Sukta 54
Sukta 4.54
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Mandala 4; hymn 4.54 commonly ascribed to Vāmadeva)
Savitṛ (solar impeller; Āditya-like power of arousing and directing)
Triṣṭubh (probable; RV 4.54 is predominantly Triṣṭubh in tradition—verify at pada-count level for critical editions)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ସବିତୃଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଉପାସନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ଧନ-ରତ୍ନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ‘ଦ୍ରବିଣ’ (ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି) ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ସବିତୃଙ୍କ ସତ୍ୟ ପ୍ରେରଣାର ଅପରିମେୟ ବ୍ୟାପ୍ତିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି—ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତାରରୁ ଆକାଶର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଶେଷରେ, ସବିତୃଙ୍କ ଦିନକୁ ତିନିଥର ଶୁଭ-ଭାଗ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ପ୍ରେରଣା ମାଧ୍ୟମରେ ରକ୍ଷା ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅଧିକ ବିସ୍ତୃତ ଦେବମଣ୍ଡଳକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
अभूद्देवः सविता वन्द्यो नु न इदानीमह्न उपवाच्यो नृभिः । वि यो रत्ना भजति मानवेभ्यः श्रेष्ठं नो अत्र द्रविणं यथा दधत् ॥
ଏବେ ଦେବ ସବିତା ଆମ ପାଇଁ ବନ୍ଦନୀୟ ହୋଇଛନ୍ତି—ଏହି ଦିନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପବାଚ୍ୟ, ଆହ୍ୱାନନୀୟ। ଯେ ମାନବମାନଙ୍କୁ ରତ୍ନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ସେ ଏଠାରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରବିଣ (ଧନ-ବଳର ସମୃଦ୍ଧି) ଏମିତି ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ ଯେ ତାହା ଆମକୁ ଲଭ୍ୟ ହେଉ।
Mantra 2
देवेभ्यो हि प्रथमं यज्ञियेभ्योऽमृतत्वं सुवसि भागमुत्तमम् । आदिद्दामानं सवितर्व्यूर्णुषेऽनूचीना जीविता मानुषेभ्यः ॥
ଯଜ୍ଞୀୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଅମୃତତ୍ୱର ଉତ୍ତମ ଭାଗକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କର; ତାପରେ, ହେ ସବିତର୍, ତୁମେ ଦାମନ (ନିୟତ ବିଧାନ/ମାପିତ ନିୟମ) କୁ ଉନ୍ମୋଚନ କର, ଏବଂ ତାହାର ଅନୁଗମନରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନର ଧାରାମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Mantra 3
अचित्ती यच्चकृमा दैव्ये जने दीनैर्दक्षैः प्रभूती पूरुषत्वता । देवेषु च सवितर्मानुषेषु च त्वं नो अत्र सुवतादनागसः ॥
ଦୈବୀ ଜନମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଯାହା କିଛି ଅଚିତ୍ତରେ—ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧିରେ—କରିଛୁ, କ୍ଷୀଣ ଦକ୍ଷତା ସହ, ମାନବ ଭାବର ଚାପରେ; ହେ ସବିତୃ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏଠାରେ ଆମକୁ ଅନାଗସ କରି ସନ୍ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ।
Mantra 4
न प्रमिये सवितुर्दैव्यस्य तद्यथा विश्वं भुवनं धारयिष्यति । यत्पृथिव्या वरिमन्ना स्वङ्गुरिर्वर्ष्मन्दिवः सुवति सत्यमस्य तत् ॥
ଦୈବୀ ସବିତୃଙ୍କର ସେ ଅପରିମେୟ—ସେ କିପରି ସମଗ୍ର ଭୁବନକୁ ଧାରଣ କରିବେ। ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତାରରୁ ଦ୍ୟୌର ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ପ୍ରସରେ; ସେଇ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ।
Mantra 5
इन्द्रज्येष्ठान्बृहद्भ्यः पर्वतेभ्यः क्षयाँ एभ्यः सुवसि पस्त्यावतः । यथायथा पतयन्तो वियेमिर एवैव तस्थुः सवितः सवाय ते ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ରସ୍ଥ ଥିବା ମହା ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥିର ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାସସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ପ୍ରେରଣା କର। ଏବଂ ଯେପରି ପକ୍ଷୀଧାରୀମାନେ ଉଡାଣରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ହେ ସବିତୃ, ତୁମ ପ୍ରେରଣାନୁସାରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 6
ये ते त्रिरहन्त्सवितः सवासो दिवेदिवे सौभगमासुवन्ति । इन्द्रो द्यावापृथिवी सिन्धुरद्भिरादित्यैर्नो अदितिः शर्म यंसत् ॥
ହେ ସବିତୃ, ତୁମ ଯେ ତ୍ରିବିଧ ପ୍ରେରଣା ଦିନେଦିନେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ଜଳସହିତ ସିନ୍ଧୁ, ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଅଦିତି ଆମକୁ ଶରଣରୂପ ଶାନ୍ତି (ଶର୍ମ) ଦିଅନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
Savitṛ is the divine solar Impeller who awakens beings and prayers, directs right activity, and distributes “treasures” (ratna) to people according to truth (satya) and order (ṛta).
That Savitṛ’s power is vast and immeasurable, sustaining the whole world, and that his impulse can establish the best prosperity, strength, and right movement in the worshipper.
The hymn closes by widening the blessing: Savitṛ’s impulse brings good fortune, and these allied cosmic powers are invoked to grant protection (śarma) and peace as the results of that right impulsion.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.