Rig Veda Sukta 55
Mandala 4Sukta 5510 Mantras

Sukta 55

Sukta 4.55

Rishi

Vāmadeva Gautama (traditional for much of Mandala 4; hymn 4.55 often attributed within Vāmadeva cycle—verify per Anukramaṇī)

Devata

Multi-deity: Vasus, Dyāvāpṛthivī, Aditi, Varuṇa, Mitra (collective appeal)

Chandas

Triṣṭubh (probable)

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବସୁ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ, ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ)କୁ, ଅଦିତିକୁ ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ—ବିଶେଷତଃ ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କୁ—ଯଜମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଯଜ୍ଞମଧ୍ୟରେ “ବରିବସ୍” (ମୁକ୍ତ ଅବକାଶ, ଅବରୋଧହୀନ କୁଶଳ) ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ସମୂହ ଆହ୍ୱାନ। ଏହା ଦମନକାରୀ ମାନବୀୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସତ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କାହାଠାରୁ ମିଳେ—ଏମିତି ତତ୍କାଳ ପ୍ରଶ୍ନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଜଗତ-ଶକ୍ତିମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଯାଏ; ଶେଷରେ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଦେବ-ଏଜେନ୍ସିମାନଙ୍କର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆହ୍ୱାନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ।

Mantras

Mantra 1

को वस्त्राता वसवः को वरूता द्यावाभूमी अदिते त्रासीथां नः । सहीयसो वरुण मित्र मर्तात्को वोऽध्वरे वरिवो धाति देवाः ॥

ହେ ବସୁମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ କିଏ? ତୁମମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କିଏ? ହେ ଦ୍ୟାବା-ଭୂମୀ, ହେ ଅଦିତେ, ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର, ଅତ୍ୟାଚାରୀ ମର୍ତ୍ୟଠାରୁ—ଯଜ୍ଞରେ ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ/ମୁକ୍ତି (ବରିବଃ) କିଏ ଦେବ ସ୍ଥାପନ କରେ?},{

Mantra 2

प्र ये धामानि पूर्व्याण्यर्चान्वि यदुच्छान्वियोतारो अमूराः । विधातारो वि ते दधुरजस्रा ऋतधीतयो रुरुचन्त दस्माः ॥

ସେମାନେ ପୁରାତନ ଧାମମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ପ୍ରକାଶ କରି ଆଗକୁ ଗାଇଲେ; ସେମାନେ ଉଦିତ ହେବାବେଳେ, ନିର୍ମଳଦର୍ଶୀ ବିୟୋତାର (ମାର୍ଗ-ବିଭାଜକ)ମାନେ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲିଦେଲେ। ବିଧାତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ୱ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ଅବିରତ, ଋତକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦସ୍ମମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜ୍ଵଳିଲେ।

Mantra 3

प्र पस्त्यामदितिं सिन्धुमर्कैः स्वस्तिमीळे सख्याय देवीम् । उभे यथा नो अहनी निपात उषासानक्ता करतामदब्धे ॥

ଗୃହରେ ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅଦିତିଙ୍କୁ ଓ ସିନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ କରେ; ସ୍ୱସ୍ତି ଓ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଆରାଧନା କରେ—ଯେପରି ଆମର ଉଭୟ ଦିନ, ଅବତରଣ ସମୟରେ, ଉଷା ଓ ନକ୍ତା (ରାତ୍ରି), ଅଦବ୍ଧେ (ଅବିଶ୍ୱାସଘାତି ନୁହେଁ) ହୋଇ, ଆମ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଗଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 4

व्यर्यमा वरुणश्चेति पन्थामिषस्पतिः सुवितं गातुमग्निः । इन्द्राविष्णू नृवदु षु स्तवाना शर्म नो यन्तममवद्वरूथम् ॥

ଅର୍ୟମା ଓ ବରୁଣ ପଥକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ; ଇଷସ୍ପତି—ଯଜ୍ଞ-ପ୍ରେରଣାର ଅଧିପତି—ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ସୁବିତ (ଶୁଭ ଗତି) ପଥକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ। ନୃବଳରେ ସ୍ତୁତ ଇନ୍ଦ୍ର-ବିଷ୍ଣୁ ଆମ ପାଇଁ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି) ଆଣନ୍ତୁ—ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ରକ୍ଷାକାରୀ ବରୂଥ (ଆବରଣ/ରକ୍ଷା) ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 5

आ पर्वतस्य मरुतामवांसि देवस्य त्रातुरव्रि भगस्य । पात्पतिर्जन्यादंहसो नो मित्रो मित्रियादुत न उरुष्येत् ॥

ପର୍ବତର ଦୃଢ଼ ଆଧାର—ଉପରକୁ ଚାପ ଦେଉଥିବା ଭିତ୍ତି ପରି—ଏବଂ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହାୟକ ଶକ୍ତିମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ଦେବ ବିତରକ ଭଗ ଆମ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ନିଜର ରକ୍ଷିତ ସମୃଦ୍ଧି ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ। ପାତ୍ପତି (ପ୍ରଭୁ) ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଅଂହସ (କ୍ଲେଶ/ପାପ) ଠାରୁ ଆମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ବାହାର କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ର ଆମକୁ ମୈତ୍ରୀ-ସୌହାର୍ଦ୍ଦରେ ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।

Mantra 6

नू रोदसी अहिना बुध्न्येन स्तुवीत देवी अप्येभिरिष्टैः । समुद्रं न संचरणे सनिष्यवो घर्मस्वरसो नद्यो अप व्रन् ॥

ଏବେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ—ଏହି ଦୁଇ ଦେବୀ—ଇଷ୍ଟ ଅର୍ପଣଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆଧାରରୁ ଗତିଶୀଳ ଗୂଢ଼ ସର୍ପଶକ୍ତି ‘ବୁଧ୍ନ୍ୟ ଅହି’ ସହିତ। ଘର୍ମର ସ୍ୱର-ରସରେ ଗର୍ଜିତ ନଦୀମାନେ ଜୟଲାଲସାରେ ନିଜ ପ୍ରବାହରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସମୁଦ୍ରକୁ ଧାଉଥିବା ପରି, ସେମାନେ ନିଜ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଯାଆନ୍ତୁ।

Mantra 7

देवैर्नो देव्यदितिर्नि पातु देवस्त्राता त्रायतामप्रयुच्छन् । नहि मित्रस्य वरुणस्य धासिमर्हामसि प्रमियं सान्वग्नेः ॥

ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବୀ ଅଦିତି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଦିବ୍ୟ ତ୍ରାତା ଆମକୁ ଅପ୍ରୟୁଚ୍ଛନ—ଅବିରତ—ଉଦ୍ଧାର କରୁନ୍ତୁ। କାରଣ ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ସ୍ଥାପିତ ଧାସି (ବିଧି-ନିୟମ) କୁ କ୍ଷୀଣ କରିବାକୁ ଆମେ ଅର୍ହ ନୁହେଁ; ନାହିଁ କି ଅଗ୍ନିର ଦୃଢ଼ ଶିଖର—ଆକାଂକ୍ଷାର ଜ୍ୱାଳା—ରୁ ପତିତ ହେବାକୁ ଆମେ ଯୋଗ୍ୟ।

Mantra 8

अग्निरीशे वसव्यस्याग्निर्महः सौभगस्य । तान्यस्मभ्यं रासते ॥

ଅଗ୍ନି ବସବ୍ୟ—ବାସ ଦେଇଥିବା ସମୃଦ୍ଧି—ଉପରେ ଅଧିକାରୀ; ଅଗ୍ନି ମହା ସୌଭାଗ୍ୟର ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି। ସେହି ସମୃଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିମାନ ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 9

उषो मघोन्या वह सूनृते वार्या पुरु । अस्मभ्यं वाजिनीवति ॥

ହେ ଉଷା, ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧା, ହେ ସୂନୃତେ (ସତ୍ୟ-ମଧୁର ବାଣୀର ଶକ୍ତି), ଆମ ପାଇଁ ବହୁ ଇଚ୍ଛନୀୟ ଧନ ଆଣିଦେ; ହେ ବାଜିନୀବତି (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧା), ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦେ।

Mantra 10

तत्सु नः सविता भगो वरुणो मित्रो अर्यमा । इन्द्रो नो राधसा गमत् ॥

ସେଇ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ: ସବିତା ପ୍ରେରକ, ଭଗ ବିତରକ, ବରୁଣ ବିଶାଳ ପବିତ୍ରତା, ମିତ୍ର ସମନ୍ୱୟକ, ଅର୍ୟମା ଆର୍ୟ ନିୟମ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂରଣତାର ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ।

Frequently Asked Questions

It asks multiple divine powers to protect the worshipper and to create “varivas”—a wide, unobstructed space of safety and well-being—so the sacrifice and life-path can proceed without hindrance.

Because the hymn treats protection and success as a shared divine function: stability (Vasus), support (Heaven–Earth), boundless shelter (Aditi), moral order and harmony (Varuṇa–Mitra), and prosperous distribution and strength (other Ādityas and Indra).

Varivas means “wide space” or “free room”—both outer freedom from obstacles and inner relief from constriction—so that one can act rightly, worship effectively, and live without oppressive interference.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App