Sukta 41
Sukta 9.41
ഈ ചെറു പവമാന സൂക്തം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് ഒഴുകുന്ന സോമൻ ചാലകത്തിലൂടെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞ്, അജ്ഞാനാന്ധകാരത്തിന്റെ “കറുത്ത ത്വക്ക്” കളഞ്ഞുമാറ്റി, പ്രകാശമുള്ള ക്ഷീണമില്ലാത്ത ശക്തി വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനെ സ്തുതിക്കുന്നു. യജ്ഞകർമ്മം ചെയ്യുന്നവരിലേക്കു സമൃദ്ധമായ പോഷണത്തോടെ—കന്നുകാലിസമ്പത്ത്, സ്വർണ്ണസദൃശമായ ദീപ്തി, കുതിരകൾ, ജയകരമായ ബലം—ഒഴുകിവരണമെന്നു സോമനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; കൂടാതെ സമാധാനം നൽകുന്ന സംരക്ഷണത്തോടെ അവരെ ചുറ്റിപ്പറ്റണമെന്നുമാണ് പ്രാർത്ഥന. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ആചാരപരവും (സോമപീഡനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ) ആത്മീയവുമാണ് (സോമരസത്തിലൂടെ ചേതനയെ തെളിയിക്കൽ).
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र ये गावो न भूर्णयस्त्वेषा अयासो अक्रमुः । घ्नन्तः कृष्णामप त्वचम् ॥
അവർ പശുക്കളെപ്പോലെ ഭൂർണയഃ (ചുഴിയുന്ന വേഗത്തിൽ) മുന്നോട്ടു പൊട്ടിപ്പാഞ്ഞുയരുന്നു—ത്വേഷാ, അയായസഃ (അഥകാത്ത) ദീപ്തശക്തികൾ പടിയേറുന്നു; കൃഷ്ണാം അപ ത്വചം—അന്ധകാരത്തിന്റെ കറുത്ത ത്വക്ക്, മറ—അടിച്ചു നീക്കുന്നു.
Mantra 2
सुवितस्य मनामहेऽति सेतुं दुराव्यम् । साह्वांसो दस्युमव्रतम् ॥
ഞങ്ങൾ സുവിത (സു-ഗതി) യിലേക്കു മനസ്സിനെ നയിക്കുന്നു; ദുർഗമമായ സേതുവിനെ കടന്ന് അതീതമായി പോകുന്നു. ജയികളായി, വ്രതമില്ലാത്ത ദസ്യുവിനെ—സത്യകർമ്മത്തെ നിരസിക്കുന്ന ഉള്ളിലെ ശക്തിയെ—അടക്കുന്നു.
Mantra 3
शृण्वे वृष्टेरिव स्वनः पवमानस्य शुष्मिणः । चरन्ति विद्युतो दिवि ॥
മഴയുടെ മുഴക്കുപോലെ, ശുഷ്മവാൻ പവമാന സോമന്റെ സ്വരം കേൾക്കപ്പെടുന്നു; അവന്റെ വിദ്യുതുകൾ ദിവിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഉന്നത ചേതനയിൽ ജാഗ്രതയേറ്റ ഊർജത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളായി.
Mantra 4
आ पवस्व महीमिषं गोमदिन्दो हिरण्यवत् । अश्वावद्वाजवत्सुतः ॥
ഹേ ഇന്ദു, ഞങ്ങളിലേക്കു പവമാനനായി ഒഴുകിവരിക—മഹീ ഇഷ് (വിശാല പോഷണം) കൊണ്ടു; ഗോമത് (കിരണസമൃദ്ധ), ഹിരണ്യവത് (സ്വർണതേജസ്സുള്ള), അശ്വാവത് (പ്രാണശക്തിസമൃദ്ധ), വാജവത് (ബലപരിപൂർണ്ണ) — യജ്ഞകർമ്മത്തിനായി പിഴിഞ്ഞെടുത്ത നീ.
Mantra 5
स पवस्व विचर्षण आ मही रोदसी पृण । उषाः सूर्यो न रश्मिभिः ॥
ഹേ പവമാന സോമാ, സർവ്വവിചക്ഷണാ, നീ ഒഴുകിവാ; മഹത്തായ രണ്ടു ലോകങ്ങളായ ദ്യാവാ–പൃഥിവിയെ നിറയ്ക്കുക. ഉഷസ്സും സൂര്യനും തങ്ങളുടെ രശ്മികളാൽ എല്ലാം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, നീ പ്രകാശധാരകളാൽ ഞങ്ങളുടെ സമസ്ത അസ്തിത്വം നിറച്ചൊഴുക്കുക.
Mantra 6
परि णः शर्मयन्त्या धारया सोम विश्वतः । सरा रसेव विष्टपम् ॥
ഹേ സോമാ, ശാന്തിയും അഭയവും നൽകുന്ന നിന്റെ ധാരയാൽ ഞങ്ങളെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ചുറ്റിപ്പറ്റുക. രസമെന്ന ശുദ്ധസാരത്തെപ്പോലെ, ഞങ്ങളുടെ സ്ഥിരലോകമായ വിഷ്ടപത്തിൽ എല്ലായിടത്തും നീ ഒഴുകുക.
Inside Sukta 41
How it unfolds
- Where it opens
Soma’s streams surge forward with force and brilliance, like a rushing herd, striking off the “black skin” of concealment.
- Development
The hymn turns from vivid imagery of purification to direct petitions: Soma is asked to flow toward the sacrificers with vast nourishment and manifold wealth-powers (cows, gold, horses, vāja).
- Climax
The prayer peaks in the vision of Soma as universal protector—encircling the worshippers on every side with a peace-bringing stream.
- Where it settles
It settles into the sense of Soma pervading the ordered world like pure essence (rasa), sustaining stable well-being and shelter.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe is the purifier and energizer: a life-giving current that renews vitality, supports the gods in their functions, and establishes prosperity and protection for the sacrificer.
- Inner significanceSoma symbolizes the clarified essence (rasa) of consciousness—when purified, it removes inner obscurity, awakens luminous perception, and stabilizes the mind in peace and shelter.
The seer
- AnuktaThis hymn is transmitted without a clearly named seer; such anukta attributions are common in Mandala 9, where the focus rests on Soma’s liturgical flow rather than a single poet’s persona.
Famous verses
ghnantaḥ kṛṣṇām apa tvacam
ā pavasva mahīm iṣam
pari ṇaḥ śarmayantyā dhārayā
Attributes of the deity
- purifying stream (pavamāna)
- radiant/bright (tveṣa, hiraṇyavat)
- tireless energy (ayāsa)
- remover of darkness/covering (kṛṣṇā tvac)
- giver of nourishment and wealth (iṣ, gomad)
- protector who encircles with peace (śarma)
Also by this seer
- Associated broadly with the Pavamāna Soma corpus of Mandala 9 (hymns used during soma purification and offering).
The rite, step by step
- Press the soma plant and collect the expressed juice (suta).
- Strain/purify it through the filter (pavitra), allowing the streams to “flow” as the hymn is recited.
- Mix/prepare the soma with appropriate adjuncts according to rite (commonly with water; milk is typical in many soma contexts).
- Offer libations to the gods (especially Indra and the Soma-deities) while invoking Soma’s protective, nourishing flow.
- Conclude with petitions for peace, shelter, strength, and settled well-being for the community.
Offerings
- Purified soma juice (pavamāna)
- Libations into the fire/offerings in the soma rite
- Common soma adjuncts (water; often milk/curds in broader practice)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he flows in purified streams, drives away darkness, and brings nourishment, wealth, strength, and protective peace to the worshippers.
It is a metaphor for purification: as Soma is strained, he casts off impurity; spiritually, it points to removing inner ignorance and obscurity.
It is suited to recitation during soma pressing and straining, when the juice is purified and offered, while praying for prosperity and shelter for the community.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
