Sarga 9

Verse 1

एवमुक्ता तु कैकेयी क्रोधेन ज्वलितानना ।दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य मन्थरामिदमब्रवीत् ॥१॥

Tak zapytana, Kaikeyī, jej twarz płonąca z gniewu, wypuściła długie, gorące westchnienie i przemówiła do Manthary tymi słowy.

Verse 2

अद्य राममितः क्षिप्रं वनं प्रस्थापयाम्यहम् ।यौवराज्ये च भरतं क्षिप्रमेवाभिषेचये ॥२॥

Dziś szybko wyślę Ramę stąd do lasu, a bez zwłoki każę namaścić Bharatę na księcia-regenta.

Verse 3

इदं त्विदानीं सम्पश्य केनोपायेन मन्थरे ।भरतः प्राप्नुयाद्राज्यं न तु रामः कथञ्चन ॥३॥

Rozważ teraz to, o Mantharā, jakim sposobem Bharata może otrzymać królestwo, a nie Rāma, w żaden sposób?

Verse 4

एवमुक्ता तया देव्या मन्थरा पापदर्शिनी ।रामार्थमुपहिंसन्ती कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥४॥

Tak zapytana przez królową Kaikeji, Manthara, zła w swym spojrzeniu, wypowiedziała te słowa do Kaikeji, zdecydowana zaszkodzić sprawie Ramy.

Verse 5

हन्तेदानीं प्रवक्ष्यामि कैकेयि श्रूयतां च मे ।यथा ते भरतो राज्यं पुत्रः प्राप्स्यति केवलम् ॥५॥

Cóż, teraz powiem ci, o Kaikejo. Posłuchaj mnie: jak twój syn Bharata sam zdobędzie królestwo.

Verse 6

किं न स्मरसि कैकेयि स्मरन्ती वा निगूहसे ।यदुच्यमानमात्मार्थं मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि ॥६॥

Kaikei, czy nie pamiętasz, albo pamiętając, czy ukrywasz to, co mam powiedzieć dla twojej własnej korzyści, co pragniesz usłyszeć ode mnie?

Verse 7

मयोच्यमानं यदि ते श्रोतुं छन्दो विलासिनि ।श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चापि विमृश्यताम् ॥७॥

O piękna, jeśli spodoba ci się usłyszeć to, co mam do powiedzenia, wtedy słuchaj, a ja będę mówił; a usłyszawszy to, musisz również nad tym rozmyślać.

Verse 8

श्रुत्वैवं वचनं तस्या मन्थरायास्तु कैकेयी ।किञ्चिदुत्थाय शयनात्स्वास्तीर्णादिदमब्रवीत् ॥८॥

Usłyszawszy słowa Manthary, Kaikei powstała nieco ze swego dobrze zasłanego łoża i przemówiła w ten sposób.

Verse 9

कथय त्वं ममोपायं केनोपायेन मन्थरे ।भरतः प्राप्नुयाद्राज्यं न तु रामः कथञ्चन ॥९॥

O Mantharo, powiedz mi środek, jakim sposobem Bharata może otrzymać królestwo, a Rama nie otrzymać go w żaden sposób?

Verse 10

एवमुक्ता तया देव्या मन्थरा पापदर्शिनी ।रामार्थमुपहिंसन्ती कुब्जा वचनमब्रवीत् ॥१०॥

Tak przemówiona przez królową, Mantharā, garbata kobieta o złym spojrzeniu, odpowiedziała, zdecydowana zaszkodzić sprawie Rāmy.

Verses 11-12

तव दैवासुरे युद्धे सह राजर्षिभिः पतिः ।अगच्छत्त्वामुपादाय देवराजस्य साह्यकृत् ॥११॥दिशमास्थाय वै देवि दक्षिणां दण्डकान्प्रति ।वैजयन्तमिति ख्यातं पुरं यत्र तिमिध्वजः ॥१२॥

O królowo, w wojnie między bogami a asurami, twój mąż udał się - razem z królewskimi mędrcami - aby wspomóc Indrę, pana dewów, zabierając cię ze sobą. Wyruszając w kierunku południowej strony, ku Daṇḍace, dotarł do sławnego miasta zwanego Vaijayanta, gdzie przebywał Timidhvaja.

Verse 13

स शम्बर इति ख्यातश्शतमायो महासुरः ।ददौ शक्रस्य सङ्ग्रामं देवसङ्घैरनिर्जितः ॥१३॥

Ten potężny asura, słynny jako Śambara, mistrz stu oszustw, wyzwał Śakrę (Indrę) na walkę, niepokonany nawet przez zastępy bogów.

Verse 14

तस्मिन्महति सङ्ग्रामे पुरुषान्क्षतविक्षतान् ।रात्रौ प्रसुप्तान्घ्नन्ति स्म तरसाऽऽसाद्य राक्षसाः ॥१४॥

W tej wielkiej bitwie rakszasy nocą wpadali i zarzynali wojowników, tych już rannych i tych śpiących.

Verse 15

तत्राकरोन्महद्युद्धं राजा दशरथस्तदा ।असुरैश्च महाबाहुश्शस्त्रैश्च शकलीकृतः ॥१५॥

Tam król Daśaratha stoczył wielką bitwę; jednak potężnoramienny władca został pokonany i rozszarpany przez broń asurów.

Verse 16

अपवाह्य त्वया देवि सङ्ग्रामान्नष्टचेतनः ।तत्रापि विक्षतश्शस्त्रैः पतिस्ते रक्षितस्त्वया ॥१६॥

O królowo, gdy twój mąż stracił przytomność, zaniosłaś go z pola walki i ochroniłaś go; i nawet tam, choć ranny orężem, twój pan został przez ciebie ocalony.

Verse 17

तुष्टेन तेन दत्तौ ते द्वौ वरौ शुभदर्शने ।स त्वयोक्तः पतिर्देवि यदेच्छेयं तदा वरौ ॥१७॥गृह्णीयामिति तत्तेन तथेत्युक्तं महात्मना ।

O królowo o pięknym wyglądzie! Zadowolony z ciebie, przyznał ci dwie łaski. I powiedziałaś mężowi: 'Kiedy tylko zechcę, wtedy wezmę te łaski.' Na to wielkoduszny król odpowiedział: 'Niech się tak stanie.'

Verses 18-19

अनभिज्ञाम्ह्यहं देवि त्वयैव कथिता पुरा ॥१८॥कथैषा तव तु स्नेहान्मनसा धार्यते मया ।रामाभिषेकसम्भारान्निगृह्य विनिवर्तय ॥१९॥

'O królowo, ja prawdziwie nie wiedziałem o tym; ty sama opowiedziałaś mi o tym wcześniej. Jednak z miłości do ciebie trzymałem tę sprawę w sercu. Teraz siłą powstrzymaj i zatrzymaj przygotowania do namaszczenia Ramy.'

Verse 20

तौ वरौ याच भर्तारं भरतस्याभिषेचनम् ।प्रव्राजनं च रामस्य त्वं वर्षाणि चतुर्दश ॥२०॥

Poproś swego męża o te dwie łaski: namaszczenie Bharaty na władcę oraz wygnanie Rāmy do lasu na czternaście lat.

Verse 21

चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम् ।प्रजाभावगतस्नेहस्स्थिरः पुत्रो भविष्यति ॥२१॥

Gdy Rāma zostanie wygnany do lasu na czternaście lat, twój syn utrwali się na tronie, zdobywszy miłość i wierność poddanych.

Verse 22

क्रोधागारं प्रविश्याऽद्य क्रुद्धेवाश्वपतेस्सुते ।शेष्वाऽनन्तर्हितायां त्वं भूमौ मलिनवासिनी ॥२२॥

O córko Aśvapatiego, wejdź dziś do komory gniewu; jak prawdziwie rozgniewana, leż tam na ziemi, bez ozdób, odziana w zabrudzone szaty.

Verse 23

मास्मैनं प्रत्युदीक्षेथा मा चैनमभिभाषथाः ।रुदन्ती चापि तं दृष्ट्वा जगत्यां शोकलालसा ॥२३॥

Nie patrz nawet w jego stronę i nie przemawiaj do niego. Ujrzawszy go, pozostawaj we łzach, leżąc na ziemi, pogrążona w żałobie.

Verse 24

दयिता त्वं सदा भर्तुरत्र मे नास्ति संशयः ।त्वत्कृते स महाराजो विशेदपि हुताशनम् ॥२४॥

Zawsze byłaś droga swemu mężowi, o tym nie mam wątpliwości. Dla ciebie ten wielki król wszedłby nawet w ogień.

Verse 25

न त्वां क्रोधयितुं शक्तो न क्रृद्धां प्रत्युदीक्षितुम् ।तव प्रियार्थं राजा हि प्राणानपि परित्यजेत् ॥२५॥

Nie potrafi on rozgniewać ciebie, ani znieść widoku ciebie rozgniewanej. Zaprawdę, dla twej radości król oddałby nawet swoje życie.

Verse 26

न ह्यतिक्रमितुं शक्तस्तव वाक्यं महीपतिः ।मन्दस्वभावे बुध्यस्व सौभाग्यबलमात्मनः ॥२६॥

Pan ziemi nie jest bowiem zdolny przekroczyć twoje słowo. O niewiasto o prostym usposobieniu, poznaj potęgę własnego szczęścia i uroku.

Verse 27

मणिमुक्तं सुवर्णानि रत्नानि विविधानि च ।दद्याद्दशरथो राजा मास्म तेषु मनः कृथाः ॥२७॥

Król Daśaratha może ofiarować ci klejnoty, perły, złoto i wiele rodzajów kamieni szlachetnych, lecz nie pozwól, by twój umysł był do nich przywiązany.

Verse 28

यौ तौ दैवासुरे युद्धे वरौ दशरथोऽददात् ।तौ स्मारय महाभागे सोऽर्थो न त्वामतिक्रमेत् ॥२८॥

O bardzo szczęśliwa królowo, przypomnij mu o dwóch łaskach, które Daśaratha nadał ci podczas wojny między bogami a demonami, aby twój cel nie umknął cię.

Verse 29

यदातु ते वरं दद्यात्स्वयमुत्थाप्य राघवः ।व्यवस्थाप्य महाराजं त्वमिमं वृणुया वरम् ॥२९॥

Gdy sam Rāghava podniesie cię i ofiaruje ci łaskę, utwierdź wielkiego króla w stanowczej decyzji, a następnie wybierz tę łaskę.

Verse 30

रामं प्रव्राजयारण्ये नव वर्षाणि पञ्च च ।भरतः क्रियतां राजा पृथिव्याः पार्थिवर्षभः ॥३०॥

Wyślij Rāmę na wygnanie do lasu na dziewięć lat i pięć więcej, i spraw, by Bharata został uczyniony królem ziemi, o najlepszy z królów.

Verse 31

चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम् ।रूढश्च कृतमूलश्च शेषं स्थास्यति ते सुतः ॥३१॥

Gdy bowiem Rāma zostanie wygnany do lasu na czternaście lat, twój syn urośnie w siłę i zapuści głębokie korzenie; potem pozostanie bezpieczny przez resztę swego czasu.

Verse 32

रामप्रव्राजनं चैव देवि याचस्व तं वरम् ।एवं सिद्ध्यन्ति पुत्रस्य सर्वार्थास्तव भामिनि ॥३२॥

O królowo, poproś go również o ten dar, wygnanie Rāmy; tak oto, o namiętna pani, wszystkie cele twego syna zostaną osiągnięte.

Verse 33

एवं प्रव्राजितश्चैव रामोऽरामो भविष्यति ।भरतश्च हतामित्रस्तव राजा भविष्यति ॥३३॥

Tak więc, raz wygnany, Rāma stanie się 'już nie Rāmą'; a Bharata, po usunięciu rywali, stanie się twoim królem.

Verse 34

येन कालेन रामश्च वनात्प्रत्यागमिष्यति ।तेन कालेन पुत्रस्ते कृतमूलो भविष्यति ॥३४॥सुगृहीतमनुष्यश्च सुहृद्भिस्सार्धमात्मवान् ।

W czasie, gdy Rāma powróci z lasu, właśnie wtedy twój syn będzie mocno zakorzeniony, panujący nad sobą, popierany przez wiernych przyjaciół i zapewniwszy sobie wierność ludu.

Verse 35

प्राप्तकालं नु मन्येऽहं राजानं वीतसाध्वसा ॥३५॥रामाभिषेकसङ्कल्पान्निगृह्य विनिवर्तय ।

Uważam, że nadszedł właściwy moment. Bez obaw powstrzymaj króla i odwróć go od jego postanowienia konsekracji Rāmy.

Verse 36

अनर्थमर्थरूपेण ग्राहिता सा ततस्तया ॥३६॥हृष्टा प्रतीता कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत् ।

Gdy Mantharā sprawiła, że przyjęła szkodliwy plan jako pożyteczny, Kaikeyī, przekonana i uradowana, rzekła te słowa do Manthary.

Verse 37

सा हि वाक्येन कुब्जायाः किशोरीवोत्पथं गता ॥३७॥कैकेयी विस्मयं प्राप्ता परं परमदर्शना ।

Kaikeyī, choć słynąca z jasnego osądu, zdumiała się słowami garbatej i, jak niedojrzała dziewczyna, zboczyła na fałszywą ścieżkę.

Verse 38

कुब्जे त्वां नाभिजानामि श्रेष्ठां श्रेष्ठाभिथायिनीम् ॥३८॥पृथिव्यामसि कुब्जानामुत्तमा बुद्धिनिश्चये ।

O garbata, nie wiedziałam, że jesteś tak zacna, taka, która głosi tak szlachetne rady. Na tym świecie, wśród garbatych, jesteś najprzedniejsza w stałości osądu.

Verse 39

त्वमेव तु ममाऽर्थेषु नित्ययुक्ता हितैषिणी ॥३९॥नाहं समवबुध्येयं कुब्जे राज्ञश्चिकीर्षितम् ।

O garbata, ty jedna jesteś zawsze czujna w moich sprawach, pragnąc mego dobra; bez ciebie nie pojęłabym, co król zamierza uczynić.

Verse 40

सन्ति दुस्संस्थिताः कुब्जा वक्राः परमदारुणाः ॥४०॥त्वं पद्ममिव वातेन सन्नता प्रियदर्शना ।त्वं पद्ममिव वातेन सन्नता प्रियदर्शना ।

Są garbate źle ukształtowane, krzywe i straszne na widok; lecz ty, miła dla oka, jesteś jak lotos łagodnie pochylony przez wiatr, przyjemna do patrzenia.

Verse 41

उरस्तेऽभिनिविष्टं वै यावत्स्कन्धात् समुन्नतं ॥४१॥अधस्ताच्चोदरं शातं सुनाभमिव लज्जितम् ।

Twoje łono jest pełne i wznosi się aż do ramion; pod nim twój brzuch jest smukły, z pięknym pępkiem, jakby skromnie ukryty.

Verse 42

परिपूर्णं तु जघनं सुपीनौ च पयोधरौ ॥४२॥विमलेन्दुसमं वक्त्रमहोराजसि मन्थरे ।

Twoje biodra są pełne, twoje piersi okrągłe i jędrne; twoja twarz jest jak bezskazitleny księżyc, jakże promienna jesteś, o Mantharā!

Verse 43

जघनं तव निर्घुष्टं रशनादामशोभितम् ॥४३॥जङ्घे भृशमुपन्यस्ते पादौ चाप्यायतावुभौ ।

Twoje biodra, zdobione brzęczącym pasem, rozbrzmiewają, gdy się poruszasz; twoje łydki są silnie zbudowane, a obie stopy długie i dobrze uformowane.

Verse 44

त्वमायताभ्यां सक्थिभ्यां मन्थरे क्षौमवासिनी ॥४४॥अग्रतो मम गच्छन्ती राजहंसीव राजसे ।

O Mantharā, odziana w delikatne płótno, gdy kroczysz przede mną ze swoimi długimi udami, lśnisz jak królewski łabędź idący przodem.

Verse 45

आसन्याश्शम्बरे मायास्सहस्रमसुराधिपे ॥४५॥सर्वास्त्वयि निविष्टास्ता भूयश्चान्यास्सहस्रशः ।

Tysiąc podstępów należał niegdyś do Śambary, pana Asurów; lecz wszystkie one spoczywają w tobie, a poza nimi jeszcze tysiące inne.

Verse 46

तवेदं स्थगु यद्दीर्घं रथघोणमिवायतम् ॥४६॥मतयः क्षत्रविद्याश्च मायाश्चात्र वसन्ति ते ।

Twój długi garb, szeroki jak oś rydwanu, mieści twoje przebiegłe zamysły, twoje ksatrijopodobne taktyki i twoje sztuki zwodzenia.

Verse 47

अत्र ते प्रतिमोक्ष्यामि मालां कुब्जे हिरण्मयीम् ॥४७॥अभिषिक्ते च भरते राघवे च वनं गते ।

Tutaj, na twoim garbie, o garbata, złożę złoty naszyjnik, gdy Bharata zostanie namaszczony, a Raghowa odejdzie do lasu.

Verse 48

जात्येन च सुवर्णेन सुनिष्टप्तेन मन्थरे ॥४८॥लब्धार्था च प्रतीता च लेपयिष्यामि ते स्थगु ।

O Mantharo, gdy mój cel zostanie osiągnięty i będę usatysfakcjonowana, namażę twój garb najprzedniejszym, dobrze rafinowanym złotem.

Verse 49

मुखे च तिलकं चित्रं जातरूपमयं शुभम् ॥४९॥कारयिष्यामि ते कुब्जे शुभान्याभरणानि च ।

O garbata, sprawię, że na twoim czole zostanie wykonany wspaniały, pomyślny tilaka ze złota, i zlecę również wykonanie dla ciebie pięknych ozdób.

Verses 50-51

परिधाय शुभे वस्त्रे देवतेव चरिष्यसि ॥५०॥चन्द्रमाह्वयमानेन मुखेनाप्रतिमानना ।गमिष्यसि गतिं मुख्यां गर्वयन्ती द्विषज्जनम् ॥५१॥

Odziana w pomyślne szaty, będziesz poruszać się jak bogini. Z niezrównaną twarzą, jakby rzucając wyzwanie samemu księżycowi, osiągniesz wysoką pozycję, dumna wśród tych, którzy ci się sprzeciwiają.

Verse 52

तवापि कुब्जाः कुब्जायास्सर्वाभरणभूषिताः ।पादौ परिचरिष्यन्ति यथैव त्वं सदा मम ॥५२॥

Nawet inne garbate, przyozdobione wszelkimi klejnotami, będą służyć twoim stopom, tak jak ty zawsze służyłaś moim.

Verse 53

इति प्रशस्यमाना सा कैकेयीमिदमब्रवीत् ।शयानां शयने शुभ्रे वेद्यामग्निशिखामिव ॥५३॥

Wychwalana w ten sposób, Manthara wypowiedziała te słowa do Kaikeyi, która leżała na promiennym białym łożu, przypominając płomień na ołtarzu ofiarnym.

Verse 54

गतोदके सेतुबन्धो न कल्याणि विधीयते ।उत्तिष्ठ कुरु कल्याणि राजानमनुदर्शय ॥५४॥

O pomyślna pani, gdy woda już odpłynęła, nie można budować tamy. Wstań teraz; działaj natychmiast i okaż swoją determinację przed królem.

Verses 55-57

तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह ।क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता ॥५५॥अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना ।अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्याभरणानि च ॥५६॥ततो हेमोपमा तत्र कुब्जावाक्यवशं गता ।संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत् ॥५७॥

Zachęcona w ten sposób, ta piękna, wielkooka królowa Kajkeji, nadęta dumą z upajającego piękna, udała się z Mantharą i weszła do komory gniewu. Zrzuciła swój niezwykle cenny naszyjnik z pereł o wartości wielu setek tysięcy oraz inne kosztowne, piękne ozdoby. Następnie ta złotawa Kajkeji, uległa słowom garbatej, położyła się na ziemi i tak rzekła do Manthary:

Verse 58

इह वा मां मृतां कुब्जे नृपायावेदयिष्यसि ।वनं तु राघवे प्राप्ते भरतः प्राप्स्यति क्षितिम् ॥५८॥

O garbata, oznajmisz królowi to: albo będę tu leżeć martwa, albo, gdy Raghawa zostanie wysłany do lasu, Bharata otrzyma królestwo.

Verse 59

न सुवर्णेन मे ह्यर्थो न रत्नैर्न च भूषणैः ।एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते ॥५९॥

Nie pragnę złota, ni klejnotów, ni nawet ozdób. Jeśli Rama zostanie namaszczony, to będzie koniec mojego życia.

Verse 60

अथो पुनस्तां महिषीं महीक्षितो वचोभिरत्यर्थमहापराक्रमैः ।उवाच कुब्जा भरतस्य मातरं हितं वचो राममुपेत्य चाहितम् ॥६०॥

Wtedy ponownie garbata zwróciła się do tej królowej, małżonki króla i matki Bharaty, słowami o gwałtownej sile: słowami uznanymi za 'korzyść' dla Bharaty, lecz szkodliwymi, gdy dotyczyły Ramy.

Verse 61

प्रपत्स्यते राज्यमिदं हि राघवो यदि ध्रुवं त्वं ससुता च तप्स्यसे ।अतो हि कल्याणि यतस्व तत्तथा यथा सुतस्ते भरतोऽभिषेक्ष्यते ॥६१॥

Jeśli Raghawa prawdziwie wejdzie w posiadanie tego królestwa, wtedy z pewnością ty i twój syn będziecie cierpieć. Dlatego, o pomyślna pani, staraj się działać tak, aby twój syn Bharata został namaszczony.

Verse 62

तथाऽतिविद्धा महिषी तु कुब्जया समाहता वागिषुभिर्मुहुर्मुहुः ।निधायहस्तौ हृदयेऽतिविस्मिता शशंस कुब्जां कुपिता पुनः पुनः ॥६२॥

Tak głęboko przeszyta, uderzana raz po raz strzałami słów garbatej, królowa, zdumiona, położyła dłonie na piersi; i rozpalona, chwaliła garbatą wielokrotnie.

Verse 63

यमस्य वा मां विषयं गतामितो निशाम्य कुब्जे प्रतिवेदयिष्यसि ।वनं गते वा सुचिराय राघवे समृद्धकामो भरतो भविष्यति ॥६३॥

O garbata, gdy ujrzysz, że odeszłam stąd do krainy Jamy, możesz to zgłosić. Albo też, gdy Raghawa odejdzie do lasu na długi czas, Bharata spełni swoje pragnienia w pełni.

Verse 64

अहं हि नैवास्तरणानि न स्रजो न चन्दनं नाञ्जनपानभोजनम् ।न किञ्चिदिच्छामि न चेह जीवितं न चेदितो गच्छति राघवो वनम् ॥६४॥

Jeśli Raghawa nie odejdzie stąd do lasu, wtedy nie pragnę ani łoż, ni girlandów, ni pasty sandałowej, ni koliru, ni napojów i pokarmu, rzeczywiście, nie pragnę niczego tu, nawet samego życia.

Verse 65

अथैतदुक्त्वा वचनं सुदारुणं निधाय सर्वाभरणानि भामिनी ।असंवृतामास्तरणेन मेदिनीं तदाऽधिशिश्ये पतितेव किन्नरी ॥६५॥

Po wypowiedzeniu tych straszliwych słów, piękna Kaikei odłożyła wszystkie swoje ozdoby i położyła się na gołej ziemi, bez żadnego nakrycia, jak upadła kinnari.

Verse 66

उदीर्णसंरम्भतमोवृतानना तथाऽवमुक्तोत्तममाल्यभूषणा ।नरेन्द्रपत्नी विमना बभूव सा तमोवृता द्यौरिव मग्नतारका ॥६६॥

Tak Kaikei, małżonka króla, której oblicze spowite było mrokiem gwałtownego gniewu, a najpiękniejsze girlandy i ozdoby odrzucone, pogrążyła się w rozpaczy, niczym niebo owinięte ciemnością, gdzie gwiazdy zatonęły z oczu.