū |svāmi sanehã sarāhata sādhū ||

aba kṛpāla mohi so mata bhāvā |sakuca svāmi mana jāĩ na pāvā ||

prabhu pada sapatha kahaũ sati bhāū |jaga maṁgala hita eka upāū ||

W przeciwnym razie niech trzej bracia idą do lasu, a Pan Raghów niech wróci z Sitą. W jaki sposób umysł Pana będzie zadowolony, o oceanie współczucia, czyń to. Mój pan nałożył na mnie cały ciężar, choć ja nie mam zrozumienia polityki ani prawości. Wszystkie słowa, które mówię, są dla mojego własnego interesu; umysł człowieka w udręce nie zachowuje jasnego sensu. Sługa, który słyszy rozkaz swego pana i odpowiada nań, na jego widok nawet wstyd się wstydzi. Taki jestem, bezdenny ocean wad, a jednak w swoim uczuciu mój pan mnie chwali jako dobrego człowieka. Teraz, o miłosierny, ten plan mi się podoba, dzięki któremu umysł mojego pana jest oszczędzony wszelkiego zakłopotania. Przysięgam na stopy mojego pana i mówię w szczerej prawdzie: jest tylko jeden środek dla dobra świata.

Doha 269

प्रभु प्रसन्न मन सकुच तजि जो जेहि आयसु देब।सो सिर धरि धरि करिहि सबु मिटिहि अनट अवरेब।।⁠269।।

prabhu prasanna mana sakuca taji jo jehi āyasu deba |so sira dhari dhari karihi sabu miṭihi anaṭa avareba ||⁠269||

Jeśli Pan, z radosnym sercem i odrzucając wszelkie wahanie, da każdemu z nas taki rozkaz, jaki zechce, wszyscy go wypełnimy, niosąc go na swoich głowach, a cały ten zamęt i trudność się skończy.

Frequently Asked Questions

परंपरागत मान्यता में भरत-विनय (दोहा 260–269) का पाठ ‘सेवक-धर्म’ और ‘गुरु-वचन-पालन’ की बुद्धि देता है, मातृ/कुल-कलह से उत्पन्न दोषारोप-भाव को शान्त करता है, तथा ‘राम-आज्ञा’ के प्रति श्रद्धा बढ़ाकर गृहस्थ-जीवन में भी वैराग्य और शरणागति की सिद्धि कराता है।

सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-संपुट या ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-संपुट जोड़ा जाता है; विशेषतः भरत-प्रसंग में ‘भरत चरन अनुरागु’ की भावना के साथ राम-नाम जप (राम/सीता-नाम) को संपुट रूप में रखा जाता है।

Ask anything about Prakarana 27 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play