Sarga 65
अयोध्याकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः — Daśaratha’s Death Discovered in the Palace (Morning Rites Turn to Lament)
अयोध्याकाण्ड
விடியற்காலையில் அரசமாளிகையில் நிலையான அரசவழக்கப்படி சூதர்கள், வண்டிப்பாடகர்கள், பாடகர்கள், வாத்தியக்காரர்கள், பணியாளர்கள் வந்து மங்கள ஆசீர்வாதங்களையும் புகழ்பாடல்களையும் பாடி, புனித ஒலியால் அந்தப்புரத்தை நிறைக்கின்றனர். மஞ்சள் சந்தன மணமுடைய நீர், கலசங்கள், பாத்திரங்கள், பூச்சுகள் முதலிய நீராடும் பொருட்களும் மரபுப்படி சிறப்பாக ஒழுங்குடன் தயாராகின்றன; அனைத்தும் உயர்ந்த தரத்துடன் அமைந்திருக்கிறது. ஆனால் தசரத மன்னன் வெளிவரவில்லை. சூரியோதயம் வரை காத்திருந்த பணியாளர்களின் கவலை சந்தேகமாக மாறுகிறது. படுக்கைச் சேவையாட்கள் கட்டுப்பாட்டுடன் உள்ளறைக்குச் சென்று படுக்கையைத் தொட்டு பார்க்க, உயிரின் அறிகுறி எதுவும் இல்லாததை உணர்ந்து நடுங்குகின்றனர்; அச்சம் உறுதியாகிறது. அந்தப்புரம் முழுவதும் பெரும் அழுகுரல் எழுகிறது. கௌசல்யையும் சுமித்ரையும் அந்த அலறலைக் கேட்டு விழித்து, மன்னனைத் தொட்டு துயரத்தில் சாய்ந்து விழுகின்றனர். கைகேயி முன்னிலையில் பிற அரசியரும் மயங்கி விழுகின்றனர்; முன்பு புகழும் இசையும் ஒலித்த அரண்மனை இப்போது புலம்பலால் எதிரொலிக்கிறது—மகிழ்ச்சி பொதுவாகச் சிதைந்து, கூட்டுத் துக்கம் தொடங்குகிறது.
Shlokas
Verse 1
अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि।वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम्।।।।सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः।गायका: स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक्।।।।
அந்த இரவு கடந்தபின், மறுநாள் விடியற்காலமே வந்திகள் அரசனின் இல்லத்தினைச் சூழ்ந்து நின்றனர். உயர்ந்த பண்பாடும் மங்கள நுண்ணறிவும் உடைய சூதர்கள், புகழ்பாடலில் தேர்ந்த பாடகர்கள் ஒருவரன்பின் ஒருவராக வந்து, தனித்தனியாக உரத்த குரலில் ஆசிவாக்குகளைப் பாடினர்.
Verse 2
अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि।वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम्।।2.65.1।।सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः।गायका: स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक्।।2.65.2।।
இரவு கடந்தபின், மறுநாள் விடியற்காலமே வந்திஜனங்கள் அரசரின் அரண்மனைக்கு வந்து நின்றனர். உயர்ந்த பண்பாடும் நற்கல்வியும் உடைய, மங்களச் சொற்கள் கூறும் சூதர்களும், புகழ்பாடலில் வல்ல பாடகர்களும்—ஒவ்வொருவராகத் தனித்தனியாக வந்து தத்தம் மங்கள ஸ்துதிகளைப் பாடி உரைத்தனர்।
Verse 3
राजानं स्तुवतां तेषामुदात्ताभिहिताशिषाम्।प्रासादाऽभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दोह्यवर्तत।।।।
அரசனைப் புகழ்ந்தோர் உயர்ந்த குரலில் உரைத்த ஆசிவாக்குகளோடு கூடிய அந்த ஸ்துதி ஒலி, அரண்மனையின் விரிந்த பரப்பெங்கும் பரவி முழங்கியது।
Verse 4
ततस्तु स्तुवतां तेषां सूतानां पाणिवादकाः।अपदानान्युदाहृत्य पाणिवादा नवादयन्।।।।
அப்போது அந்த சூதர்கள் பாடிக் கொண்டிருக்க, கைதாளம் இடுவோர் அரசனின் புகழ்மிக்க வீரச் செயல்களை உரைத்து, ஒழுங்கான தாளத்தில் கைதாள ஒலியை எழுப்பினர்।
Verse 5
तेन शब्देन विहगाः प्रतिबुद्धा विसस्वनुः।शाखास्थाः पञ्जरस्थाश्च ये राजकुलगोचराः।।।।
அந்த ஒலியால் விழித்த அரசகுலப் பரப்பில் இருந்த பறவைகள்—சில கிளைகளில் அமர்ந்தவை, சில கூண்டுகளில் இருந்தவை—எல்லாம் கீச்சென்று ஒலிக்கத் தொடங்கின।
Verse 6
व्याहृताः पुण्यशब्दाश्च वीणानां चापि निस्स्वनाः।आशीर्गेयं च गाथानां पूरयामास वेश्म तत्।।।।
புனிதமான மந்திர உச்சாரணங்கள், வீணைகளின் ஒலித்தெழும் நாதம், மேலும் யாப்பமைந்த கீதங்களின் ஆசிவாக்குப் பாடல்—இவை அனைத்தும் அந்த மாளிகையை முழுவதும் நிரப்பின।
Verse 7
तत श्शुचिसमाचाराः पर्युपस्थानकोविदाः।स्त्रीवर्ष धरभूयिष्ठा उपतस्थुर्यथापुरम्।।।।
பின்னர், தூய ஒழுக்கத்தைப் பேணியும் அரசசேவையில் தேர்ச்சியுடைய பணியாளர்கள்—பல பெண்களும் நபுஞ்சகர்களும் உடன்—முன்னைய வழக்கம்போல வந்து பணிவிடையில் நின்றனர்।
Verse 8
हरिचन्दनसम्पृक्तमुदकं काञ्चनैर्घटैः।आनिन्युस्स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि।।।।
ஸ்நானவிதியில் தேர்ந்தவர்கள், காலத்திற்கேற்றவாறு விதிப்படி, ஹரிசந்தனம் கலந்த குளிர்ந்த நீரை பொற்கலசங்களில் நிரப்பி கொண்டு வந்தனர்।
Verse 9
मङ्गलालम्भनीयानि प्राशनीयान्युपस्करान्।उपनिन्युस्तथाप्यन्याः कुमारीबहुलाः स्त्रियः।।।।
மேலும் பிற பெண்கள்—அவர்களில் பல இளம்பெண்கள்—மங்கலமான அப்யஞ்சனப் பொருட்கள், அருந்தத் தகுந்த இனிய பானங்கள், ஸ்நானச் சடங்கை நிறைவு செய்ய வேண்டிய உபகரணங்களையும் கொண்டு வந்தனர்।
Verse 10
सर्वलक्षणसम्पन्नं सर्वं विधिवदर्चितम्।सर्वं सुगुणलक्ष्मीवत्तद्बभूवाभिहारिकम्।।।।
அரசருக்குரிய அனைத்துப் பொருட்களும் எல்லா நற்குறிகளாலும் நிறைந்தவையாக, விதிப்படி முறையாகச் சீரமைக்கப்பட்டவையாக, முழுவதும் உயர்ந்த குணங்களும் மங்கள லக்ஷ்மியும் பொலிந்தவையாக இருந்தன.
Verse 11
तत स्सूर्योदयं यावत्सर्वं परिसमुत्सुकम्।तस्थावनुपसम्प्राप्तं किंस्विदित्युपशङ्कितम्।।।।
அப்போது எல்லாப் பணியாளரும் முற்றிலும் ஆயத்தமாய், மிகுந்த ஆவலுடன் சூரியோதயம் வரை காத்திருந்தனர். ஆனால் அரசன் இன்னும் வராததைப் பார்த்து ‘என்ன நடந்தது?’ என்று ஏதோ தவறு ஏற்பட்டதென ஐயமுற்றனர்॥
Verse 12
अथ याः कोसलेन्द्रस्य शयनं प्रत्यनन्तराः।ताः स्त्रियस्तु समागम्य भर्तारं प्रत्यबोधयन्।।।।
பின்னர் கோசலேந்திரனின் படுக்கையறைக்கு தடையின்றி செல்லும் உரிமையுடைய பெண்கள் அருகே வந்து தம் ஆண்டவனை எழுப்ப முயன்றனர்॥
Verse 13
तथाप्युचितवृत्ता स्ता विनयेन नयेन च।नह्यस्य शयनं स्पृष्ट्वा किञ्चिदप्युपलेभिरे।।।।
ஆயினும் அவர்கள் முறையான ஒழுக்கத்துடனும் பணிவுடனும் கட்டுப்பாட்டுடனும் இருந்து, அரசனின் படுக்கையைத் தொட்டபோதும் எந்த அறிகுறியும் காணவில்லை॥
Verse 14
ताः स्त्रियस्स्वप्नशीलज्ञाश्चेष्टासञ्चलनादिषुता वेपथुपरीताश्च राज्ञः प्राणेषु शङ्किताः।प्रतिस्रोतस्तृणाग्राणां सदृशं सञ्चकाशिरे।।।।
அந்தப் பெண்கள் உறக்கத்தின் அறிகுறிகளை—அசைவு முதலியவற்றை—அறிவதில் தேர்ந்தவர்கள். அவர்கள் கடுமையாக நடுங்கி, அரசனின் உயிரைப் பற்றி அஞ்சினர்; ஓட்டத்திற்கு எதிராக நிற்கும் நாணல் முனைகள் போலத் தோன்றினர்॥
Verse 15
अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम्।यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः।।।।
பின்னர் ஐயத்தில் இருந்த பெண்கள் அரசனை நன்கு நோக்கினர்; அவர்கள் அஞ்சிய அந்தக் கொடிய தீங்கு உண்மையென உறுதியாகிவிட்டது॥
Verse 16
कौसल्या च सुमत्रच पुत्रशोकपराजिते।प्रसुप्ते न प्रबुध्येते यथा कालसमन्विते।।।।
கௌசல்யையும் சுமித்ரையும் புத்ரவியோகச் சோகத்தால் தளர்ந்து ஆழ்ந்த நித்திரையில் கிடந்தனர்; அவர்கள் விழிக்கவில்லை—காலனே அவர்களைப் பற்றிக்கொண்டதுபோல்।
Verse 17
निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता।न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता।।।।
சோகத்தால் கௌசல்யையின் ஒளி மங்கியது, நிறம் வெளிறியது, உடலும் தளர்ந்தது; இருளால் மறைக்கப்பட்ட நட்சத்திரம்போல் அவள் இனி பிரகாசிக்கவில்லை।
Verse 18
कौसल्याऽनन्तरं राज्ञस्सुमित्रा तदन्तनरम्।न स्म विभ्राजते देवी शोकाश्रुलुलितानना।।।।
அரசரின் அருகில் சுமித்ரையும், அவளருகில் கௌசல்யையும் படுத்திருந்தனர்; சோகக் கண்ணீரால் நனைந்து தாழ்ந்த முகத்தையுடைய அந்த தேவியரசி முன்போல் இனி ஒளிவிடவில்லை।
Verse 19
ते च दृष्ट्वा तथा सुप्ते शुभे देव्यौ च तं नृपम्।सुप्तमेवोद्गतप्राणमन्तःपुरमदृश्यत।।।।
அந்த இரு நற்குணமுடைய தேவியரும் அவ்வாறே உறங்க, அரசனும் உறங்குவது போலவே—ஆனால் உயிர் நீங்கியவனாய்—இருப்பதைப் பார்த்த அந்தப்புரப் பெண்கள், அரசன் நித்திரையிலேயே உயிர்நீத்தான் என்று உணர்ந்தனர்।
Verse 20
ततः प्रचुक्रुशुर्दीना स्सस्वरं ता वराङ्गनाः।करेणव इवारण्ये स्थानप्रच्युतयूथपाः।।।।
அப்போது அந்த உயர்ந்த பெண்கள் துயருற்று உரத்த குரலில் அலறி அழுதனர்—காட்டில் கூட்டத் தலைவன் இடம் நீங்கினால் பெண் யானைகள் கதறுவது போல.
Verse 21
तासामाक्रन्दशब्देन सहसोद्धतचेतने।कौसल्या च सुमित्रा च त्यक्त निद्रे बभूवतुः।।।।
அவர்களின் கதறல் ஒலியால் திடீரென மனம் திடுக்கிட்டுக் கௌசல்யையும் சுமித்ரையும் விழித்துணர்ந்து நித்திரையை விட்டு நீங்கினர்.
Verse 22
कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्प़ृष्ट्वा च पार्थिवम्।हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर्धरणीतले।।।।
கௌசல்யையும் சுமித்ரையும் அரசனைப் பார்த்தும் தொட்டும் ‘ஆ! நாதா!’ என்று கதறி அழுதபடி தரையில் விழுந்தனர்.
Verse 23
सा कोसलेन्द्रदुहिता वेष्टमाना महीतले।न बभ्राज रजोध्वस्ता तारेव गगनाच्च्युता।।।।
கோசல அரசரின் மகளான கௌசல்யை மண்ணில் புரண்டு உருண்டாள்; தூசியில் மூடப்பட்டதால் அவள் இனி ஒளிரவில்லை—வானத்திலிருந்து விழுந்த நட்சத்திரம் போல.
Verse 24
नृपे शान्तगुणे जाते कौसल्यां पतितां भुवि।अपश्यंस्ताः स्त्रियः सर्वा हतां नागवधूमिव।।।।
அரசன் அமைதியுற்று அசைவற்றவனாய் கிடந்தபோது, எல்லாப் பெண்களும் தரையில் விழுந்த கௌசல்யையைப் பார்த்தனர்—அடிபட்டு வீழ்ந்த பெண் யானை போல.
Verse 25
ततस्सर्वा नरेन्द्रस्य कैकेयीप्रमुखाः स्त्रियः।रुदन्त्य श्शोकसन्तप्ता निपेतुर्गतचेतनाः।।।।
அப்போது கைகேயி முதலிய அரசனின் எல்லா மகிஷியரும் துயரால் தகித்துத் துயர்ந்து அழுதபடியே மயங்கி நிலத்தில் விழுந்தனர்।
Verse 26
ताभिस्स बलवान्नादः क्रोशन्तीभिरनुद्रुतः।येन स्फीतीकृतं भूयस्तद्गृहं समनादयत् ।। ।।
அவர்களின் அலறலைத் தொடர்ந்து ஒரு வலிமையான பேரொலி எழுந்தது; அது மேலும் மேலும் பெருகி அந்த அரண்மனையை மீண்டும் மீண்டும் முழங்கச் செய்தது।
Verse 27
तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम्।सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम्।।।।सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम्।बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः।।।।
தெய்வத்துக்கு ஒப்பான அரசன் இறுதிநிலையை அடைந்தவுடன் அந்த அரண்மனை உடனே மகிழ்ச்சியற்றதாகியது—அச்சத்தாலும் கலக்கத்தாலும் ஆவலாலும் நிறைந்த மக்கள் கூட்டம் நிரம்பி, எங்கும் பேரழுகுரலால் முழங்கி, துயர்தாபத்தில் வாடும் உறவினரால் சூழப்பட்டு, மிகத் தாழ்ந்தும் தளர்ந்தும் காணப்படும் துயரக் காட்சியாக மாறியது।
Verse 28
तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम्।सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम्।।2.65.27।।सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम्।बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः।।2.65.28।।
அரசன் மறைந்ததனால் அந்த அரண்மனை உடனே எல்லா மகிழ்ச்சியையும் இழந்தது—ஆவலுடனும் அச்சத்துடனும் நிறைந்த மக்கள் கூட்டம் நிரம்பி, எங்கும் பேரழுகுரல் ஒலித்து, துயர்தாபத்தில் வாடும் உறவினரால் நிறைந்து, முற்றிலும் பரிதாபமும் சிதைந்ததுமாகத் தோன்றியது।
Verse 29
अतीतमाज्ञाय तु पार्थिवर्षभं यशस्विनं सम्परिवार्य पत्नयः।भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः प्रगृह्य बाहू व्यलपन्ननाथवत्।।।।
புகழ்மிக்க அரசரிஷபன் மறைந்ததை அறிந்து அவரது மகிஷியர் அவரைச் சூழ்ந்து கொண்டனர்; மிகுந்த துயரத்தில் கருணையுடன் அழுதபடியே, கைகளை உயர்த்தி ஆதரவற்றவர்களைப் போலப் புலம்பினர்।
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the court’s continuation of prescribed morning rites and praise—performed in good faith—colliding with the hidden reality of the king’s death, forcing an immediate shift from ceremonial duty to truthful recognition and mourning.
The sarga underscores anityatā (the instability of worldly status) and shows how social order (vidhi, protocol, praise) cannot prevent loss; it also models communal response—grief acknowledged openly—when authority suddenly disappears.
The cultural focus is the Ayodhyā palace ecosystem—antaḥpura (inner apartments), royal service roles (vandinaḥ, sūtāḥ, attendants), and bathing-rite material culture (golden vessels, sandal-scented water, unguents, vīṇā music) that frame courtly life.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.