Sarga 65

Verses 1-2

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि ।वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम् ॥१॥सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः ।गायकाः स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक् ॥२॥

Gdy ta noc minęła, wcześnie następnego ranka panegiryści przybyli do rezydencji króla. Bardowie i genealodzy, wysoce utalentowani i uczeni, wypowiadający pomyślne słowa, wraz ze śpiewakami biegłymi w chwale, przybywali jeden po drugim, każdy recytując błogosławieństwa z kolei.

Verse 3

राजानं स्तुवतां तेषामुदात्ताभिहिताशिषाम् ।प्रासादाऽभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दोह्यवर्तत ॥३॥

Rozbrzmiewające hymny uwielbienia dla króla, wraz z błogosławieństwami wzniosłymi przez pochwalców głoszonymi, rozlały się po całej przestrzeni pałacu.

Verse 4

ततस्तु स्तुवतां तेषां सूतानां पाणिवादकाः ।अपदानान्युदाहृत्य पाणिवादा नवादयन् ॥४॥

Wtedy, gdy śpiewali ci bardowie sūta, klaskacze dłoni wybijali rytm; recytując słynne czyny króla, wydawali rytmiczne klaśnięcia.

Verse 5

तेन शब्देन विहगाः प्रतिबुद्धा विसस्वनुः ।शाखास्थाः पञ्जरस्थाश्च ये राजकुलगोचराः ॥५॥

Przebudzone tym dźwiękiem ptaki, jedne na gałęziach, inne w klatkach, zaczęły ćwierkać w całym królewskim obrębie.

Verse 6

व्याहृताः पुण्यशब्दाश्च वीणानां चापि निस्स्वनाः ।आशीर्गेयं च गाथानां पूरयामास वेश्म तत् ॥६॥

Święte słowa, dźwięczne tony vīṇā i błogosławieństw śpiewy metrycznych hymnów wypełniły całkowicie tę salę pałacową.

Verse 7

तत श्शुचिसमाचाराः पर्युपस्थानकोविदाः ।स्त्रीवर्ष धरभूयिष्ठा उपतस्थुर्यथापुरम् ॥७॥

Wtedy, jak było w zwyczaju, słudzy biegli w królewskiej służbie i przestrzegający zasad czystości zgromadzili się, wraz z wieloma kobietami i eunuchami, aby pełnić służbę w pałacu.

Verse 8

हरिचन्दनसम्पृक्तमुदकं काञ्चनैर्घटैः ।आनिन्युस्स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि ॥८॥

Ci wykształceni w obrzędach kąpieli przynieśli, we właściwym czasie i zgodnie z zasadą, wodę zmieszaną z żółtą pastą sandałową w złotych naczyniach.

Verse 9

मङ्गलालम्भनीयानि प्राशनीयान्युपस्करान् ।उपनिन्युस्तथाप्यन्याः कुमारीबहुलाः स्त्रियः ॥९॥

Inne kobiety, wiele z nich młode dziewice, również przyniosły pomyślne materiały do namaszczania, przyjemne orzeźwienia oraz akcesoria rytualne wymagane do dopełnienia ceremonii kąpieli.

Verse 10

सर्वलक्षणसम्पन्नं सर्वं विधिवदर्चितम् ।सर्वं सुगुणलक्ष्मीवत्तद्बभूवाभिहारिकम् ॥१०॥

Wszystkie przedmioty przeznaczone dla króla były kompletne we wszelkich właściwych znakach, należycie przygotowane zgodnie z zasadą, i całkowicie doskonałe, cnotliwe i pomyślne.

Verse 11

तत स्सूर्योदयं यावत्सर्वं परिसमुत्सुकम् ।तस्थावनुपसम्प्राप्तं किंस्विदित्युपशङ्कितम् ॥११॥

Tak więc, aż do wschodu słońca, wszyscy słudzy, gotowi i pragnący, stali czekając; lecz gdy król nadal się nie pojawił, zaczęli podejrzewać: Co się stało?

Verse 12

अथ याः कोसलेन्द्रस्य शयनं प्रत्यनन्तराः ।ताः स्त्रियस्तु समागम्य भर्तारं प्रत्यबोधयन् ॥१२॥

Następnie kobiety, które miały swobodny dostęp do sypialni władcy Kosali, podeszły blisko i zaczęły budzić swego pana.

Verse 13

तथाप्युचितवृत्ता स्ता विनयेन नयेन च ।नह्यस्य शयनं स्पृष्ट्वा किञ्चिदप्युपलेभिरे ॥१३॥

Nawet wtedy, z właściwą powagą, powściągliwe i posłuszne, dotknęły jego łoża, jednak nie dostrzegły najmniejszego znaku.

Verse 14

ताः स्त्रियस्स्वप्नशीलज्ञाश्चेष्टासञ्चलनादिषु ।ता वेपथुपरीताश्च राज्ञः प्राणेषु शङ्किताः ।प्रतिस्रोतस्तृणाग्राणां सदृशं सञ्चकाशिरे ॥१४॥

Te kobiety, biegłe w rozpoznawaniu znaków snu z ruchu i innych oznak, drżały gwałtownie, obawiając się o samo życie króla, jak końcówki trzcin stojące przeciw prądowi.

Verse 15

अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम् ।यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः ॥१५॥

Wtedy, gdy kobiety, nadal wahające się w wątpliwości, uważnie przyjrzały się królowi, straszliwa obawa, którą podejrzewały, utrwaliła się w pewność.

Verse 16

कौसल्या च सुमत्रच पुत्रशोकपराजिते ।प्रसुप्ते न प्रबुध्येते यथा कालसमन्विते ॥१६॥

Kausalya i Sumitra, przezwyciężone żalem po synach, pogrążone były w głębokim śnie i nie budziły się, jakby pochwycone przez Śmierć samą.

Verse 17

निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता ।न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता ॥१७॥

Kausalya, przytłumiona i blada, opadła z boleści i osłabła na ciele, nie jaśniała, jak gwiazda zasłonięta przez ciemność.

Verse 18

कौसल्याऽनन्तरं राज्ञस्सुमित्रा तदन्तनरम् ।न स्म विभ्राजते देवी शोकाश्रुलुलितानना ॥१८॥

Przy boku króla spoczywała Sumitra, a obok niej Kausalya; ta królowa, z twarzą mokrą i opadłą od łez żalu, nie jaśniała już dawnym blaskiem.

Verse 19

ते च दृष्ट्वा तथा सुप्ते शुभे देव्यौ च तं नृपम् ।सुप्तमेवोद्गतप्राणमन्तःपुरमदृश्यत ॥१९॥

Widząc dwie szlachetne królowe śpiące w ten sposób oraz króla, jakby tylko spał, choć oddech życia go opuścił, kobiety z wewnętrznego pałacu poznały, że zmarł we śnie.

Verse 20

ततः प्रचुक्रुशुर्दीना स्सस्वरं ता वराङ्गनाः ।करेणव इवारण्ये स्थानप्रच्युतयूथपाः ॥२०॥

Wtedy te szlachetne kobiety zawodziły głośno w udręce, jak słonice w lesie, gdy wódz ich stada został przepędzony ze swego miejsca.

Verse 21

तासामाक्रन्दशब्देन सहसोद्धतचेतने ।कौसल्या च सुमित्रा च त्यक्त निद्रे बभूवतुः ॥२१॥

Przestraszone dźwiękiem ich lamentu, Kausalya i Sumitra nagle odzyskały przytomność i zrzuciły sen.

Verse 22

कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्प़ृष्ट्वा च पार्थिवम् ।हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर्धरणीतले ॥२२॥

Kausalya i Sumitra, widząc króla i dotykając go, zawołały: O, mój panie! i upadły na ziemię.

Verse 23

सा कोसलेन्द्रदुहिता वेष्टमाना महीतले ।न बभ्राज रजोध्वस्ता तारेव गगनाच्च्युता ॥२३॥

Kausalya, córka pana Kosali, tarzała się po ziemi; pokryta kurzem, nie jaśniała już, jak gwiazda spadła z nieba.

Verse 24

नृपे शान्तगुणे जाते कौसल्यां पतितां भुवि ।अपश्यंस्ताः स्त्रियः सर्वा हतां नागवधूमिव ॥२४॥

Gdy król o spokojnych cnotach leżał wyciszony i nieruchomy, wszystkie kobiety widziały Kausalyę upadłą na ziemię, jak słonicę powaloną ciosem.

Verse 25

ततस्सर्वा नरेन्द्रस्य कैकेयीप्रमुखाः स्त्रियः ।रुदन्त्य श्शोकसन्तप्ता निपेतुर्गतचेतनाः ॥२५॥

Wtedy wszystkie żony króla, na czele z Kaikeyī, płonące żalem i płaczące, straciły przytomność i runęły na ziemię.

Verse 26

ताभिस्स बलवान्नादः क्रोशन्तीभिरनुद्रुतः ।येन स्फीतीकृतं भूयस्तद्गृहं समनादयत् ॥२६॥

Idąc za ich skowyczeniem, powstał potężny dźwięk; narastając coraz głośniej, sprawił, że pałac wciąż echem rozbrzmiewał.

Verses 27-28

तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम् ।सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम् ॥२७॥सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम् ।बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः ॥२८॥

Po śmierci króla pałac natychmiast utracił wszelką radość; przepełniony trwożliwymi, przerażonymi ludźmi, wszędzie rozbrzmiewający głośnym płaczem, pełen krewnych dręczonych żalem, wyglądał całkowicie nędznie i złamany.

Verse 29

अतीतमाज्ञाय तु पार्थिवर्षभं यशस्विनं सम्परिवार्य पत्नयः ।भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः प्रगृह्य बाहू व्यलपन्ननाथवत् ॥२९॥

Poznawszy, że słynny byk pośród królów odszedł, jego żoty zgromadziły się wokół niego; w głębokim smutku gorzko i żałośnie płakały, wznosząc ramiona i opłakując go jak te, które zostały bez opiekuna.